GOEDERENRECHT
INHOUDSOPGAVE
GOEDERENRECHT................................................................................................................................................ 1
Inleiding: Wat is goederenrecht? ........................................................................................................................... 5
Situering .................................................................................................................................................................. 5
Omschrijving ........................................................................................................................................................... 5
Uitsluiting ................................................................................................................................................................ 6
Waar te vinden? ....................................................................................................................................................... 6
Krachtlijnen nieuwe goederenrecht ........................................................................................................................... 7
Oud goederenrecht: Waar te vinden? ........................................................................................................................ 9
Indeling der goederen ......................................................................................................................................... 10
Indeling der goederen .............................................................................................................................................10
Terminologie ...................................................................................................................................................... 10
Waarom? ........................................................................................................................................................... 11
Goederen of geen goederen? .............................................................................................................................. 11
Goederen die aan (n)iemand toebehoren ............................................................................................................. 11
Res nullius, achtergelaten goederen, verloren goederen, verborgen goederen ....................................................... 12
Eigendom ...............................................................................................................................................................12
Eigendomstheorie gevonden verborgen en niet-opgehaalde goederen .................................................................. 12
Eigendomstheorie gevonden goederen ................................................................................................................ 12
Eigendomstheorie gevonden, verborgen en niet-opgehaalde goederen ................................................................. 13
Eigendomstheorie verborgen goederen ................................................................................................................ 13
Eigendomstheorie NIET OPGEHAALDE GOEDEREN.............................................................................................. 13
Indeling der goederen .............................................................................................................................................14
Onderscheid publieke en private goederen .......................................................................................................... 14
Belang Onderscheid publieke en private goederen ............................................................................................... 15
Verbruikbare goederen........................................................................................................................................ 15
Vervangbare goederen – Soortgoederen ............................................................................................................... 15
Deelbaar - tegenwoordig ..................................................................................................................................... 16
Roerend en onroerend ........................................................................................................................................ 16
Repertoriering .................................................................................................................................................... 17
Roerend / Onroerend .......................................................................................................................................... 23
Indeling der goederen .............................................................................................................................................23
Roerend vs onroerend .............................................................................................................................................23
I. Onroerende goederen uit hun aard (art. 518 e.v. oud BW), .................................................................................. 23
II. Onroerende goederen door bestemming (art. 522-525 oud BW) ........................................................................ 26
Verfraaiingsbestemming / ornamentele bestemming............................................................................................ 26
Economische bestemming ................................................................................................................................. 26
III. Onroerende goederen door voorwerp (art. 526 BW).......................................................................................... 29
Roerende goederen (art. 527 oud BW).................................................................................................................. 29
I. Roerende goederen uit hun aard (art. 528 oud BW) ............................................................................................ 29
II. Roerende goederen door wetsbepaling /door voorwerp (art. 529 oud BW) .......................................................... 29
Nieuw goederenrecht ......................................................................................................................................... 30
Numerus clausus & eigendom ............................................................................................................................ 32
Zakelijke rechten.....................................................................................................................................................32
Begrip ................................................................................................................................................................ 32
1
, Gesloten systeem............................................................................................................................................... 33
Volgrecht voorrang.............................................................................................................................................. 35
Absolute werking ................................................................................................................................................ 36
Eigendom ...............................................................................................................................................................37
Algemeen........................................................................................................................................................... 37
Omvang van eigendomsrecht .............................................................................................................................. 38
Schending of niet? .............................................................................................................................................. 41
Feitelijk gedogen als go between ......................................................................................................................... 41
Omvang eigendomsrecht .................................................................................................................................... 42
Afbakening van onroerende eigendom ................................................................................................................. 45
Bezit & verjaring ................................................................................................................................................. 48
Verwerving van zakelijke rechten ..............................................................................................................................48
Afgeleid en oorspronkelijk ................................................................................................................................... 48
Bezit en verjaring ................................................................................................................................................ 48
Bezit – Animus en Corpus ................................................................................................................................... 49
Bezit – Animus en Corpus of detentie................................................................................................................... 50
Bezit – deugdelijk ................................................................................................................................................ 50
Bezit – rechtsbescherming .................................................................................................................................. 51
Bezit – Roerende goederen .................................................................................................................................. 52
Bezit – onroerende goederen ............................................................................................................................... 55
Deugdelijk bezit & verjaring = elementen om op een oorspronkelijke wijze eigendom te verkrijgen. ......................... 56
Remedies – eigendomsvordering ......................................................................................................................... 56
Remedies........................................................................................................................................................... 57
Remedies – eigendomsvordering ......................................................................................................................... 57
Remedies – bezitsvordering................................................................................................................................. 57
Natrekking ......................................................................................................................................................... 58
Vruchtgebruik .................................................................................................................................................... 60
Omschrijving en kenmerken ....................................................................................................................................60
Kenmerken .............................................................................................................................................................60
Duur.......................................................................................................................................................................61
Aanwas gezamenlijk of gemeenschappelijk vruchtgebruik.........................................................................................62
