100% tevredenheidsgarantie Direct beschikbaar na je betaling Lees online óf als PDF Geen vaste maandelijkse kosten 4.2 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Samenvatting Wijzer in ontwikkelingsstoornissen - Mens En Leren 2

Beoordeling
-
Verkocht
-
Pagina's
110
Geüpload op
29-12-2025
Geschreven in
2025/2026

Een samenvatting van lesnotities,de PowerPoints die in de lessen werden behandeld en het boek met bijhorende additionele teksten van het opleidingsonderdeel. Deze samenvatting is erg volledig, volgt de leerstof chronologisch en bevat veel informatie die kan helpen om het studiemateriaal te begrijpen. De samenvatting is zeer handig voor studenten die nood hebben aan visueel materiaal om te leren. Het is een zeer uitgebreide samenvatting, wat maakt dat hier normaal alles moet in staan dat besproken werd in het opleidingsonderdeel.

Meer zien Lees minder
Instelling
Vak

















Oeps! We kunnen je document nu niet laden. Probeer het nog eens of neem contact op met support.

Gekoppeld boek

Geschreven voor

Instelling
Studie
Vak

Documentinformatie

Heel boek samengevat?
Nee
Wat is er van het boek samengevat?
H1, h4-h9
Geüpload op
29 december 2025
Aantal pagina's
110
Geschreven in
2025/2026
Type
Samenvatting

Onderwerpen

Voorbeeld van de inhoud

S1




Mens en leren 2
ACADEMIEJAAR 2025-2026 AP HOGE SCHOOOL

,Inhoud
1) Wat is een ontwikkelingsstoornis? .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 6

1.1 Een ontwikkelingsstoornis of een probleem? ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 6

1.1.1 Een ontwikkelingsprobleem ..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 6

1.1.2 Een ontwikkelingsstoornis ....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 6

1.1.3 Ontwikkelingsprobleem vs. -stoornis ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 7

1.1.4 Belang van onderscheid........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 8

2) Overkoepelende thema’s ................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 8

2.1 Prikkelverwerking ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 8

2.1.1 De soorten prikkelverwerking .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 8

a. Normale prikkelverwerking ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 8

b. Hypersensitieve prikkelverwerking ............................................................................................................................................................................................................................................................ 9

c. Hyposensitieve prikkelverwerking ............................................................................................................................................................................................................................................................. 9

2.1.2 Prikkelverwekingsproblematiek ............................................................................................................................................................................................................................................................................... 9

2.2 Executieve functies............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 10

2.2.1 Hersenontwikkeling ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 10

2.2.2 Emotieregulatie..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 11

2.2.3 Algemeen de executieve functies........................................................................................................................................................................................................................................................................... 11

2.3 Neurodiversiteit ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 12

3) Agressie......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 13

3.1 Wat agressie inhoudt......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 13

3.2 Soorten agressie................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 13

3.3 Agressie en stoornissen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 14

3.4 Oorzaken van agressie ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 15

3.5 Aanpak bij agressie............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 15

4) Gedragsproblemen en -stoornissen: hechtingsstoornis ................................................................................................................................................................................................................................................. 16

4.1 Gehechtheid ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 16

4.1.1 IJsberg model van communicatie bij misverstanden tussen ouder en kind .............................................................................................................................................................................................................. 17

4.2 Kenmerken........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 18

4.3 Gevolgen........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 19

4.3.1 Gedrag in de klas ................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 20

4.4 Verschil tussen een hechtingsstoornis en een hechtingsprobleem ...................................................................................................................................................................................................................................... 21

4.5 Diagnostiek ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 22

4.6 Reactieve hechtingsstoornis en ontrem-sociaalcontactstoornis .......................................................................................................................................................................................................................................... 22

4.6.1 Reactieve hechtingsstoornis .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 23

4.6.2 Ontremd-sociaalcontactstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................ 24

4.6.3 Oorzaken van hechtingsstoornissen ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 24

4.6.4 Prevalentie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 24

4.6.5 Risicofactoren ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 25

4.7 Aanpak.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 25

4.7.1 Algemene aanpak.................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 25

4.7.2 Mentaliseren en containment in de praktijk ........................................................................................................................................................................................................................................................... 26

4.8 Herkennen van een hechtingsstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................... 27

5) Gedragsstoornissen ODD en CD..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 28

