Lokale en regionale fiscaliteit
DEEL 1: Principes van het fiscaal recht – lokale en regionale belastingen
1. Belastingen
- Er bestaat geen wettelijke definitie van “belastingen”
- Obv onder meer arresten van het Hof van Cassatie wordt in de
rechtsleer meermaals gesteld:
- “De belasting is een bijdrage die volgens bepaalde
rechtsregels door de overheid wordt opgelegd met het oog
op het verzamelen van financiële middelen die nodig zijn
om uitgaven te doen in het algemeen belang en voor zover
die bijdrage bij wet of decreet als belasting wordt erkend”
- Volksmond:
“Belastingen zijn persoonlijke bijdragen aan
gemeenschappelijke uitgaven”
- Lange geschiedenis qua vorm van belastingen
- Belastingen zijn bijna zo oud als de mensheid zelf
- Overgang van betalingen in natura naar betalingen in geld
(vroeger --> nu)
- Twee essentiële kenmerken van een belasting
1) Een financieel doel
- Belastingen worden gebruikt voor het dekken van OH
uitgaven
- Tegenover een belasting bestaat geen rechtstreekse en
individuele tegenprestatie (je weet niet exact wat er met je
geld gebeurt)
- De belastingbetaler weet niet precies wat er met de
door hem betaalde belasting gebeurt
- Verschil met een retributie: (= een vergoeding voor een
voorwerp/ ding) wanneer een heffing bestemd is om een
door de OH verstrekte dienst rechtstreeks te laten
vergoeden door degene die de dienst heeft genoten -->
een rechtstreekse en individuele tegenprestatie
Vb. Een reispaspoort buiten de EU kost 80 euro
2) Een dwingend karakter
- Belastingen worden eenzijdig door een OH opgelegd,
volgens rechtsregels die afdwingbaar zijn
- Bij niet-naleving van de rechtsregels zijn er administratieve
(=fiscus, minder zware fouten) of strafrechtelijke sancties
(=rechtbank, bij zware fouten) mogelijk
- Een dubbele bestraffing is in principe niet mogelijk (“una
via” principe= een weg)
1
, = in strijd met het principe “non bis in idem” --> stelt
dat iemand slechts één keer kan worden belast mbt
dezelfde belastbare materie.
Dit principe is verankerd in het Europees verdrag van de
Rechten van de Mens (EVRM)
- Gevolg: de fiscale administratie zal in elk concreet
dossier de fraude ofwel zelf aanpakken of beboeten,
ofwel enkel de fiscale schuld vaststellen waarna de straf
via de strafrechtelijke weg wordt opgelegd
Voorbeelden:
1. Verkoop van oldtimer --> renoveerde ze en verkocht ze dan
door. Had nooit aangegeven aan de belasting MAAR ze
mogen geen boete geven, alleen belastingen innen
2. Megan uit “Temptation island”
Belastingontwijking (legaal) is fout --> moet
belastingontduiking zijn (fraude) --> staan zware
straffuncties op
Zwart geld, wit maken --> tip: ga naar fiscaal advocaat =>
die gaat dan officieel regulariseren (betaalt 40-45% boete
en dan is al het zwart geld terug wit)
- Retributies zijn geen belastingen
- Is er een rechtstreekse en individuele tegenprestatie?
Ja: retributie
Nee: belasting
- Een retributie = geïndividualiseerde dienstverlening (met een
persoonlijk voordeel voor de gebruiker) vanwege de OH die
een monopolie (juridisch of feitelijk) heeft
Voorbeelden:
- Parkeerretributies: parkeerapp, parkeerticket --> vraag
ticketje of vergeet het en betaalt voor een dagtarief ipv een
boete (alleen politie kan boetes uitschrijven)
- Vergoeding voor het verkrijgen van administratief
document
- Tolgelden voor het gebruik van tunnels en autowegen (je
betaalt 8 euro en vermijd file)
- Het onderscheid tussen een belasting en een retributie is niet
steeds gemakkelijk
Voorbeeld:
Gemeentebelasting voor het ophalen van vuilnis ten laste van
de uitbaters van kampeerterreinen --> belasting (een
kampeeruitbater kan deze belasting niet ontlopen door het
vuilnis zelf naar het containerpark te brengen)
2
, - Parafiscale bijdragen --> worden in België niet beschouwd als
belastingen
Reden?