Overdracht en waardering .......................................................................................................................................63
Waardering .............................................................................................................................................................64
Voorwerp................................................................................................................................................................64
Geen onverdeeldheid ..............................................................................................................................................65
Vestiging.................................................................................................................................................................66
Afbakening .............................................................................................................................................................66
Rechten en plichten ................................................................................................................................................67
Bij uitoefening .................................................................................................................................................... 67
Geld .......................................................................................................................................................................71
Einde of tenietgaan .................................................................................................................................................72
Einde van het vruchtgebruik.....................................................................................................................................72
Bijzondere gevallen............................................................................................................................................. 73
Erfpacht & opstal ............................................................................................................................................... 75
Erfpacht .................................................................................................................................................................75
Definitie – historisch ........................................................................................................................................... 75
Toepassingen ..................................................................................................................................................... 75
Wettelijk kader ................................................................................................................................................... 77
Titularis.............................................................................................................................................................. 77
Voorwerp ........................................................................................................................................................... 77
2
, Duur .................................................................................................................................................................. 78
Voorttijdige beëindiging ...................................................................................................................................... 78
Vestigingswijzen ................................................................................................................................................. 79
Bezwarend karakter? .......................................................................................................................................... 80
Rechten en verplichtingen .................................................................................................................................. 80
Einde ................................................................................................................................................................. 82
Opstal ....................................................................................................................................................................83
Definitie – historisch ........................................................................................................................................... 83
Toepassingen ..................................................................................................................................................... 84
Voorwerp ........................................................................................................................................................... 84
Visualisatie ........................................................................................................................................................ 85
Kenmerken......................................................................................................................................................... 85
Opstal vs. Afstand van natrekking ........................................................................................................................ 85
Duur .................................................................................................................................................................. 86
Eeuwigdurend .................................................................................................................................................... 88
Rechten en plichten............................................................................................................................................ 88
Rechten en plichten bij einde .............................................................................................................................. 89
Einde ................................................................................................................................................................. 90
Opstal vs. Accessoir opstalrecht ......................................................................................................................... 90
Vergelijking erfpacht en opstal .................................................................................................................................90
Burenrelaties ..................................................................................................................................................... 92
Erfdienstbaarheden ................................................................................................................................................92
Definitie en voorwaarden .................................................................................................................................... 92
Voorwaarden ...................................................................................................................................................... 92
Voorwaarden – soorten ....................................................................................................................................... 93
Afstanden .......................................................................................................................................................... 94
Erfdienstbaarheden vs dienstbaarheden (=verbintenissen) ................................................................................... 95
Bronnen ............................................................................................................................................................. 96
Recht van uitweg vs. Recht van overgang ........................................................................................................... 100
Bronnen ........................................................................................................................................................... 100
Uitoefening ...................................................................................................................................................... 102
Duur ................................................................................................................................................................ 103
Einde ............................................................................................................................................................... 104
Beëindiging van de erfdienstbaarheid ................................................................................................................ 104
Burenrelaties ........................................................................................................................................................ 106
Burenhinder ..................................................................................................................................................... 106
Gemene afsluiting ............................................................................................................................................ 108
Mede-eigendom ................................................................................................................................................109
Algemeen......................................................................................................................................................... 109
Toevallige mede-eigendom ............................................................................................................................... 110
Vrijwillige mede-eigendom ................................................................................................................................ 112
Gedwongen mede-eigendom ............................................................................................................................ 112
Appartementsmede-eigendom ......................................................................................................................... 112
Zakelijke zekerheden.........................................................................................................................................125
Overzicht ......................................................................................................................................................... 125
1)Vermogen sa als onderpand voor zijn verbintenissen ....................................................................................... 126
2)Vermogen als gemeenschappelijk onderpand voor se’s ................................................................................... 129
3) de paritas creditorum of gelijkheid der schuldeisers ..................................................................................... 130
4) Wettige redenen van voorrang als uitzondering op de gelijkheid der schuldeisers ............................................. 130
Voorrechten ..................................................................................................................................................... 130
Algemeen voorrecht ......................................................................................................................................... 131
Voorrechten ..................................................................................................................................................... 132
Voorrecht onbetaalde verkoper - roerend ........................................................................................................... 133