5.1 Kenmerken........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 28

5.1.1 ODD/oppositioneel opstandige stoornis................................................................................................................................................................................................................................................................. 28

a. Classificaties/specificaties ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 28

b. Prevalentie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 29

5.1.2 CD/normoverschrijdende gedragsstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................. 29

a. Classificaties/specificaties ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 30

b. Prevalentie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 30

5.2 Comorbiditeit bij ODD en CD ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 30

5.3 Risicofactoren voor ODD en CD.......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 30

5.3.1 Neurobiologisch .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 30

5.3.2 Het kind zelf .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 31

5.3.3. Andere risicofactoren ........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 31

5.4 Diagnostiek ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 31

5.5 Begeleiding/behandeling................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 32

5.5.1 Vanuit verschillende invalshoeken ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 32

a. Het kind zelf ........................................................................................................................................................................................................................................................................................... 32

b. Voor de omstaanders, andere kinderen ................................................................................................................................................................................................................................................... 32

c. Voor leerkrachten en ouders ................................................................................................................................................................................................................................................................... 32

5.5.2 Begeleiding ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 33

6) AD(H)D Aandachtsdefficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................... 34

6.1 Kenmerken........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 34


1

, 6.1.1 Primaire gedragskenmerken .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 34

a. Onoplettendheid..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 34

b. Hyperactiviteit-impulsiviteit .................................................................................................................................................................................................................................................................... 35

6.1.2 Fenotypes ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 35

a. Het overwegend onoplettend type .......................................................................................................................................................................................................................................................... 36

b. Het overwegend hyperactief-impulsief type ............................................................................................................................................................................................................................................ 36

c. Het gecombineerd type........................................................................................................................................................................................................................................................................... 36

6.1.3 Secundaire gedragskenmerken .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 36

6.1.4 Sterktes bij kinderen met ADHD............................................................................................................................................................................................................................................................................. 37

6.1.5 Neuropsychologische kenmerken .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 37

a. Executieve functies ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 37

b. Aandacht................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 38

c. Toestandsregulatie ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 38

d. Delay-aversion ....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 38

6.2 Prevalentie en comorbiditeit bij kinderen .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 38

6.2.1 Prevalentie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 38

6.2.2 Comorbiditeit ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 39

6.3 Etiologie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 39

6.4 Beloop en prognose bij kinderen ....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 40

6.5 Diagnostiek bij kinderen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 41

6.5.1 Moeilijke differentiaaldiagnostiek .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 42

6.5.2 Handelingsgerichte diagnostiek ............................................................................................................................................................................................................................................................................. 42

6.6 Begeleiding bij kinderen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 43

6.6.1 Farmacotherapie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 43

6.6.2 Functietraining ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 43

6.6.3 Vaardigheidstraining .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 44

6.6.4 Psycho-educatie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 44

6.6.5 Contextbegeleiding ............................................................................................................................................................................................................................................................................................... 45

a. Sociale omgevingsaanpassingen ............................................................................................................................................................................................................................................................. 45

b. Fysieke omgevingsaanpassingen............................................................................................................................................................................................................................................................. 46

6.6.6 Tips voor ouders en leerkrachten ........................................................................................................................................................................................................................................................................... 47

6.7 ADHD bij volwassenen ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 48

6.7.1 Voorkomen ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 48

6.7.2 Vaak voorkomende comorbiditeiten ...................................................................................................................................................................................................................................................................... 48

6.7.3 In het gezin ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 49

6.7.4 In relaties .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 49

6.7.5 Op het werk .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 49

6.7.6 Diagnostiek ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 49

6.7.8 In begeleiding........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 50

7) ASS – Autismespectrumstoornissen .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 50

7.1 Kenmerken........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 51

7.1.1 Primaire gedragskenmerken .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 51

a. Ernstige & aanhoudende problemen met sociale communicatie en interactie .......................................................................................................................................................................................... 51

b. Beperkte en repetitieve gedragspatronen, interesses of activiteiten......................................................................................................................................................................................................... 52

7.1.2 Fenotypes ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 53

a. Vroegere diagnoses ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 53

b. Sociale fenotypes.................................................................................................................................................................................................................................................................................... 54

