Ontwikkelingspsychopathologie
Les 1: Introductie & Thema 1 conceptuele referentiekader
Definitie:
Developmental psychopathology: The study of developmental processes that contribute to or
protect against psychopathology (Kerig, Ludlow & Wenar, 2012).
Verwante disciplines
• ontwikkelingspsychologie
• kinder- en jeugdpsychiatrie
nadruk op:
• ontwikkelingsperspectief
• transdiagnostische mechanismen
• integratieve modellen
• multipele niveaus van analyse bvb micro, macro, enzo theorie
The Dunedin study
- studie over ontwikkeling en psychopathologie
- kleine plaats in nieuw zeeland; studie gestart, een geboorte cohort opgevolgd; heeft
wat alles gemeet bij die kinderen en gezinnen;
- nu nog altijd lopend
- studie begin jarent 70
- 90% van de levende mensen doen nog altijd mee; ze doen moeite om iedereen over te
doen vliegen
- Terrie Moffitt
Reportage
- bekende onderzoekers in de documentaire
o Avshalom Caspi & Terrie Moffitt
o Michael Rutter (een beetje de paus van ontwikkelingpsychopathologie)
o Jay Belsky (veel rond temperament) differentiele susceptability model;
Relevantie Dunedin studie
• door deelnemers levenslang op te volgen kan onderzoek gedaan worden naar
processen en mechanismen die een rol spelen in de ontwikkeling van problemen
• dit vergt een ander type onderzoeksdesign dan onderzoek naar processen en
mechanismen die een rol spelen in het blijven bestaan van problemen
• (niet-klinische) bevolkingsgroep (om confounding met klinische status te
vermijden)
• groot aantal deelnemers (sommige problemen hebben lage incidentie)
• veel factoren (sommige zullen onverwacht significant voorspellend zijn) en
oog voor het samenspel tussen factoren sommige factoren waren onverwachts
goeie predictoren
• focus op meerdere niveaus van analyse
1
,Ontwikkelingspsychopathologie
wat speelt een rol in ontwikkeling = longitudinale studies! Moeilijk causaliteit maar wel
inzicht in temporele informatie
• unieke studie
• volledige geboortecohort
• zeer lange follow-up
• extreem lage drop-out
• onderzoeksvragen evolueren mee met de steekproef nu in hun steekproef gaat het over
ouderen, dus moeten ze daar nu naar kijken
• één cohort (dus geen zicht op cohorteffecten) nadeel maar 1 generatie dus kan geen
onderscheid maken van leeftijdseffecten
Thema 1: Conceptueel referentiekader
"Developmental psychopathology is an evolving interdisciplinary scientific field that seeks to
elucidate the interplay among the biological, psychological, and social-contextual aspects of
normal and abnormal development across the life course" (Cicchetti, 2000)
ontwikkelingspsychopathologie is een onderdeel van een grotere ontwikkeling; mensen
ontwikkeling verstaan is een interdisciplinaire veld, en je wilt inzicht krijgen in al die
verschillende factoren; abnormal en normal worden samen gebruikt
"Developmental psychopathology is the study of developmental processes that contribute to,
or protect against psychopathology" (Kerig, Ludlow & Wenar, 2012) toont dat het niet alleen
gaat over risicofactoren maar ook over beschermfactoren
- brede focus
o zowel typische als atypische ontwikkeling
o biologische, psychologische en sociaal-contextuele invloeden
o risicoverhogende en beschermende factoren
- daardoor noodzakelijkerwijze interdisciplinair
o verschillende wetenschapsgebieden
o verschillende theorieën binnen elk gebied
o ‘macroparadigma’
Historiek
2
,Ontwikkelingspsychopathologie
ontwikkeling gaat veel vroeger dan dit schema, bvb Freud, maar duurde tot 70 om te kijken
naar de psychopathologie in de ontwikkeling perspectief; Achenbach gebruikte de term als
eerst; Achenbach systeem diagnostiek; Rutter hoofdstuk schreef inging op die nieuwe
discipline; in child development, belangrijke tijdschrift, een speciale afdeling voor
ontwikkelingspsychopathologie; Cicchetti hij heeft tijdschrift opgericht, tot op vandaag
belangrijkste tijdschrift voor ontwikkelingpsychopathologie;
1.1 Basisprincipes
Typische en atypische ontwikkeling in elkaars verlengde
Van uit gaan dat atypische en typische ontwikkeling geen kwalitatieve verschillen zijn, zijn
gerelateerd aan elkaar; met gebruik van de eene kunnen we de andere ook beter begrijpen en
omgekeerd ook;
Ondersteund door de vaststelling dat de meeste psychiatrische problematieken dimensioneel
zijn.