Zakelijke zekerheidsrechten .............................................................................................................................. 134
Hypotheek ....................................................................................................................................................... 134
Hypotheek – soorten ......................................................................................................................................... 136
3
, Hypothecaire formaliteiten ............................................................................................................................... 136
Rangregeling .................................................................................................................................................... 137
Rangregeling – basisregels ................................................................................................................................ 137
Pand e.a............................................................................................................................................................139
Onderscheid persoonlijke zekerheidsrechten .................................................................................................... 139
Pandrecht ........................................................................................................................................................ 139
Pandrecht en andere zekerheidsrechten ............................................................................................................ 140
Pandrecht ........................................................................................................................................................ 140
Tegenwerpelijkheid derden en bewijs................................................................................................................. 140
Pandregister ..................................................................................................................................................... 141
Te registreren gegevens artikel 30 ...................................................................................................................... 141
Te raadplegen gegevens .................................................................................................................................... 141
Pandregister toegang ........................................................................................................................................ 141
Kosten artikel 28 ............................................................................................................................................... 141
Termijn van de registratie .................................................................................................................................. 141
Voorwerp registerpand...................................................................................................................................... 142
Voorwerp vuistpand .......................................................................................................................................... 142
Gewaarborgde schuldvordering ........................................................................................................................ 142
Omgang pandrecht artikel 12 ............................................................................................................................ 142
Gevolgen.......................................................................................................................................................... 142
Uitoefening ...................................................................................................................................................... 143
Volgrecht ......................................................................................................................................................... 144
In natura vereiste .............................................................................................................................................. 144
Verwerking artikel 18......................................................................................................................................... 144
4. Verwerking met goederen van derden en afscheiding is onmogelijk of economisch niet verantwoord ................ 144
Onroerendmaking ............................................................................................................................................ 145
Vermenging artikel 20 ....................................................................................................................................... 145
Uitwinning ........................................................................................................................................................ 145
Pandgever is consument ................................................................................................................................... 145
Pandgever is geen consument ........................................................................................................................... 145
Eigendomsvoorbehoud ..................................................................................................................................... 146
Retentierecht ................................................................................................................................................... 147
Rangconflicten artikel 57 .................................................................................................................................. 147
Rangconflicten artikel 58 .................................................................................................................................. 148
4
INHOUDSOPGAVE
GOEDERENRECHT................................................................................................................................................ 1
Inleiding: Wat is goederenrecht? ........................................................................................................................... 5
Situering .................................................................................................................................................................. 5
Omschrijving ........................................................................................................................................................... 5
Uitsluiting ................................................................................................................................................................ 6
Waar te vinden? ....................................................................................................................................................... 6
Krachtlijnen nieuwe goederenrecht ........................................................................................................................... 7
Oud goederenrecht: Waar te vinden? ........................................................................................................................ 9
Indeling der goederen ......................................................................................................................................... 10
Indeling der goederen .............................................................................................................................................10
Terminologie ...................................................................................................................................................... 10
Waarom? ........................................................................................................................................................... 11
Goederen of geen goederen? .............................................................................................................................. 11
Goederen die aan (n)iemand toebehoren ............................................................................................................. 11
Res nullius, achtergelaten goederen, verloren goederen, verborgen goederen ....................................................... 12
Eigendom ...............................................................................................................................................................12
Eigendomstheorie gevonden verborgen en niet-opgehaalde goederen .................................................................. 12
Eigendomstheorie gevonden goederen ................................................................................................................ 12
Eigendomstheorie gevonden, verborgen en niet-opgehaalde goederen ................................................................. 13
Eigendomstheorie verborgen goederen ................................................................................................................ 13
Eigendomstheorie NIET OPGEHAALDE GOEDEREN.............................................................................................. 13
Indeling der goederen .............................................................................................................................................14
Onderscheid publieke en private goederen .......................................................................................................... 14
Belang Onderscheid publieke en private goederen ............................................................................................... 15
Verbruikbare goederen........................................................................................................................................ 15
Vervangbare goederen – Soortgoederen ............................................................................................................... 15
Deelbaar - tegenwoordig ..................................................................................................................................... 16
Roerend en onroerend ........................................................................................................................................ 16
Repertoriering .................................................................................................................................................... 17
Roerend / Onroerend .......................................................................................................................................... 23
Indeling der goederen .............................................................................................................................................23
Roerend vs onroerend .............................................................................................................................................23
I. Onroerende goederen uit hun aard (art. 518 e.v. oud BW), .................................................................................. 23
II. Onroerende goederen door bestemming (art. 522-525 oud BW) ........................................................................ 26
Verfraaiingsbestemming / ornamentele bestemming............................................................................................ 26
Economische bestemming ................................................................................................................................. 26
III. Onroerende goederen door voorwerp (art. 526 BW).......................................................................................... 29
Roerende goederen (art. 527 oud BW).................................................................................................................. 29