7.1.3 Secundaire gedragskenmerken .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 54

7.1.4 Neuropsychologische kenmerken .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 55

a. Centrale coherentie theorie..................................................................................................................................................................................................................................................................... 55

b. Theory of Mind ....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 56

c. Executieve dysfunctie theorie .................................................................................................................................................................................................................................................................. 56

7.2 Prevalentie en comorbiditeit ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 56

7.3 Beloop en prognose bij kinderen ....................................................................................................................................................................................................................................................................................... 56

7.4 Etiologie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 57

7.5 Diagnostiek bij kinderen .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 58

7.5.1 Anamnese afnemen .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 58

7.5.2 Specifieke instrumenten ........................................................................................................................................................................................................................................................................................ 58

7.5.3 Handelingsgerichte diagnostiek ............................................................................................................................................................................................................................................................................. 59

7.6 Begeleiding ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 59

7.6.1 Farmacotherapie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 59

7.6.2 Functietraining ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 59

7.6.3 Vaardigheidstraining .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 60

7.6.4 Psycho-educatie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 60

7.6.5 Aanpassingen aan de context ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 60

7.6.6 Tips voor de school................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 61


2

, 7.6.7 Ondersteuningsvormen ......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 61

7.7 ASS bij volwassenen .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 61

7.7.1 Bekeken op vijf domeinen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 62

a. Dagelijks leven/huishouden .................................................................................................................................................................................................................................................................... 62

b. Sociaal leven .......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 62

c. Studeren................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 62

d. Solliciteren en werken ............................................................................................................................................................................................................................................................................. 62

e. Ouder met ASS zijn ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 63

7.7.2 Diagnostiek ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 63

7.7.3 Begeleiding ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 63

7.7.4 Anders perspectief op ASS ..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 63

8) Coördinatie-ontwikkelingsstoornis – DCD ..................................................................................................................................................................................................................................................................... 64

8.1 Kenmerken........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 64

8.1.1 Primaire gedragskenmerken .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 64

8.1.2 Secundaire gedragskenmerken .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 66

8.2 Diagnostiek ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 67

8.3 Begeleiding ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 68

8.3.1 Psycho-educatie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 68

8.3.2 Aanpassingen aan de context ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 68

8.3.3 Tips voor ouders en leerkracht............................................................................................................................................................................................................................................................................... 68

8.3.4 Ondersteuningsvormen ......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 69

9) Ticstoornissen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 69

9.1 Kenmerken........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 69

9.1.1 Primaire kenmerken .............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 69

a. Soorten tics ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 69

b. Eigenschappen van tics ........................................................................................................................................................................................................................................................................... 70

9.1.2 Fenotypes ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 71

9.1.3 Secundaire gedragskenmerken .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 71

9.2 Prevalentie en comorbiditeit ............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 72

9.2.1 Prevalentie ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 72

9.2.2 Comorbiditeit ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 72

9.3 Beloop en prognose .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 73

9.4 Begeleiding ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 73

9.4.1 Farmacotherapie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 73

9.4.2 Psycho-educatie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 73

9.4.3 Aanpassingen aan de context ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 74

10) Leerstoornissen ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 74

10.1 Hoe een kind de basisvaardigheden leert......................................................................................................................................................................................................................................................................... 75

10.1.1 Leren lezen en schrijven ...................................................................................................................................................................................................................................................................................... 75

10.1.2 Leren rekenen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 75

10.2 Primaire gedragskenmerken van dyslexie ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 76

10.3 Primaire gedragskenmerken van dyscalculie .................................................................................................................................................................................................................................................................... 77

10.4 Secundaire gedragskenmerken dyslexie en dyscalculie ..................................................................................................................................................................................................................................................... 79

10.5 Prevalentie en comorbiditeit............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 79

10.5.1 Dyslexie............................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 79

10.5.2 Dyscalculie .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 80

10.6 Beloop en prognose ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 80

10.7 Etiologie .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 81

10.8 Diagnostiek ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 81

10.8.1 Vlaamse classificatiecriteria ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 82

10.8.2 Specifieke instrumenten ...................................................................................................................................................................................................................................................................................... 82

10.8.3 Moeilijke differentiaal diagnostiek ....................................................................................................................................................................................................................................................................... 83

10.8.4 Handelingsgerichte diagnostiek ........................................................................................................................................................................................................................................................................... 83