- De opbrengst van de parafiscale bijdragen komt niet in de
rijksmiddelenbegroting terecht
- Het onderscheid tussen belastingen en parafiscale bijdragen is
in de regel het bestemmingscriterium
Voorbeelden?
- Sociale bijdragen worden rechtstreeks toegewezen aan de
rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ)
--> dienen NIET ter dekking van de algemene uitgaven van de
staat, maar alleen voor specifieke uitgaven met name de
sociale uitgaven
- Inkomsten uit BTW, accijnzen en roerende voorheffing worden
toegewezen aan de RSZ
2. Noodzakelijk karakter van belastingen
- Aangezien als vergoeding die we betalen voor onze grondwettelijke
rechten en vrijheden, het recht op privé-eigendom en de vrijheid
van ondernemen
- In onze SL komt opbrengst van productiemiddelen aan de burgers
toe, belastingheffing is nodig opdat de OH haar overheidstaak kan
vervullen
--> Overheidstaak: zorgen voor algemeen welzijn van de SL
Hoe? Aanleg en onderhoud van wegen, zorgen voor
landsverdediging, goedkoop aanbieden van lager en middelbaar
onderwijs, ...
--> In landen met een centraal geleide economie komt de opbrengst
van de productiemiddelen aan de OH toe
Gevolg? Belastingen zijn dan quasi overbodig
- Vaak verhitte discussies over de hoge belastingdruk
- Bewustmaking, ook richting klanten, dat we leven in een
verzorgingsstaat en dat de OH veel zaken voor de SL financiert
(heeft een kostprijs)
3. Belastingen in België
- De Belgische belastingdruk is één van de hoogste van OESO
Gebaseerd op het kalenderjaar 2021, er wordt gekeken naar de
belastinginkomsten als een percentage van het BBP
--> ook rekening gehouden met de sociale bijdragen
- Budgettair belang van de vennootschapsbelasting
Personenbelasting is bedrag x3 of 4
- Overzicht van enkele belangrijke belastingen
3
, - Inkomstenbelastingen:
- Personenbelasting
- Vennootschapsbelasting
- Rechtspersonenbelasting
- Belasting van niet-inwoners
- Met de inkomstenbelastingen gelijkgestelde belastingen
- Verkeersbelasting
- Belasting op de inverkeerstelling
- Belasting over de toegevoegde waarde
- Douanerechten en accijnzen
- Registratierechten
- Successierechten
- Diverse rechten en taksen
- Effectentaks
- Beurstaks
- Voorheffingen en voorafbetalingen zijn voorschotten op de
uiteindelijk te betalen inkomstenbelastingen
- Bedrijfsvoorheffing (BV): bedrag wat de werkgever inhoudt van je
loon en doorstort (voorschot van personenbelasting)
- Roerende voorheffing (RV): 30%
4. Drie hoofdfuncties van belastingen
- Financiële functie (=hoofdfunctie van de belastingen)
- Ten gevolge van het aantal taken voor de OH in onze SL, is er
een hoge behoefte aan financiële middelen
- Belastingen zijn de voornaamste inkomstenbron van de OH -->
elk jaar worden verwachte belastingopbrengsten geraamd in de
begroting
- Er is een noodzaak aan een geregelde opbrengst, een eenvoudig
belastingstelsel en een vlotte invordering van de belastingen
- De OH moet “beslastinggrens” eerbiedigen
- Laffer-curve
Geeft het theoretische verband weer tussen de belastingtarieven
en de belastingontvangsten.