I. Roerende goederen uit hun aard (art. 528 oud BW) ............................................................................................ 29
II. Roerende goederen door wetsbepaling /door voorwerp (art. 529 oud BW) .......................................................... 29
Nieuw goederenrecht ......................................................................................................................................... 30
Numerus clausus & eigendom ............................................................................................................................ 32
Zakelijke rechten.....................................................................................................................................................32
Begrip ................................................................................................................................................................ 32
1
, Gesloten systeem............................................................................................................................................... 33
Volgrecht voorrang.............................................................................................................................................. 35
Absolute werking ................................................................................................................................................ 36
Eigendom ...............................................................................................................................................................37
Algemeen........................................................................................................................................................... 37
Omvang van eigendomsrecht .............................................................................................................................. 38
Schending of niet? .............................................................................................................................................. 41
Feitelijk gedogen als go between ......................................................................................................................... 41
Omvang eigendomsrecht .................................................................................................................................... 42
Afbakening van onroerende eigendom ................................................................................................................. 45
Bezit & verjaring ................................................................................................................................................. 48
Verwerving van zakelijke rechten ..............................................................................................................................48
Afgeleid en oorspronkelijk ................................................................................................................................... 48
Bezit en verjaring ................................................................................................................................................ 48
Bezit – Animus en Corpus ................................................................................................................................... 49
Bezit – Animus en Corpus of detentie................................................................................................................... 50
Bezit – deugdelijk ................................................................................................................................................ 50
Bezit – rechtsbescherming .................................................................................................................................. 51
Bezit – Roerende goederen .................................................................................................................................. 52
Bezit – onroerende goederen ............................................................................................................................... 55
Deugdelijk bezit & verjaring = elementen om op een oorspronkelijke wijze eigendom te verkrijgen. ......................... 56
Remedies – eigendomsvordering ......................................................................................................................... 56
Remedies........................................................................................................................................................... 57
Remedies – eigendomsvordering ......................................................................................................................... 57
Remedies – bezitsvordering................................................................................................................................. 57
Natrekking ......................................................................................................................................................... 58
Vruchtgebruik .................................................................................................................................................... 60
Omschrijving en kenmerken ....................................................................................................................................60
Kenmerken .............................................................................................................................................................60
Duur.......................................................................................................................................................................61
Aanwas gezamenlijk of gemeenschappelijk vruchtgebruik.........................................................................................62
Overdracht en waardering .......................................................................................................................................63
Waardering .............................................................................................................................................................64
Voorwerp................................................................................................................................................................64
Geen onverdeeldheid ..............................................................................................................................................65
Vestiging.................................................................................................................................................................66
Afbakening .............................................................................................................................................................66
Rechten en plichten ................................................................................................................................................67
Bij uitoefening .................................................................................................................................................... 67
Geld .......................................................................................................................................................................71
Einde of tenietgaan .................................................................................................................................................72
Einde van het vruchtgebruik.....................................................................................................................................72
Bijzondere gevallen............................................................................................................................................. 73
Erfpacht & opstal ............................................................................................................................................... 75
Erfpacht .................................................................................................................................................................75
Definitie – historisch ........................................................................................................................................... 75
Toepassingen ..................................................................................................................................................... 75
Wettelijk kader ................................................................................................................................................... 77
Titularis.............................................................................................................................................................. 77
Voorwerp ........................................................................................................................................................... 77
2
, Duur .................................................................................................................................................................. 78
Voorttijdige beëindiging ...................................................................................................................................... 78
Vestigingswijzen ................................................................................................................................................. 79
Bezwarend karakter? .......................................................................................................................................... 80
Rechten en verplichtingen .................................................................................................................................. 80
Einde ................................................................................................................................................................. 82
Opstal ....................................................................................................................................................................83
Definitie – historisch ........................................................................................................................................... 83
Toepassingen ..................................................................................................................................................... 84
Voorwerp ........................................................................................................................................................... 84
Visualisatie ........................................................................................................................................................ 85
Kenmerken......................................................................................................................................................... 85
Opstal vs. Afstand van natrekking ........................................................................................................................ 85
Duur .................................................................................................................................................................. 86
Eeuwigdurend .................................................................................................................................................... 88
Rechten en plichten............................................................................................................................................ 88