10.9 Begeleiding ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 84

10.9.1 Farmacotherapie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 84

10.9.2 Functietraining .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 84

10.9.3 Vaardigheidstraining ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 85

10.9.4 Pscyho-educatie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 85

10.9.5 Aanpassingen aan de context .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 85

11) NLD – non-verbal learning disability .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 86

11.1 Profiel NLD ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 86

11.2 Secundaire kenmerken .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 87

11.3 Prevalentie en comorbiditeit............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 87

11.4 Signalen in de klas ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 87

12) STOS – spraak- en taalontwikkelingsstoornissen/ communicatiestoornissen................................................................................................................................................................................................................. 88

12.1 Componenten van taal .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 88


3

, 12.2 Fenotypen ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 88

12.3 Kenmerken...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 89

12.3.1 Primaire gedragskenmerken ................................................................................................................................................................................................................................................................................ 89

a. Taal(ontwikkelings)stoornis..................................................................................................................................................................................................................................................................... 89

b. Spraakklankstoornis ............................................................................................................................................................................................................................................................................... 89

c. Ontwikkelingsstotteren ........................................................................................................................................................................................................................................................................... 90

I. Aanleg en uitlokkende factoren ................................................................................................................................................................................................................................................................. 90

II. Secundaire stottergedragingen ................................................................................................................................................................................................................................................................. 90

III. Belang van vroege detectie ..................................................................................................................................................................................................................................................................... 91

IV. Omgang met stotteren ............................................................................................................................................................................................................................................................................ 91

d. Sociale (pragmatische) communicatiestoornis ......................................................................................................................................................................................................................................... 91

12.3.2 Secundaire gedragskenmerken ............................................................................................................................................................................................................................................................................ 92

12.3.3 Neuropsychologische kenmerken......................................................................................................................................................................................................................................................................... 92

12.4 Prevalentie en comorbiditeit............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 93

12.5 Beloop en prognose ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 93

12.6 Diagnostiek ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 94

12.6.1 Specifieke instrumenten ...................................................................................................................................................................................................................................................................................... 94

12.6.2 Moeilijke differentiaaldiagnostiek ........................................................................................................................................................................................................................................................................ 94

12.7 Begeleiding ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 95

12.7.1 Psycho-educatie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 95

12.7.2 Aanpassingen aan de context .............................................................................................................................................................................................................................................................................. 95

12.7.3 Tips voor ouders en leerkrachten ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 96

13) Faalangst ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 96

13.1 Positieve faalangst........................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 96

13.2 Negatieve faalangst ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 96

13.3 Negatieve faalangst herkennen........................................................................................................................................................................................................................................................................................ 97

13.4 Oorzaken van faalangst.................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 98

13.5 Gevolgen van faalangst.................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 98

13.6 Prevalentie ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 99

13.7 Is het een stoornis? ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 99

13.8 Begeleiding ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 99

13.8.1 Psycho-educatie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 100

13.8.2 Begeleiding bieden ............................................................................................................................................................................................................................................................................................ 100

13.8.3 Begeleiding in de context................................................................................................................................................................................................................................................................................... 100

14) Selectief mutisme........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 100

14.1 Kenmerken.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 100

14.2 Prevalentie .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 101

14.3 Oorzaken....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 101

14.4 Prognose en beloop....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 101

14.5 Aanpak op school .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 101

15) Pesten en cyberpesten ................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 102

15.1 Enkele cijfers ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 102

15.2 Vormen van pesten ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 102

15.3 Verschillende rollen die kunnen worden ingenomen binnen pesten ............................................................................................................................................................................................................................... 102

15.4 Cyberpesten .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 103

15.4.1 Prevalentie ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 103

15.4.2 Ingezoomd op cyberpesten................................................................................................................................................................................................................................................................................ 103

15.4.3 Omgang als opvoeder en ouder ......................................................................................................................................................................................................................................................................... 104

15.4.4 Omgang als school............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 104

15.4.5 Wat te doen bij grooming .................................................................................................................................................................................................................................................................................. 104

15.5 Wetenschappelijke inzichten ......................................................................................................................................................................................................................................................................................... 104

15.6 Aanpak bij pesten .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 105

15.6.1 Gesprekken met de gepeste............................................................................................................................................................................................................................................................................... 105

15.6.2 Gesprekken met de pester ................................................................................................................................................................................................................................................................................. 105

15.6.3 Herstelgesprekken met pester en gepeste.......................................................................................................................................................................................................................................................... 105

