Economie
Inhoudsopgave
Deel 1: Basisconcepten p. 7
Hoofdstuk 1: Wat is economie? p. 7
1.1 Keuze, afruil en opportuniteitskosten p. 8
1.2 Kosten tegenover baten; shortcuts of de marginale analyse p. 9
1.3 Het gebruik van modellen en aannames p. 9
1.4 Het eerste model: de grens van de productiemogelijkheden p. 10
1.5 Het tweede model: de economische kringloop p. 10
1.5.1 Basisvoorstelling p. 11
1.5.2 Uitgebreide voorstelling p. 11
1.5.3 Bemerking bij de klassieke economische kringloop p. 12
Hoofdstuk 2: De economische scholen p. 13
2.1 De klassieke school p. 13
2.2 De neoklassieke school p. 14
2.3 De marxistische school p. 15
2.4 De Oostenrijkse school p. 15
2.5 De keynesiaanse school p. 16
2.6 De institutionele school p. 17
2.7 De gedragseconomische school p. 17
2.8 De school van het geluk p. 18
2.9 De praktijkschool van economische ontwikkeling p. 18
2.10 De neoliberale ideologie p. 19
2.11 Diversiteit in het economische denken p. 19
Hoofdstuk 3: Voordelen van samenwerking p. 20
3.1 Evidente samenwerking p. 20
3.2 Absolute en comparatieve voordelen p. 20
3.3 Productiemogelijkheden en de baten van specialisatie p. 21
Deel 2: Vraag en aanbod p. 22
Hoofdstuk 4: Vraag, aanbod en marktevenwicht p. 22
4.1 Vraag p. 22
4.1.1 De wet van de vraag p. 22
4.1.2 Het vraagschema en de vraagcurve p. 22
4.1.3 Individuele vraag en marktvraag p. 23
4.1.4 Verandering van de vraag en verandering van de
gevraagde hoeveelheid p. 24
4.2 Aanbod p. 25
4.2.1 De wet van het aanbod p. 25
4.2.2 Het aanbodschema en de aanbodcurve p. 25
1
, 4.2.3 Individueel aanbod en marktaanbod p. 27
4.2.4 Verandering van het aanbod en verandering van
de aangeboden hoeveelheid p. 27
4.3 Marktevenwicht p. 28
4.3.1 Bepaling van het marktevenwicht p. 28
4.3.2 Verandering van het marktevenwicht p. 29
4.3.3 De wet van Davenant-King p. 30
Hoofdstuk 5: Elasticiteit p. 31
5.1 Inleiding p. 31
5.2 Prijselasticiteit van de vraag p. 31
5.2.1 Relatieve benadering p. 31
5.2.2 Middelpuntbenadering p. 31
5.2.3 Puntbenadering p. 32
5.2.4 Bepalende factoren p. 32
5.2.5 Elastische en onelastische vraag p. 33
5.2.6 Prijselasticiteit en de lineaire vraagcurve p. 34
5.2.7 Prijselasticiteit en omzet p. 34
5.2.8 Uitzonderingen p. 34
5.3 Inkomenselasticiteit van de vraag p. 35
5.4 Kruisprijselasticiteit van de vraag p. 35
5.5 Samenvatting elasticiteit van de vraag p. 36
5.6 Prijselasticiteit van het aanbod p. 37
Deel 3: Welvaart en overheidsingrijpen p. 38
Hoofdstuk 6: Welvaart p. 38
6.1 Welvaartseconomie p. 38
6.2 Welvaart van de consument p. 38
6.3 Welvaart van de producent p. 38
6.4 Welvaart op de markt p. 39
6.4.1 Totale welvaart op de markt p. 39
6.4.2 Marktefficiëntie p. 39
Hoofdstuk 7: Gevolgen van overheidsingrepen p. 40
7.1 Indirect belastingen p. 40
7.1.1 Indirecte belastingheffing uitgedrukt in een vast bedrag p. 40
7.1.2 Indirecte belastingen en prijselasticiteit p. 41
7.1.3 Een procentueel belastingtarief p. 41
7.1.4 Leiden hogere belastingtarieven tot hogere
belastingontvangsten? p. 41
7.1.5 Wat bepaalt de omvang van het welvaartsverlies? p. 42
7.2 Subsidies p. 43
7.3 Prijsinterventie p. 44
