FYSIOLOGIE VAN HET KRAAMBED
HET KRAAMBED
= postpartum = puerperium
❥ Post = na
❥ Partus = bevalling
❥ Vanaf geboorte placenta en vliezen tot 6 weken na bevalling
FYSIOLOGISCHE VERANDERINGEN
Zwangerschap veranderingen worden ongedaan gemaakt
❥ Sommige verdwijnen pas na borstvoeding (BV)
❥ Sommige verdwijnen nooit helemaal
lichaam voor ZW ≠ lichaam na ZW
na 6 weken postnataal onderzoek
CORPUS UTERI (BAARMOEDER)
❥ Groeit tijdens ZS
❥ Baarmoederinvolutie
✦ Van abdominaal naar bekkenorgaan
✦ Snelheid en duur verschilt
❥ Wand uterus
✦ Na geboorte: 5 cm
✦ Myometrium
✧ Buitenkant: serosa
✧ Binnenkant: decidua basalis
❥ Bloedstroming
✦ Verdwijnen van arteriën en venen
✦ Vasocontrictie bloedvaten thv baarmoeder
✦ Bloedvatenstelsel blijft uitgebreider: handig voor volgende zwangerschappen
❥ Ligamenten zijn uitgerekt
✦ Uterus kan makkelijk door volle blaas verplaatst worden
✦ Einde postpartum: niet-zwangere lengte en tonus terugkomen
❥ Endometrium onmiddellijk na bevalling
✦ Placenta-inplantingsplaats: plek waar placenta zat is wondvlakte beschermende epitheellaag van het
endometrium ontbreekt
✦ Resten van weefsel: stukjes decidua (moederschapshuid), necrotisch (afgestorven) weefselresten en bloed
✦ Lochia: postpartumbloed dat baarmoeder helpt schoon te maken door afvalmateriaal zoals bloed, slijm en
weefselresten te verwijderen.
❥ Ontstaan granulerend oppervlak
✦ Granulatieweefsel is een nieuw weefsel dat aangeeft dat het herstel is begonnen
❥ Na 7-8 dagen
✦ Reithelisatie
✧ Nieuwe epitheelcellen groeien en bedekken de wond = re-epithelisatie
❥ Binnen 10 dagen
✦ Cavum uteri (binnenkant van baarmoeder) is opnieuw met endometrium bedekt
❥ Na 6 weken
✦ Placentabed is weer normaal
❥ Vanaf 4 weken postpartum
✦ Nidatie (innesteling) opnieuw mogelijk (als geen borstvoeding word gegeven)
CERVIX
❥ Na bevalling: cervix en OUS (ostium uteri externum = buitenste baarmoederhals opening) dun, week & flodderig
❥ Buitenste rand beschadigd (laterale zijde)
❥ Cervicale opening wordt terug kleiner
❥ Cervix wordt terug dikker en vormt kanaal
❥ Na 1 week: voor 1 vinger toegankelijk
❥ OUS: wordt kleiner door contractie en retractie
❥ Oude vorm keert niet terug: verschil nullipara en multipara
, GEWICHT
❥ Gewicht postpartum: gewichtsverlies door afname hoeveelheid cytoplasma NIET aantal spiercellen
✦ Na geboorte: 1kg
✦ Na 1 week: 300 – 500 g
✦ Na 3 weken: 100 g
✦ Na 8 weken: 70 g
OVARIA
❥ Tijdens ZS: negatieve feedback dankzij placentaire steroïden hypofyse produceert weinig FSH en LH geen
follikelgroei kleine ovaria
❥ Postpartum
✦ Geboorte placenta: negatieve feedback valt weg
✦ Borstvoeding: zoogstimulus (zuigen aan de tepel) neemt remmende werking over: ovariële activiteit blijft
onderdrukt
✦ Geen borstvoeding: remmende werking valt weg
✧ Herstel van menstruele cyclus: eisprong mogelijk vanaf 4 weken postpartum