15.6.4 Gesprekken met meelopers en buitenstaanders................................................................................................................................................................................................................................................. 106

15.6.5 Gesprekken met ouders..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 106

16) Automutilatie .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 106

16.1 Verschil tussen automutilatie en suïcidepoging .............................................................................................................................................................................................................................................................. 106

16.2 Prevalentie in België ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 107

16.3 Geslachtsverschillen ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 107

16.4 Comorbiditeit ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 107

16.5 Risicofactoren................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 108

16.6 Redenen voor doen aan automutilatie ........................................................................................................................................................................................................................................................................... 108

16.7 Gevolgen op lange termijn............................................................................................................................................................................................................................................................................................. 108

16.8 Omgang ermee.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 109


4

,16.9 Behandeling .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 109




5

,1) Wat is een ontwikkelingsstoornis?

1.1 Een ontwikkelingsstoornis of een probleem?




1.1.1 Een ontwikkelingsprobleem

Eigenschappen ontwikkelingsprobleem:
꓿ Tijdelijk  je hebt er bep. periodes last van
꓿ Moeilijkheid, uitdaging of hindernis
꓿ Situationeel
꓿ Context gebonden
꓿ Gevolg van…

Voorbeelden:
o Identiteitscrisis
o Slaapproblemen
o Piekeren
o Woedeaanval
o Trauma
o Taalproblemen



1.1.2 Een ontwikkelingsstoornis

Ontwikkelingsstoornis: e. neurobiologische stoornis die i/d (vroege) ontwikkelingsperiode tot uiting komt,
gekenmerkt  ontwikkelingsachterstanden op één of ++ functiedomeinen en die levenslang beperkingen
veroorzaakt i/h persoonlijke, sociale, schoolse of beroepsmatige functioneren.

Het is eigen a/d person zelf, is aangeboren en kan genetisch zijn
Je bent ≠ de stoornis, je hebt de stoornis

Definitie opgesplitst:
Neurobiologisch
꓿ Oorsprong i/d hersenontw.
꓿ Aangeboren
꓿ Resultaat v. :
▪ Genetische aanleg
▪ Prenatale omgevingsfactoren
▪ Perinatale factoren (bij de geboorte)

(vroege) ontwikkelingsperiode:
 = zichtbaar op kinderleeftijd
 Mate v. uiting = beïnvloedbaar  versch. omgevings- & kindfactoren

Ontwikkelingsachterstanden = belemmert ontw. op 1 of + omgevings- en kindfactoren


6

, Levenslange beperkingen
 Veroorzaakt belemmering i/d participatie a/h dagelijkse leven
 Komt op versch. terreinen voor


Eigenschappen ontwikkelingsstoornis:
꓿ Persistent
꓿ Intern
꓿ Klinisch gedefinieerd
꓿ Significante beperkingen
꓿ …

Voorbeelden:
o ASS
o ADHD
o ADD
o Dyslexie
o Dyscalculie
o Dysorthographie

Soorten ontwikkelingsstoornissen(in boek):
• Verstandelijke beperkingen = tekorten in alg. cogn. functies
• Communicatiestoornissen = verstoorde ontw. v. taal, spraak en/of sociale communicatie
• Autismespectrumstoornissen (ASS) = alle stoornissen binnen h. spectrum
Ernstige tekorten in sociale omgang + beperkte, repetitieve interesses en gedragingen

• Aandachtsdefficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis (ADHD) = stoornissen wb aandacht en/of hyperactiviteit
en impulsiviteit centraal staan
 Comorbiditeit met externaliserende stoornissen vb.: ODD, CD

• (spec.) leerstoornissen = spec. tekorten i/h leren v/d basale schoolse vaardigheden
• Motorische ontwikkelingsstoornissen = bestaande uit:
o Coördinatieontwikkelingsstoornis DCD
= problemen in coördinatie v. motorisch handelen
o Ticstoornissen
= plotselinge optredende, snelle, herhaalde niet-ritmische bewegingen of
geluiden
o Stereotiepe bewegingsstoornis
= repetitieve driftmatige en doelloze bewegingen