Distress continuum, van “normaal” over naar aanpassing problemen hebben naar subclinische
symptomen (dus er zijn symptomen voor een diagnostiek maar niet volledig), tot een officiele
mentale stoornis. Dus het zit in elkaars verlengde. Empirische vraag is het een continuum of
niet, of denken in termen van afgebaakte termen;
Taxometrische onderzoek: anatische techniek die toelaat of een bepaald onderwerp op een
dimensie te vinden is op afgebaakt.
- Dimensions over categories: a meta-analysis of taximetrics research (paper); in meta-
analyse analyseert meer dan 250 papers, artikels met meer dan 500 bevindingen, er is
meer steun is voor dimensie dan voor afgebaakte idee (meer dan x5 keer). Niet alleen
voor persoonlijkheid, ook voor psychopathologie; meerderlijkheid van verschillen
tussen mensen gedraagt zich meer continu. Soms heb je wel nood aan een afbaking;
Aandacht voor continuiteit en discontinuiteit
onderscheid tussen
• absolute continuïteit
• relatieve continuïteit
3
, Ontwikkelingspsychopathologie
• absolute continuïteit = 'mean-level' continuïteit als we naar een bepaald fenomeen
kijken, dan als we kijken naar de gemiddelde, dan blijft het vergelijkbaar doorheen de
tijd, als dat niet zo is, dan is er een mean-level verandering.
• gemiddeld niveau van groep gelijk over de tijd
• in sommige ontwikkelingsfasen zijn er normatieve 'mean-level' veranderingen
Onderscheid gemaakt door adolescente anti-sociaal gedrag en levenslang anti-sociaal gedrag;
idee dat er sommige jongeren al continuiteit gedrag problemen zijn en voor sommige is het al
van in de adolescentie, maar daarna gaat het dan weg en gaan ze weer op de juiste pat.
“adolescentie limited gedrag” vertonen; je krijgt een peak bij gemiddelde anti-sociaal gedrag.
Hier gaat het over misdrijf gedrag. Voorbeeld van het fenomeen van geen absolute
continuiteit.
Hier zie je
verloop van
depressie symptomen; ziet dat in de kindertijd, symptomen
relatief laag is, en dan een sterke stijging bij adolescentie;
weer mean-level changes, fel ophoog, dan komt het op een
soort plato; voor depressieve symptomen stijgt het tot een
relatieve plato. Ook opsplitsting van jongens en meisjes, geen
spraken van geslachtsverschil; verschijnt bij adolescentie;
• mate van continuïteit kan verschillend zijn
voor subgroepen
4
Les 1: Introductie & Thema 1 conceptuele referentiekader
Definitie:
Developmental psychopathology: The study of developmental processes that contribute to or
protect against psychopathology (Kerig, Ludlow & Wenar, 2012).
Verwante disciplines
• ontwikkelingspsychologie
• kinder- en jeugdpsychiatrie
nadruk op:
• ontwikkelingsperspectief
• transdiagnostische mechanismen
• integratieve modellen
• multipele niveaus van analyse bvb micro, macro, enzo theorie
The Dunedin study
- studie over ontwikkeling en psychopathologie
- kleine plaats in nieuw zeeland; studie gestart, een geboorte cohort opgevolgd; heeft
wat alles gemeet bij die kinderen en gezinnen;
- nu nog altijd lopend
- studie begin jarent 70
- 90% van de levende mensen doen nog altijd mee; ze doen moeite om iedereen over te
doen vliegen
- Terrie Moffitt
Reportage
- bekende onderzoekers in de documentaire
o Avshalom Caspi & Terrie Moffitt
o Michael Rutter (een beetje de paus van ontwikkelingpsychopathologie)
o Jay Belsky (veel rond temperament) differentiele susceptability model;
Relevantie Dunedin studie
• door deelnemers levenslang op te volgen kan onderzoek gedaan worden naar
processen en mechanismen die een rol spelen in de ontwikkeling van problemen
• dit vergt een ander type onderzoeksdesign dan onderzoek naar processen en
mechanismen die een rol spelen in het blijven bestaan van problemen
• (niet-klinische) bevolkingsgroep (om confounding met klinische status te
vermijden)
• groot aantal deelnemers (sommige problemen hebben lage incidentie)
• veel factoren (sommige zullen onverwacht significant voorspellend zijn) en
oog voor het samenspel tussen factoren sommige factoren waren onverwachts
goeie predictoren
• focus op meerdere niveaus van analyse
1
,Ontwikkelingspsychopathologie
wat speelt een rol in ontwikkeling = longitudinale studies! Moeilijk causaliteit maar wel
inzicht in temporele informatie
• unieke studie
• volledige geboortecohort
• zeer lange follow-up
• extreem lage drop-out
• onderzoeksvragen evolueren mee met de steekproef nu in hun steekproef gaat het over
ouderen, dus moeten ze daar nu naar kijken