VAGINA
❥ 1ste dag: gekneusd, oedemateus (gezwollen door vochtophoping)
❥ Na 1 dag: herwint voldoende tonus (stevigheid) minder openstaan en minder gezwollen
❥ Vanaf 3de week: terug rugae (vaginaplooien)
❥ Borstvoeding: lage concentratie oestrogeen vagina-epitheel krijgt atrofisch aspect (dunner, droger en minder
elastisch)
❥ Bekkenbodemspieroefeningen: tonus (spanning of stevigheid) herwinnen
URINEWEGEN
❥ Tijdens ZS: dilatatie (verwijding) urinewegsysteem
❥ Tijdens baring
✦ Lagere urinewegen staan onder druk
✦ Beschadiging bindweefsel en bekkenbodemspieren
❥ Postpartum
✦ Blaaswand hypotoon (spierwand van blaas is slapper dan normaal) & oedemateus gestuwd (door
vochtophoping is de blaaswand opgezwollen)
✦ Blaas heeft grotere capaciteit neiging tot overvulling en residuvorming (beetje urine blijft achter in blaas)
✦ Gevoeligheid bekkenbodem en perineum bemoeilijkte mictie (plassen) en minder drang
✦ Mogelijk tijdelijke urineretentie (blaas kan niet volledig geleegd worden)
❥ Veel voorkomende klachten pp
✦ Urineweginfecties: door achtergebleven urine in blaas
✦ Stressincontinentie: verlies van urine bij drukverhoging (hoesten, lachen)
✦ 40% niet-pathologische proteïnurie (eiwit in de urine): er zitten eiwit in de urine zonder dat er sprake is van
nierziekte niet-pathologisch en verdwijnt spontaan
BEKKENBODEN EN PERINEUM
❥ Verslapping van bekkenbodem: door ZS en bevalling verliezen spieren stevigheid
❥ Optrekking perineum: tijdens de uitdrijving wordt het perineum sterk uitgerekt
HET KRAAMBED
= postpartum = puerperium
❥ Post = na
❥ Partus = bevalling
❥ Vanaf geboorte placenta en vliezen tot 6 weken na bevalling
FYSIOLOGISCHE VERANDERINGEN
Zwangerschap veranderingen worden ongedaan gemaakt
❥ Sommige verdwijnen pas na borstvoeding (BV)
❥ Sommige verdwijnen nooit helemaal
lichaam voor ZW ≠ lichaam na ZW
na 6 weken postnataal onderzoek
CORPUS UTERI (BAARMOEDER)
❥ Groeit tijdens ZS
❥ Baarmoederinvolutie
✦ Van abdominaal naar bekkenorgaan
✦ Snelheid en duur verschilt
❥ Wand uterus
✦ Na geboorte: 5 cm
✦ Myometrium
✧ Buitenkant: serosa
✧ Binnenkant: decidua basalis
❥ Bloedstroming
✦ Verdwijnen van arteriën en venen
✦ Vasocontrictie bloedvaten thv baarmoeder
✦ Bloedvatenstelsel blijft uitgebreider: handig voor volgende zwangerschappen
❥ Ligamenten zijn uitgerekt
✦ Uterus kan makkelijk door volle blaas verplaatst worden
✦ Einde postpartum: niet-zwangere lengte en tonus terugkomen
❥ Endometrium onmiddellijk na bevalling
✦ Placenta-inplantingsplaats: plek waar placenta zat is wondvlakte beschermende epitheellaag van het
endometrium ontbreekt
✦ Resten van weefsel: stukjes decidua (moederschapshuid), necrotisch (afgestorven) weefselresten en bloed
✦ Lochia: postpartumbloed dat baarmoeder helpt schoon te maken door afvalmateriaal zoals bloed, slijm en
weefselresten te verwijderen.