7.3.1 Maximumprijs p. 44
2
, 7.3.2 Minimumprijs p. 44
7.4 Quota p. 45
Deel 4: De gezinnen p. 46
Hoofdstuk 8: Gezinnen consumeren p. 46
8.1 Budgetbeperking p. 46
8.2 Voorkeuren p. 47
8.3 Indifferentiecurve p. 47
8.3.1 Grafische afleiding p. 47
8.3.2 Kenmerken p. 48
8.4 Keuze van de gezinnen: algemeen evenwicht p. 48
8.5 Wijzigingen in het algemeen evenwicht p. 48
8.5.1 Wijziging in het budget p. 48
8.5.2 Wijziging in de prijzen p. 49
8.5.3 Wijziging in de voorkeuren p. 50
8.6 Afleiding van de vraagcurve p. 50
Hoofdstuk 9: Gezinnen bieden arbeid aan p. 51
9.1 Budgetlijn p. 51
9.2 Voorkeuren p. 52
9.3 Keuze van de gezinnen: algemeen evenwicht p. 52
9.4 Wijzigingen in de reële loonvoet p. 52
9.5 Arbeidsaanbodcurve p. 53
Deel 5: De producent p. 54
Hoofdstuk 10: Basisbegrippen p. 54
10.1 Bedrijf p. 54
10.2 Waarom bestaan ondernemingen? p. 55
10.3 Productie en productiefactoren p. 56
10.4 Productieproces p. 57
10.5 Productiefunctie p. 58
10.6 Productiviteit p. 58
10.6.1 Gemiddelde productiviteit p. 59
10.6.2 Marginale productiviteit p. 59
10.6.3 Wet van de toe- en afnemende marginale productiviteit p. 60
Hoofdstuk 11: De optimale factorcombinatie p. 61
11.1 Productie-isoquant p. 61
11.2 Isokostenlijn p. 61
11.3 Optimale factorkeuze p. 62
11.4 Expansiepad en kostencurve op lange termijn p. 63
Hoofdstuk 12: Productiekosten p. 64
12.1 Vaste, variabele en totale kosten p. 64
12.2 Gemiddelde kosten p. 64
12.3 Marginale kosten p. 65
3
, 12.4 Kostenverloop op lange termijn p. 66
12.5 Schaaleffecten p. 66
Deel 6: Marktvormen p. 68
Hoofdstuk 13: Perfecte concurrentie p. 68
13.1 Eigenschappen p. 68
13.2 Opbrengsten, winstmaximalisatie en de aanbodcurve van de
individuele producent p. 69
13.3 Marktuitkomst op korte termijn p. 71
13.3.1 Marktaanbod op korte termijn p. 71
13.3.2 Het kortetermijnmarktevenwicht in goede tijden p. 71
13.3.3 Het kortetermijnmarktevenwicht in slechte tijden p. 72
13.3.4 Het kortetermijnmarktevenwicht in normale tijden p. 72
13.4 Marktuikomst op lange termijn p. 72
13.4.1 Marktaanbod, prijzen, en economische winst op LT p. 72
13.4.2 Wijzigingen in de vraag en de marktreactie op
korte en lange termijn p. 73
13.5 Is perfecte concurrentie efficiën? p. 73
13.6 Samenvatting p. 74
Hoofstuk 14: Monopolie p. 75
14.1 Eigenschappen p. 75
14.2 Hoe ontstaan monopolies? p. 75
14.2.1 Natuurlijke barrières p. 75
14.2.2 Eigendomsbarrières p. 76
14.2.3 Wettelijke barrières p. 76
14.3 Opbrengsten, winstmaximalisatie en het gedrag van de
monopolist p. 77
14.4 Monopolie en welvaart p. 78
14.5 Marktmacht en prijsdiscriminatie p. 79
14.5.1 Perfecte prijsdiscriminatie p. 79
14.5.2 Indirecte prijsdiscriminatie p. 80
14.5.3 Marktsegmentatie p. 80
14.6 Wat kunnen we leren uit de analyse van de monopolist? p. 81
Hoofstuk 15: Monopolistische concurrentie p. 82
15.1 Eigenschappen p. 82
15.2 Opbrengsten, winstmaximalisatie en monopolistische
concurrentie op korte termijn p. 82
15.3 Monopolistische concurrentie op lange termijn p. 83
15.4 Monopolistische concurrentie en perfecte concurrentie
vergeleken in het langetermijnevenwicht p. 84
15.5 Welvaart p. 85
15.6 Samenvatting p. 85