• één cohort (dus geen zicht op cohorteffecten) nadeel maar 1 generatie dus kan geen
onderscheid maken van leeftijdseffecten
Thema 1: Conceptueel referentiekader
"Developmental psychopathology is an evolving interdisciplinary scientific field that seeks to
elucidate the interplay among the biological, psychological, and social-contextual aspects of
normal and abnormal development across the life course" (Cicchetti, 2000)
ontwikkelingspsychopathologie is een onderdeel van een grotere ontwikkeling; mensen
ontwikkeling verstaan is een interdisciplinaire veld, en je wilt inzicht krijgen in al die
verschillende factoren; abnormal en normal worden samen gebruikt
"Developmental psychopathology is the study of developmental processes that contribute to,
or protect against psychopathology" (Kerig, Ludlow & Wenar, 2012) toont dat het niet alleen
gaat over risicofactoren maar ook over beschermfactoren
- brede focus
o zowel typische als atypische ontwikkeling
o biologische, psychologische en sociaal-contextuele invloeden
o risicoverhogende en beschermende factoren
- daardoor noodzakelijkerwijze interdisciplinair
o verschillende wetenschapsgebieden
o verschillende theorieën binnen elk gebied
o ‘macroparadigma’
Historiek
2
,Ontwikkelingspsychopathologie
ontwikkeling gaat veel vroeger dan dit schema, bvb Freud, maar duurde tot 70 om te kijken
naar de psychopathologie in de ontwikkeling perspectief; Achenbach gebruikte de term als
eerst; Achenbach systeem diagnostiek; Rutter hoofdstuk schreef inging op die nieuwe
discipline; in child development, belangrijke tijdschrift, een speciale afdeling voor
ontwikkelingspsychopathologie; Cicchetti hij heeft tijdschrift opgericht, tot op vandaag
belangrijkste tijdschrift voor ontwikkelingpsychopathologie;
1.1 Basisprincipes
Typische en atypische ontwikkeling in elkaars verlengde
Van uit gaan dat atypische en typische ontwikkeling geen kwalitatieve verschillen zijn, zijn
gerelateerd aan elkaar; met gebruik van de eene kunnen we de andere ook beter begrijpen en
omgekeerd ook;
Ondersteund door de vaststelling dat de meeste psychiatrische problematieken dimensioneel
zijn.
Distress continuum, van “normaal” over naar aanpassing problemen hebben naar subclinische
symptomen (dus er zijn symptomen voor een diagnostiek maar niet volledig), tot een officiele
mentale stoornis. Dus het zit in elkaars verlengde. Empirische vraag is het een continuum of
niet, of denken in termen van afgebaakte termen;
Taxometrische onderzoek: anatische techniek die toelaat of een bepaald onderwerp op een
dimensie te vinden is op afgebaakt.
- Dimensions over categories: a meta-analysis of taximetrics research (paper); in meta-
analyse analyseert meer dan 250 papers, artikels met meer dan 500 bevindingen, er is
meer steun is voor dimensie dan voor afgebaakte idee (meer dan x5 keer). Niet alleen
voor persoonlijkheid, ook voor psychopathologie; meerderlijkheid van verschillen
tussen mensen gedraagt zich meer continu. Soms heb je wel nood aan een afbaking;
Aandacht voor continuiteit en discontinuiteit
onderscheid tussen
• absolute continuïteit
• relatieve continuïteit
3
, Ontwikkelingspsychopathologie
• absolute continuïteit = 'mean-level' continuïteit als we naar een bepaald fenomeen
kijken, dan als we kijken naar de gemiddelde, dan blijft het vergelijkbaar doorheen de
tijd, als dat niet zo is, dan is er een mean-level verandering.
• gemiddeld niveau van groep gelijk over de tijd
• in sommige ontwikkelingsfasen zijn er normatieve 'mean-level' veranderingen
Onderscheid gemaakt door adolescente anti-sociaal gedrag en levenslang anti-sociaal gedrag;
idee dat er sommige jongeren al continuiteit gedrag problemen zijn en voor sommige is het al
van in de adolescentie, maar daarna gaat het dan weg en gaan ze weer op de juiste pat.
“adolescentie limited gedrag” vertonen; je krijgt een peak bij gemiddelde anti-sociaal gedrag.
Hier gaat het over misdrijf gedrag. Voorbeeld van het fenomeen van geen absolute
continuiteit.
Hier zie je
verloop van
depressie symptomen; ziet dat in de kindertijd, symptomen
relatief laag is, en dan een sterke stijging bij adolescentie;
weer mean-level changes, fel ophoog, dan komt het op een
soort plato; voor depressieve symptomen stijgt het tot een
relatieve plato. Ook opsplitsting van jongens en meisjes, geen
spraken van geslachtsverschil; verschijnt bij adolescentie;
• mate van continuïteit kan verschillend zijn
voor subgroepen
4
