Toegepaste Psychologie
Module 4: Religie, zingeving en levensbeschouwing
Academiejaar: 2025 - 2026
,Hoorcollege 1: Ethische stromingen & vraagstukken
Hoe gaan we binnen dit vak om met religie, zingeving en levensbeschouwing
- Wat is mono levensbeschouwelijk?
= Hierbij staat er 1 levensbeschouwing voorop
- Wat is multi levensbeschouwelijk?
= iemand die zich verbonden voelt met meerdere levensbeschouwingen
- Wat is inter levensbeschouwelijk?
= samen met anderen uitwisselen over wat zin geeft aan het leven, waar je in gelooft en
wat jij belangrijk vindt
Lesdoelen hoorcollege 1:
1. Weet wat religie, zingeving en levensbeschouwing betekent en kan het onderscheid
tussen de drie concepten duiden
2. Weet wat het verschil is tussen normatieve ethiek en toegepaste ethiek
3. Kan de deontologie als normatieve stroming theoretisch weergeven
4. Begrijpt waarom deze concepten van belang zijn voor de psychologisch consulent
5. Kan een deontologische analyse maken van een actuele maatschappelijke casus
Wat verstaan we onder levensbeschouwing?
Het is een manier waarop mensen nadenken over het leven en de wereld om hen heen (mens-
en wereldbeeld). Is het geheel van overtuigingen, waarden en normen waarmee mensen
richting en betekenis geven aan hun leven. Ieder mens, religieus of niet, heeft een
levensbeschouwing. Ook religies zijn een vorm van levensbeschouwingen.
Het gaat om de visie die iemand heeft op belangrijke vragen zoals:
➔ Wat is de zin van het leven?
➔ Wat is goed en kwaad?
➔ Wat gebeurt er na de dood?
➔ Hoe moeten we met elkaar omgaan?
➔ Hebben we vrije wil?
➔ Waarom is er lijden in de wereld?
➔ Bestaat er een hogere macht of God?
➔ Wat is rechtvaardigheid?
➔ Waarom zou ik het goede doen als niemand kijkt?
1
,Definities:
Een religie:
Religie en religiositeit betekent: verbonden zijn. In strikte zin betekent het: een
levensbeschouwing waarin verbondenheid (met jezelf, de anderen, de natuur, het grotere
geheel) centraal staat en waarin een mysterie-karakter (er is meer dan wat er zintuiglijk
zichtbaar is en dan wat we met onze cognitie kunnen begrijpen) van de werkelijkheid of het
leven wordt erkend.
Een openbaringsgodsdienst:
Het is een godsdienst waarin men gelooft dat God (of een goddelijke macht) zichzelf heeft
bekendgemaakt aan de mensheid via een openbaring. Dat wil zeggen: God heeft informatie,
richtlijnen of waarheden gecommuniceerd aan mensen, meestal via profeten, heilige boeken of
bijzondere gebeurtenissen. (vb., Jodendom, Islam, Christendom)
Zingeving:
Alles wat te maken heeft met de vraag welke ‘zin, betekenis, waarde of kwaliteit’ je geeft aan
het leven en hoe je daarmee kunt omgaan. Zingeving heeft te maken met geluk en betekenis en
heeft zowel een actieve als een passieve component
Stilstaan bij, aandachtig kijken naar mens en wereld kan leiden tot twee soorten vragen:
Levensbeschouwelijke vragen Wetenschappelijke vragen
Vragen naar het “waarom” Vragen naar het “Hoe” (hoe komt dat?)
Een vraag naar zin, doel, betekenis Een vraag naar oorzaken en verklaringen
Vb. Wat gebeurt er met ons na de dood? Vb. Wat gebeurt er biologisch met het
lichaam na de dood?
Antwoorden zijn subjectief (= persoonlijk) Antwoordden zijn objectief (= voor iedereen
hetzelfde)
⇒ Deze 2 soorten vragen gaan vaak door elkaar lopen om algemene vragen te kunnen
beantwoorden
2
, Waarom is RZL belangrijk als PC?