4
Inhoudsopgave
Deel 1: Basisconcepten p. 7
Hoofdstuk 1: Wat is economie? p. 7
1.1 Keuze, afruil en opportuniteitskosten p. 8
1.2 Kosten tegenover baten; shortcuts of de marginale analyse p. 9
1.3 Het gebruik van modellen en aannames p. 9
1.4 Het eerste model: de grens van de productiemogelijkheden p. 10
1.5 Het tweede model: de economische kringloop p. 10
1.5.1 Basisvoorstelling p. 11
1.5.2 Uitgebreide voorstelling p. 11
1.5.3 Bemerking bij de klassieke economische kringloop p. 12
Hoofdstuk 2: De economische scholen p. 13
2.1 De klassieke school p. 13
2.2 De neoklassieke school p. 14
2.3 De marxistische school p. 15
2.4 De Oostenrijkse school p. 15
2.5 De keynesiaanse school p. 16
2.6 De institutionele school p. 17
2.7 De gedragseconomische school p. 17
2.8 De school van het geluk p. 18
2.9 De praktijkschool van economische ontwikkeling p. 18
2.10 De neoliberale ideologie p. 19
2.11 Diversiteit in het economische denken p. 19
Hoofdstuk 3: Voordelen van samenwerking p. 20
3.1 Evidente samenwerking p. 20
3.2 Absolute en comparatieve voordelen p. 20
3.3 Productiemogelijkheden en de baten van specialisatie p. 21
Deel 2: Vraag en aanbod p. 22
Hoofdstuk 4: Vraag, aanbod en marktevenwicht p. 22
4.1 Vraag p. 22
4.1.1 De wet van de vraag p. 22
4.1.2 Het vraagschema en de vraagcurve p. 22
4.1.3 Individuele vraag en marktvraag p. 23
4.1.4 Verandering van de vraag en verandering van de
gevraagde hoeveelheid p. 24
4.2 Aanbod p. 25
4.2.1 De wet van het aanbod p. 25
4.2.2 Het aanbodschema en de aanbodcurve p. 25
1
, 4.2.3 Individueel aanbod en marktaanbod p. 27
4.2.4 Verandering van het aanbod en verandering van
de aangeboden hoeveelheid p. 27
4.3 Marktevenwicht p. 28
4.3.1 Bepaling van het marktevenwicht p. 28
4.3.2 Verandering van het marktevenwicht p. 29
4.3.3 De wet van Davenant-King p. 30
Hoofdstuk 5: Elasticiteit p. 31
5.1 Inleiding p. 31
5.2 Prijselasticiteit van de vraag p. 31
5.2.1 Relatieve benadering p. 31
5.2.2 Middelpuntbenadering p. 31
5.2.3 Puntbenadering p. 32
5.2.4 Bepalende factoren p. 32
5.2.5 Elastische en onelastische vraag p. 33
5.2.6 Prijselasticiteit en de lineaire vraagcurve p. 34
5.2.7 Prijselasticiteit en omzet p. 34
5.2.8 Uitzonderingen p. 34
5.3 Inkomenselasticiteit van de vraag p. 35
5.4 Kruisprijselasticiteit van de vraag p. 35
5.5 Samenvatting elasticiteit van de vraag p. 36
5.6 Prijselasticiteit van het aanbod p. 37
Deel 3: Welvaart en overheidsingrijpen p. 38
Hoofdstuk 6: Welvaart p. 38
6.1 Welvaartseconomie p. 38
6.2 Welvaart van de consument p. 38
6.3 Welvaart van de producent p. 38
6.4 Welvaart op de markt p. 39
6.4.1 Totale welvaart op de markt p. 39
6.4.2 Marktefficiëntie p. 39
Hoofdstuk 7: Gevolgen van overheidsingrepen p. 40
7.1 Indirect belastingen p. 40
7.1.1 Indirecte belastingheffing uitgedrukt in een vast bedrag p. 40
7.1.2 Indirecte belastingen en prijselasticiteit p. 41
7.1.3 Een procentueel belastingtarief p. 41
7.1.4 Leiden hogere belastingtarieven tot hogere
belastingontvangsten? p. 41
7.1.5 Wat bepaalt de omvang van het welvaartsverlies? p. 42
7.2 Subsidies p. 43
7.3 Prijsinterventie p. 44
7.3.1 Maximumprijs p. 44