❥ Ontstaan granulerend oppervlak
✦ Granulatieweefsel is een nieuw weefsel dat aangeeft dat het herstel is begonnen
❥ Na 7-8 dagen
✦ Reithelisatie
✧ Nieuwe epitheelcellen groeien en bedekken de wond = re-epithelisatie
❥ Binnen 10 dagen
✦ Cavum uteri (binnenkant van baarmoeder) is opnieuw met endometrium bedekt
❥ Na 6 weken
✦ Placentabed is weer normaal
❥ Vanaf 4 weken postpartum
✦ Nidatie (innesteling) opnieuw mogelijk (als geen borstvoeding word gegeven)
CERVIX
❥ Na bevalling: cervix en OUS (ostium uteri externum = buitenste baarmoederhals opening) dun, week & flodderig
❥ Buitenste rand beschadigd (laterale zijde)
❥ Cervicale opening wordt terug kleiner
❥ Cervix wordt terug dikker en vormt kanaal
❥ Na 1 week: voor 1 vinger toegankelijk
❥ OUS: wordt kleiner door contractie en retractie
❥ Oude vorm keert niet terug: verschil nullipara en multipara
, GEWICHT
❥ Gewicht postpartum: gewichtsverlies door afname hoeveelheid cytoplasma NIET aantal spiercellen
✦ Na geboorte: 1kg
✦ Na 1 week: 300 – 500 g
✦ Na 3 weken: 100 g
✦ Na 8 weken: 70 g
OVARIA
❥ Tijdens ZS: negatieve feedback dankzij placentaire steroïden hypofyse produceert weinig FSH en LH geen
follikelgroei kleine ovaria
❥ Postpartum
✦ Geboorte placenta: negatieve feedback valt weg
✦ Borstvoeding: zoogstimulus (zuigen aan de tepel) neemt remmende werking over: ovariële activiteit blijft
onderdrukt
✦ Geen borstvoeding: remmende werking valt weg
✧ Herstel van menstruele cyclus: eisprong mogelijk vanaf 4 weken postpartum
VAGINA
❥ 1ste dag: gekneusd, oedemateus (gezwollen door vochtophoping)
❥ Na 1 dag: herwint voldoende tonus (stevigheid) minder openstaan en minder gezwollen
❥ Vanaf 3de week: terug rugae (vaginaplooien)
❥ Borstvoeding: lage concentratie oestrogeen vagina-epitheel krijgt atrofisch aspect (dunner, droger en minder
elastisch)
❥ Bekkenbodemspieroefeningen: tonus (spanning of stevigheid) herwinnen
URINEWEGEN
❥ Tijdens ZS: dilatatie (verwijding) urinewegsysteem
❥ Tijdens baring
✦ Lagere urinewegen staan onder druk
✦ Beschadiging bindweefsel en bekkenbodemspieren
❥ Postpartum
✦ Blaaswand hypotoon (spierwand van blaas is slapper dan normaal) & oedemateus gestuwd (door
vochtophoping is de blaaswand opgezwollen)
✦ Blaas heeft grotere capaciteit neiging tot overvulling en residuvorming (beetje urine blijft achter in blaas)
✦ Gevoeligheid bekkenbodem en perineum bemoeilijkte mictie (plassen) en minder drang
✦ Mogelijk tijdelijke urineretentie (blaas kan niet volledig geleegd worden)
❥ Veel voorkomende klachten pp
✦ Urineweginfecties: door achtergebleven urine in blaas
✦ Stressincontinentie: verlies van urine bij drukverhoging (hoesten, lachen)
✦ 40% niet-pathologische proteïnurie (eiwit in de urine): er zitten eiwit in de urine zonder dat er sprake is van
nierziekte niet-pathologisch en verdwijnt spontaan
BEKKENBODEN EN PERINEUM
❥ Verslapping van bekkenbodem: door ZS en bevalling verliezen spieren stevigheid
❥ Optrekking perineum: tijdens de uitdrijving wordt het perineum sterk uitgerekt