Bewust zijn dat elk menselijk handelen, Normatieve professionalisering:
denken en leven onontkoombaar een professioneel handelen vindt plaats in
levensbeschouwelijk karakter heeft uiteenlopende spanningsvelden en is dus
altijd normatief geladen en brengt morele
keuzes met zich mee
Hoe kan je als PC openstaan voor, en Hoe kan je navigeren in ethische
oog hebben voor de identiteits-, vraagstukken of dilemma’s binnen de zorg?
zingevings- en levensvragen van je
cliënten of doelgroep?
Als PC kom je in contact met Wat als jouw persoonlijke waarden botsen
verschillende levensbeschouwelijke met de professionele waarden en normen
invalshoeken en perspectieven binnen de organisatie of instelling waar je
⇒ hoe kan je hiermee omgaan? werkt? Hoe ga je hiermee om?
Normatieve ethiek
Gaat over waarden: alle dingen waarover we nadenken vanuit alle waarden. Het zijn
theoretische denkkaders die je kan toepassen op ethische dilemma's en denkkaders
Bio ethiek
Uitleg docent:
Overkoepeling binnen toegepaste ethiek, waarbij alles te maken heeft met het leven.
➜ Bv. kan zowel over een mensen leven als een dieren leven gaan
Zoals wij de term gebruiken, verwijst “bio-ethiek” naar de studie van ethische vraagstukken die
zich voordoen in de geneeskunde, in dergelijke aanpalende vakgebieden als verpleegkunde,
farmacie en volksgezondheid, en in de levenswetenschappen” (DeGrazia & Millum, 2021, 1).
Bio-ethiek verwijst naar de toepassing van moreel redeneren op kwesties die worden
opgeworpen door medische behandelingen, technologieën en de levenswetenschappen (Prof.
Dr. Heidi Mertes).
3
Module 4: Religie, zingeving en levensbeschouwing
Academiejaar: 2025 - 2026
,Hoorcollege 1: Ethische stromingen & vraagstukken
Hoe gaan we binnen dit vak om met religie, zingeving en levensbeschouwing
- Wat is mono levensbeschouwelijk?
= Hierbij staat er 1 levensbeschouwing voorop
- Wat is multi levensbeschouwelijk?
= iemand die zich verbonden voelt met meerdere levensbeschouwingen
- Wat is inter levensbeschouwelijk?
= samen met anderen uitwisselen over wat zin geeft aan het leven, waar je in gelooft en
wat jij belangrijk vindt
Lesdoelen hoorcollege 1:
1. Weet wat religie, zingeving en levensbeschouwing betekent en kan het onderscheid
tussen de drie concepten duiden
2. Weet wat het verschil is tussen normatieve ethiek en toegepaste ethiek
3. Kan de deontologie als normatieve stroming theoretisch weergeven
4. Begrijpt waarom deze concepten van belang zijn voor de psychologisch consulent
5. Kan een deontologische analyse maken van een actuele maatschappelijke casus
Wat verstaan we onder levensbeschouwing?
Het is een manier waarop mensen nadenken over het leven en de wereld om hen heen (mens-
en wereldbeeld). Is het geheel van overtuigingen, waarden en normen waarmee mensen
richting en betekenis geven aan hun leven. Ieder mens, religieus of niet, heeft een
levensbeschouwing. Ook religies zijn een vorm van levensbeschouwingen.
Het gaat om de visie die iemand heeft op belangrijke vragen zoals:
➔ Wat is de zin van het leven?
➔ Wat is goed en kwaad?
➔ Wat gebeurt er na de dood?
➔ Hoe moeten we met elkaar omgaan?
➔ Hebben we vrije wil?
➔ Waarom is er lijden in de wereld?
➔ Bestaat er een hogere macht of God?