4
DEEL 1: Principes van het fiscaal recht – lokale en regionale belastingen
1. Belastingen
- Er bestaat geen wettelijke definitie van “belastingen”
- Obv onder meer arresten van het Hof van Cassatie wordt in de
rechtsleer meermaals gesteld:
- “De belasting is een bijdrage die volgens bepaalde
rechtsregels door de overheid wordt opgelegd met het oog
op het verzamelen van financiële middelen die nodig zijn
om uitgaven te doen in het algemeen belang en voor zover
die bijdrage bij wet of decreet als belasting wordt erkend”
- Volksmond:
“Belastingen zijn persoonlijke bijdragen aan
gemeenschappelijke uitgaven”
- Lange geschiedenis qua vorm van belastingen
- Belastingen zijn bijna zo oud als de mensheid zelf
- Overgang van betalingen in natura naar betalingen in geld
(vroeger --> nu)
- Twee essentiële kenmerken van een belasting
1) Een financieel doel
- Belastingen worden gebruikt voor het dekken van OH
uitgaven
- Tegenover een belasting bestaat geen rechtstreekse en
individuele tegenprestatie (je weet niet exact wat er met je
geld gebeurt)
- De belastingbetaler weet niet precies wat er met de
door hem betaalde belasting gebeurt
- Verschil met een retributie: (= een vergoeding voor een
voorwerp/ ding) wanneer een heffing bestemd is om een
door de OH verstrekte dienst rechtstreeks te laten
vergoeden door degene die de dienst heeft genoten -->
een rechtstreekse en individuele tegenprestatie
Vb. Een reispaspoort buiten de EU kost 80 euro
2) Een dwingend karakter
- Belastingen worden eenzijdig door een OH opgelegd,
volgens rechtsregels die afdwingbaar zijn
- Bij niet-naleving van de rechtsregels zijn er administratieve
(=fiscus, minder zware fouten) of strafrechtelijke sancties
(=rechtbank, bij zware fouten) mogelijk
- Een dubbele bestraffing is in principe niet mogelijk (“una
via” principe= een weg)
1
, = in strijd met het principe “non bis in idem” --> stelt
dat iemand slechts één keer kan worden belast mbt
dezelfde belastbare materie.
Dit principe is verankerd in het Europees verdrag van de
Rechten van de Mens (EVRM)
- Gevolg: de fiscale administratie zal in elk concreet
dossier de fraude ofwel zelf aanpakken of beboeten,
ofwel enkel de fiscale schuld vaststellen waarna de straf
via de strafrechtelijke weg wordt opgelegd
Voorbeelden:
1. Verkoop van oldtimer --> renoveerde ze en verkocht ze dan
door. Had nooit aangegeven aan de belasting MAAR ze
mogen geen boete geven, alleen belastingen innen
2. Megan uit “Temptation island”
Belastingontwijking (legaal) is fout --> moet
belastingontduiking zijn (fraude) --> staan zware
straffuncties op
Zwart geld, wit maken --> tip: ga naar fiscaal advocaat =>
die gaat dan officieel regulariseren (betaalt 40-45% boete
en dan is al het zwart geld terug wit)
- Retributies zijn geen belastingen
- Is er een rechtstreekse en individuele tegenprestatie?
Ja: retributie
Nee: belasting
- Een retributie = geïndividualiseerde dienstverlening (met een
persoonlijk voordeel voor de gebruiker) vanwege de OH die
een monopolie (juridisch of feitelijk) heeft
Voorbeelden:
- Parkeerretributies: parkeerapp, parkeerticket --> vraag
ticketje of vergeet het en betaalt voor een dagtarief ipv een
boete (alleen politie kan boetes uitschrijven)
- Vergoeding voor het verkrijgen van administratief
document
- Tolgelden voor het gebruik van tunnels en autowegen (je
betaalt 8 euro en vermijd file)
- Het onderscheid tussen een belasting en een retributie is niet
steeds gemakkelijk
Voorbeeld:
Gemeentebelasting voor het ophalen van vuilnis ten laste van
de uitbaters van kampeerterreinen --> belasting (een
kampeeruitbater kan deze belasting niet ontlopen door het
vuilnis zelf naar het containerpark te brengen)
2
, - Parafiscale bijdragen --> worden in België niet beschouwd als
belastingen
Reden?