1.1.3 Ontwikkelingsprobleem vs. -stoornis

Ontwikkelingsstoornis Ontwikkelingsprobleem
• Intern
Extern
Oorzaak Biologisch, psychologisch,…
Situatie, omgeving,…
• Aangeboren
Duur Levenslang Tijdelijk
Diagnose Klinische diagnose = vereist ≠ diagnose nodig
Oplosbaar Nee => behandelbaar & managebaar Ja => nood aan concreet advies
• Therapie • Coaching
• Medicatie • Advies
Aanpak
• Gespecialiseerde begeleiding • Praktische hulp
• … • …
Kenmerken Primair Secundair

7

,Primaire kenmerken: kernsymptomen v/d stoornis, de kenmerken die minimaal aanwezig moeten zijn o/d
diagnose te kunnen stellen  aangeboren

Secundaire kenmerken: kenmerken ≠ spec. voor de stoornis => gevolg v/d primaire symptomen  kunnen ontstaan
door de omgeving

Criteria ontwikkelingsstoornis:
❖ Significant meer problemen dan gemiddeld
nu dimensionale aandoeningen => iedereen plaatsen o/e continuüm
 kids met ontw.-stoornis = sign. Meer problemen vertonen dan gem.

❖ Op verschillende dimensies problemen
 Kids met ontw.-stoornis = vertonen op ++ dimensies problemen

❖ Problemen zijn hardnekkig/persistent
Kenmerken houden levenslang aan

❖ Problemen zijn pervasief
= aanwezig in versch. contexten => ≠ enkel gebonden aan omgevingsfactoren

❖ Niet leeftijdsadequaat
= wijken significant af v. wat passend is voor de leeftijd

❖ Significante belemmering
= problemen vormen hinder voor de persoon in zijn dagelijks leven



1.1.4 Belang van onderscheid

→ Zorgt voor begrip & empathie => nu snap ik wrm je zo reageert
→ Begrip en erkenning bij persoon zelf
→ Professionals => gepast interventies bieden  verwachtingen en doelen soms bijstellen




2) Overkoepelende thema’s
2.1 Prikkelverwerking

2.1.1 De soorten prikkelverwerking

a. Normale prikkelverwerking


Hersenen = filter die veel prikkels buiten houdt
Alles wat je van zintuigen waarneemt wordt je niet perse gewaar




Vb.: cocktailparty effect => je hoort je naam ineens duidelijk in een luide ruimte => filter v/d herenen die werkt


8

, b. Hypersensitieve prikkelverwerking

Vb.: mensen met ASS

Hersenen filteren ≠  persoon neemt alle zintuigen tegelijk op z. filtering
Reageren daarom soms anders => boos worden, snel opgeven




Vb.: kermis in de buurt en voor persoon komen deze prikkels heel hard binnen terwijl bij anderen dit zacht
achtergrond geluid is => focust zich erg op het geluid en kan zich dan niet meer concentreren

c. Hyposensitieve prikkelverwerking

Filter werkt te hard => prikkels v. zintuigen komen niet persen binnen
Voelen veel  => voelen ≠ dat ze honger hebben of het koud is
 Ze leren dit na t




2.1.2 Prikkelverwekingsproblematiek

Prikkelverwerkingsproblematiek: het systeem dat omgaat met sensorische prikkels i/h brein raakt overbelast of
ondergestimuleerd.
Kan voor problemen zorgen in dagelijks functioneren


Brein oververmoeid door prikkels gevolgen:
 Functioneert ≠ meer nrm
• Prikkelbaarheid
• Sneller boos worden
• Hoofdpijn
• …

Window of tolerance = prikkels hebben hier invloed op => over en ondervermoeidheid
→ Hyperarousal:  prikkels  fight, flight, freeze reactive
→ Optimal arousal: = ideale zonden  je kan leren redeneren & communiceren
→ Hypoarousal:  weinig prikkels  passieve bevriezing, dissociatie, aflsuiting




9

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
De reputatie van een verkoper is gebaseerd op het aantal documenten dat iemand tegen betaling verkocht heeft en de beoordelingen die voor die items ontvangen zijn. Er zijn drie niveau’s te onderscheiden: brons, zilver en goud. Hoe beter de reputatie, hoe meer de kwaliteit van zijn of haar werk te vertrouwen is.
mayravermeulen Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
8
Lid sinds
11 maanden
Aantal volgers
0
Documenten
16
Laatst verkocht
5 dagen geleden

5.0

2 beoordelingen

5
2
4
0
3
0
2
0
1
0

Recent door jou bekeken

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Veelgestelde vragen