➔ Wat is rechtvaardigheid?
➔ Waarom zou ik het goede doen als niemand kijkt?
1
,Definities:
Een religie:
Religie en religiositeit betekent: verbonden zijn. In strikte zin betekent het: een
levensbeschouwing waarin verbondenheid (met jezelf, de anderen, de natuur, het grotere
geheel) centraal staat en waarin een mysterie-karakter (er is meer dan wat er zintuiglijk
zichtbaar is en dan wat we met onze cognitie kunnen begrijpen) van de werkelijkheid of het
leven wordt erkend.
Een openbaringsgodsdienst:
Het is een godsdienst waarin men gelooft dat God (of een goddelijke macht) zichzelf heeft
bekendgemaakt aan de mensheid via een openbaring. Dat wil zeggen: God heeft informatie,
richtlijnen of waarheden gecommuniceerd aan mensen, meestal via profeten, heilige boeken of
bijzondere gebeurtenissen. (vb., Jodendom, Islam, Christendom)
Zingeving:
Alles wat te maken heeft met de vraag welke ‘zin, betekenis, waarde of kwaliteit’ je geeft aan
het leven en hoe je daarmee kunt omgaan. Zingeving heeft te maken met geluk en betekenis en
heeft zowel een actieve als een passieve component
Stilstaan bij, aandachtig kijken naar mens en wereld kan leiden tot twee soorten vragen:
Levensbeschouwelijke vragen Wetenschappelijke vragen
Vragen naar het “waarom” Vragen naar het “Hoe” (hoe komt dat?)
Een vraag naar zin, doel, betekenis Een vraag naar oorzaken en verklaringen
Vb. Wat gebeurt er met ons na de dood? Vb. Wat gebeurt er biologisch met het
lichaam na de dood?
Antwoorden zijn subjectief (= persoonlijk) Antwoordden zijn objectief (= voor iedereen
hetzelfde)
⇒ Deze 2 soorten vragen gaan vaak door elkaar lopen om algemene vragen te kunnen
beantwoorden
2
, Waarom is RZL belangrijk als PC?
Bewust zijn dat elk menselijk handelen, Normatieve professionalisering:
denken en leven onontkoombaar een professioneel handelen vindt plaats in
levensbeschouwelijk karakter heeft uiteenlopende spanningsvelden en is dus
altijd normatief geladen en brengt morele
keuzes met zich mee
Hoe kan je als PC openstaan voor, en Hoe kan je navigeren in ethische
oog hebben voor de identiteits-, vraagstukken of dilemma’s binnen de zorg?
zingevings- en levensvragen van je
cliënten of doelgroep?
Als PC kom je in contact met Wat als jouw persoonlijke waarden botsen
verschillende levensbeschouwelijke met de professionele waarden en normen
invalshoeken en perspectieven binnen de organisatie of instelling waar je
⇒ hoe kan je hiermee omgaan? werkt? Hoe ga je hiermee om?
Normatieve ethiek
Gaat over waarden: alle dingen waarover we nadenken vanuit alle waarden. Het zijn
theoretische denkkaders die je kan toepassen op ethische dilemma's en denkkaders
Bio ethiek
Uitleg docent:
Overkoepeling binnen toegepaste ethiek, waarbij alles te maken heeft met het leven.
➜ Bv. kan zowel over een mensen leven als een dieren leven gaan
Zoals wij de term gebruiken, verwijst “bio-ethiek” naar de studie van ethische vraagstukken die
zich voordoen in de geneeskunde, in dergelijke aanpalende vakgebieden als verpleegkunde,
farmacie en volksgezondheid, en in de levenswetenschappen” (DeGrazia & Millum, 2021, 1).
Bio-ethiek verwijst naar de toepassing van moreel redeneren op kwesties die worden
opgeworpen door medische behandelingen, technologieën en de levenswetenschappen (Prof.
Dr. Heidi Mertes).
3