Rechten en plichten bij einde .............................................................................................................................. 89
Einde ................................................................................................................................................................. 90
Opstal vs. Accessoir opstalrecht ......................................................................................................................... 90
Vergelijking erfpacht en opstal .................................................................................................................................90
Burenrelaties ..................................................................................................................................................... 92
Erfdienstbaarheden ................................................................................................................................................92
Definitie en voorwaarden .................................................................................................................................... 92
Voorwaarden ...................................................................................................................................................... 92
Voorwaarden – soorten ....................................................................................................................................... 93
Afstanden .......................................................................................................................................................... 94
Erfdienstbaarheden vs dienstbaarheden (=verbintenissen) ................................................................................... 95
Bronnen ............................................................................................................................................................. 96
Recht van uitweg vs. Recht van overgang ........................................................................................................... 100
Bronnen ........................................................................................................................................................... 100
Uitoefening ...................................................................................................................................................... 102
Duur ................................................................................................................................................................ 103
Einde ............................................................................................................................................................... 104
Beëindiging van de erfdienstbaarheid ................................................................................................................ 104
Burenrelaties ........................................................................................................................................................ 106
Burenhinder ..................................................................................................................................................... 106
Gemene afsluiting ............................................................................................................................................ 108
Mede-eigendom ................................................................................................................................................109
Algemeen......................................................................................................................................................... 109
Toevallige mede-eigendom ............................................................................................................................... 110
Vrijwillige mede-eigendom ................................................................................................................................ 112
Gedwongen mede-eigendom ............................................................................................................................ 112
Appartementsmede-eigendom ......................................................................................................................... 112
Zakelijke zekerheden.........................................................................................................................................125
Overzicht ......................................................................................................................................................... 125
1)Vermogen sa als onderpand voor zijn verbintenissen ....................................................................................... 126
2)Vermogen als gemeenschappelijk onderpand voor se’s ................................................................................... 129
3) de paritas creditorum of gelijkheid der schuldeisers ..................................................................................... 130
4) Wettige redenen van voorrang als uitzondering op de gelijkheid der schuldeisers ............................................. 130
Voorrechten ..................................................................................................................................................... 130
Algemeen voorrecht ......................................................................................................................................... 131
Voorrechten ..................................................................................................................................................... 132
Voorrecht onbetaalde verkoper - roerend ........................................................................................................... 133
Zakelijke zekerheidsrechten .............................................................................................................................. 134
Hypotheek ....................................................................................................................................................... 134
Hypotheek – soorten ......................................................................................................................................... 136
3
, Hypothecaire formaliteiten ............................................................................................................................... 136
Rangregeling .................................................................................................................................................... 137
Rangregeling – basisregels ................................................................................................................................ 137
Pand e.a............................................................................................................................................................139
Onderscheid persoonlijke zekerheidsrechten .................................................................................................... 139
Pandrecht ........................................................................................................................................................ 139
Pandrecht en andere zekerheidsrechten ............................................................................................................ 140
Pandrecht ........................................................................................................................................................ 140
Tegenwerpelijkheid derden en bewijs................................................................................................................. 140
Pandregister ..................................................................................................................................................... 141
Te registreren gegevens artikel 30 ...................................................................................................................... 141
Te raadplegen gegevens .................................................................................................................................... 141
Pandregister toegang ........................................................................................................................................ 141
Kosten artikel 28 ............................................................................................................................................... 141
Termijn van de registratie .................................................................................................................................. 141
Voorwerp registerpand...................................................................................................................................... 142
Voorwerp vuistpand .......................................................................................................................................... 142
Gewaarborgde schuldvordering ........................................................................................................................ 142
Omgang pandrecht artikel 12 ............................................................................................................................ 142
Gevolgen.......................................................................................................................................................... 142
Uitoefening ...................................................................................................................................................... 143
Volgrecht ......................................................................................................................................................... 144
In natura vereiste .............................................................................................................................................. 144
Verwerking artikel 18......................................................................................................................................... 144
4. Verwerking met goederen van derden en afscheiding is onmogelijk of economisch niet verantwoord ................ 144
Onroerendmaking ............................................................................................................................................ 145
Vermenging artikel 20 ....................................................................................................................................... 145
Uitwinning ........................................................................................................................................................ 145
Pandgever is consument ................................................................................................................................... 145
Pandgever is geen consument ........................................................................................................................... 145
Eigendomsvoorbehoud ..................................................................................................................................... 146
Retentierecht ................................................................................................................................................... 147
Rangconflicten artikel 57 .................................................................................................................................. 147
Rangconflicten artikel 58 .................................................................................................................................. 148
4