- De opbrengst van de parafiscale bijdragen komt niet in de
rijksmiddelenbegroting terecht
- Het onderscheid tussen belastingen en parafiscale bijdragen is
in de regel het bestemmingscriterium
Voorbeelden?
- Sociale bijdragen worden rechtstreeks toegewezen aan de
rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ)
--> dienen NIET ter dekking van de algemene uitgaven van de
staat, maar alleen voor specifieke uitgaven met name de
sociale uitgaven
- Inkomsten uit BTW, accijnzen en roerende voorheffing worden
toegewezen aan de RSZ
2. Noodzakelijk karakter van belastingen
- Aangezien als vergoeding die we betalen voor onze grondwettelijke
rechten en vrijheden, het recht op privé-eigendom en de vrijheid
van ondernemen
- In onze SL komt opbrengst van productiemiddelen aan de burgers
toe, belastingheffing is nodig opdat de OH haar overheidstaak kan
vervullen
--> Overheidstaak: zorgen voor algemeen welzijn van de SL
Hoe? Aanleg en onderhoud van wegen, zorgen voor
landsverdediging, goedkoop aanbieden van lager en middelbaar
onderwijs, ...
--> In landen met een centraal geleide economie komt de opbrengst
van de productiemiddelen aan de OH toe
Gevolg? Belastingen zijn dan quasi overbodig
- Vaak verhitte discussies over de hoge belastingdruk
- Bewustmaking, ook richting klanten, dat we leven in een
verzorgingsstaat en dat de OH veel zaken voor de SL financiert
(heeft een kostprijs)
3. Belastingen in België
- De Belgische belastingdruk is één van de hoogste van OESO
Gebaseerd op het kalenderjaar 2021, er wordt gekeken naar de
belastinginkomsten als een percentage van het BBP
--> ook rekening gehouden met de sociale bijdragen
- Budgettair belang van de vennootschapsbelasting
Personenbelasting is bedrag x3 of 4
- Overzicht van enkele belangrijke belastingen
3
, - Inkomstenbelastingen:
- Personenbelasting
- Vennootschapsbelasting
- Rechtspersonenbelasting
- Belasting van niet-inwoners
- Met de inkomstenbelastingen gelijkgestelde belastingen
- Verkeersbelasting
- Belasting op de inverkeerstelling
- Belasting over de toegevoegde waarde
- Douanerechten en accijnzen
- Registratierechten
- Successierechten
- Diverse rechten en taksen
- Effectentaks
- Beurstaks
- Voorheffingen en voorafbetalingen zijn voorschotten op de
uiteindelijk te betalen inkomstenbelastingen
- Bedrijfsvoorheffing (BV): bedrag wat de werkgever inhoudt van je
loon en doorstort (voorschot van personenbelasting)
- Roerende voorheffing (RV): 30%
4. Drie hoofdfuncties van belastingen
- Financiële functie (=hoofdfunctie van de belastingen)
- Ten gevolge van het aantal taken voor de OH in onze SL, is er
een hoge behoefte aan financiële middelen
- Belastingen zijn de voornaamste inkomstenbron van de OH -->
elk jaar worden verwachte belastingopbrengsten geraamd in de
begroting
- Er is een noodzaak aan een geregelde opbrengst, een eenvoudig
belastingstelsel en een vlotte invordering van de belastingen
- De OH moet “beslastinggrens” eerbiedigen
- Laffer-curve
Geeft het theoretische verband weer tussen de belastingtarieven
en de belastingontvangsten.
4