2
, 7.3.2 Minimumprijs p. 44
7.4 Quota p. 45
Deel 4: De gezinnen p. 46
Hoofdstuk 8: Gezinnen consumeren p. 46
8.1 Budgetbeperking p. 46
8.2 Voorkeuren p. 47
8.3 Indifferentiecurve p. 47
8.3.1 Grafische afleiding p. 47
8.3.2 Kenmerken p. 48
8.4 Keuze van de gezinnen: algemeen evenwicht p. 48
8.5 Wijzigingen in het algemeen evenwicht p. 48
8.5.1 Wijziging in het budget p. 48
8.5.2 Wijziging in de prijzen p. 49
8.5.3 Wijziging in de voorkeuren p. 50
8.6 Afleiding van de vraagcurve p. 50
Hoofdstuk 9: Gezinnen bieden arbeid aan p. 51
9.1 Budgetlijn p. 51
9.2 Voorkeuren p. 52
9.3 Keuze van de gezinnen: algemeen evenwicht p. 52
9.4 Wijzigingen in de reële loonvoet p. 52
9.5 Arbeidsaanbodcurve p. 53
Deel 5: De producent p. 54
Hoofdstuk 10: Basisbegrippen p. 54
10.1 Bedrijf p. 54
10.2 Waarom bestaan ondernemingen? p. 55
10.3 Productie en productiefactoren p. 56
10.4 Productieproces p. 57
10.5 Productiefunctie p. 58
10.6 Productiviteit p. 58
10.6.1 Gemiddelde productiviteit p. 59
10.6.2 Marginale productiviteit p. 59
10.6.3 Wet van de toe- en afnemende marginale productiviteit p. 60
Hoofdstuk 11: De optimale factorcombinatie p. 61
11.1 Productie-isoquant p. 61
11.2 Isokostenlijn p. 61
11.3 Optimale factorkeuze p. 62
11.4 Expansiepad en kostencurve op lange termijn p. 63
Hoofdstuk 12: Productiekosten p. 64
12.1 Vaste, variabele en totale kosten p. 64
12.2 Gemiddelde kosten p. 64
12.3 Marginale kosten p. 65
3
, 12.4 Kostenverloop op lange termijn p. 66
12.5 Schaaleffecten p. 66
Deel 6: Marktvormen p. 68
Hoofdstuk 13: Perfecte concurrentie p. 68
13.1 Eigenschappen p. 68
13.2 Opbrengsten, winstmaximalisatie en de aanbodcurve van de
individuele producent p. 69
13.3 Marktuitkomst op korte termijn p. 71
13.3.1 Marktaanbod op korte termijn p. 71
13.3.2 Het kortetermijnmarktevenwicht in goede tijden p. 71
13.3.3 Het kortetermijnmarktevenwicht in slechte tijden p. 72
13.3.4 Het kortetermijnmarktevenwicht in normale tijden p. 72
13.4 Marktuikomst op lange termijn p. 72
13.4.1 Marktaanbod, prijzen, en economische winst op LT p. 72
13.4.2 Wijzigingen in de vraag en de marktreactie op
korte en lange termijn p. 73
13.5 Is perfecte concurrentie efficiën? p. 73
13.6 Samenvatting p. 74
Hoofstuk 14: Monopolie p. 75
14.1 Eigenschappen p. 75
14.2 Hoe ontstaan monopolies? p. 75
14.2.1 Natuurlijke barrières p. 75
14.2.2 Eigendomsbarrières p. 76
14.2.3 Wettelijke barrières p. 76
14.3 Opbrengsten, winstmaximalisatie en het gedrag van de
monopolist p. 77
14.4 Monopolie en welvaart p. 78
14.5 Marktmacht en prijsdiscriminatie p. 79
14.5.1 Perfecte prijsdiscriminatie p. 79
14.5.2 Indirecte prijsdiscriminatie p. 80
14.5.3 Marktsegmentatie p. 80
14.6 Wat kunnen we leren uit de analyse van de monopolist? p. 81
Hoofstuk 15: Monopolistische concurrentie p. 82
15.1 Eigenschappen p. 82
15.2 Opbrengsten, winstmaximalisatie en monopolistische
concurrentie op korte termijn p. 82
15.3 Monopolistische concurrentie op lange termijn p. 83
15.4 Monopolistische concurrentie en perfecte concurrentie
vergeleken in het langetermijnevenwicht p. 84
15.5 Welvaart p. 85
15.6 Samenvatting p. 85
4
