Voorbeeld examenvragen Sociologie 1
Geschreven door Bellemans Hanne
DEEL 1 - De Sociologie ontdekken
Hoofdstuk 1 - De sociologische verzuchting
1. Welke ‘legitimerend verhaal’ duikt op in Marx’ theorie als hij het heeft over de evolutie naar
een klasseloze maatschappij? Selecteer het correcte antwoord.
a. Samenhang
b. Differentiatie van arbeid
c. Conflict
d. Orde
e. Empirische evidentie
f. Collectieve actie
g. Geschiedenis
h. Rechtvaardigheid
i. Ongelijke arbeidsverhoudingen
j. Zelfvervullende voorspelling
2. Waarin verschillen de posities van Luhmann en Habermas ten aanzien van het arbitraire?
Selecteer de twee foutieve antwoorden.
a. Habermas meent dat via open en redelijke communicatie, via redelijke kennis- en
handelingswijzen keuzes gemaakt kunnen worden die het arbitraire opheffen.
b. Habermas zet zich af tegen de ideeën van de Verlichting en ziet geen heil in redelijke
oplossingen; instellingen als religie en traditie zijn beter geplaatst.
c. Luhmann is een overtuigende Verlichtingsdenker; wetenschap is de enige echte methode
om zeker te weten wat de waarheid is.
d. Volgens Luhmann moeten we leren leven met het arbitraire; een consensus is immers
onmogelijk.
e. Volgens Habermas kan de wetenschap ons niet vertellen wat we moeten nastreven maar
enkel hoe we vooropgestelde doelstellingen kunnen bereiken.
3. Welke inzichten en bijdragen leverde Comte aan het ontstaan en de ontwikkeling van de
sociologie als wetenschap? Selecteer de twee correcte antwoorden.
1
,Voorbeeld examenvragen Sociologie 1
Geschreven door Bellemans Hanne
a. Dat vooroordelen en belangen een realistische en nuchtere kijk op sociale fenomenen
versluieren.
b. Dat de sociologie zich moet bezighouden met het zoeken naar regelmaten in het handelen
van mensen en geen metafysische vragen moet stellen over de oorsprong van de mens.
c. Dat sociologen een zekere afstandelijkheid aan de dag moeten leggen ten aanzien van hun
onderzoeksobject.
d. Het idee dat het sociale van natuurlijke oorsprong is.
e. Een positivistische benadering van de sociale werkelijkheid, oftewel een zakelijke, op
wetenschappelijke observatie en logica steunende onderzoekswijze van de samenleving.
4. Een belangrijke sociologische les is dat alles contingent is maar daarom nog niet arbitrair.
Welke twee van de volgende uitspraken zijn in overeenstemming met die les.
a. Onze instituties hadden ook een totaal andere vorm kunnen aannemen.
b. Er is geen goede reden voor de vorm die instituties bij ons hebben aangenomen.
c. Iets is noch noodzakelijk, noch onmogelijk.
d. De samenleving en de geschiedenis zijn totaal beheersbaar.
e. Wetten, reglementen en gewoonten berusten op natuurwetten.
5. Wat bedoelen sociologen als ze het hebben over ‘(het probleem van de) orde’? Selecteer de
twee correcte antwoorden.
a. Het behoud van de mogelijkheid om tot nageleefde regels te komen.
b. Het behoud van de bestaande machtsverhoudingen, wetten, gewoontes, verwachtingen,
enzovoort.
c. Het besef dat bij te hoge criminaliteit het samenleven sterk bemoeilijkt wordt.
d. Het geheel van regels, verwachtingen, normen, enzovoort, die het leven een zekere
voorspelbaarheid en berekenbaarheid geven.
e. Het besef dat over de tijd gewoontes, instellingen, wetten, enzovoort, variabel zijn.
6. Op welke basis gaan samenlevingen waarin het inzicht gegroeid is dat de maatschappelijke
organisatie en gebruiken contingent zijn, de bestaande wetten, gewoontes, instellingen,
enzovoort, legitimeren? Selecteer twee foutieve antwoorden.
a. Geschiedenis
2
,Voorbeeld examenvragen Sociologie 1
Geschreven door Bellemans Hanne
b. Natuur
c. Samenhang
d. Conflict
e. Materiële noodzaak
7. Ondanks het wetenschappelijke bewijs voor de schadelijkheid en het risico op verslaving
van alcohol, worden alcoholische dranken door een groot deel van de bevolking wekelijks
in het openbaar geconsumeerd, verkocht in elke supermarkt en bij mensen thuis
gestockeerd. Deze handelingen zijn in België allemaal legaal, dat is echter niet zo in alle
landen. Dit is een voorbeeld van …
a. Een doorgedreven fanatisme.
b. Het arbitraire van gedragsregel.
c. Een waardenconflict.
d. De wet als constructie en conventie.
e. Het contingente van de sociale regels.
3
, Voorbeeld examenvragen Sociologie 1
Geschreven door Bellemans Hanne
Hoofdstuk 2 - De taak en de houding van de socioloog
8. Voor Durkheim was godsdienst een verschijnsel – een ‘feit’ – dat op empirisch-analytische
wijze moest worden verklaard. Welke conclusies kunnen we trekken met betrekking tot
de manier waarop Durkheim godsdienst bestudeert? Selecteer de juiste antwoorden.
a. Dat geloof en rite slechts vergissingen zijn, onwetenschappelijke opvattingen en
barbaarse gebruiken zijn.
b. Dat stellingen uit godsdienstige bronnen als waarheden moeten beschouwd worden door
sociologen.
c. Dat de houding van Durkheim getuigt van een sociologisch respect voor de
gelijkwaardigheid van verschijnselen
d. Dat volgens Durkheim religie weinig betekenis heeft, zowel voor gelovigen als voor
mensen die op een andere manier zingeving zoeken.
e. Dat religie niet kan gebruikt worden om gedrag te verklaren. Het is een feit dat los staat
van de samenleving
f. Dat volgens Durkheim instellingen die wijdverspreid en duurzaam zijn niet kunnen
afgedaan worden als berustend op een leugen of een vergissing.
g. Dat religie niet verklaard kan worden door de betekenis die individuele mensen er aan
toekennen. Een socioloog moet alleen de algemene religieuze voorschriften bestuderen.
h. Dat religie volgens Durkheim, net als andere sociale fenomenen, een rationele grondslag
heeft.
i. De houding van Durkheim toont dat hij het paradigma van symbolisch interactionisme
aanhangt.
j. Dat volgens Durkheim religies altijd zullen blijven bestaan omdat het eigen is aan de
menselijke natuur. Sociologen moeten daarom steeds aandacht hebben voor religie als
verklarende factor van gedrag.
9. Men kan Marx en Freud beschouwen als inspiratiebronnen van de kritische sociologie
omdat zij … Selecteer de twee juiste antwoorden.
a. … het oneens waren met de bestaande maatschappijorganisatie en deze wilden
veranderen.
b. … gekant waren tegen de bestaande, heersende klassen.
c. … betrokken waren bij revolutionaire bewegingen.
4
Geschreven door Bellemans Hanne
DEEL 1 - De Sociologie ontdekken
Hoofdstuk 1 - De sociologische verzuchting
1. Welke ‘legitimerend verhaal’ duikt op in Marx’ theorie als hij het heeft over de evolutie naar
een klasseloze maatschappij? Selecteer het correcte antwoord.
a. Samenhang
b. Differentiatie van arbeid
c. Conflict
d. Orde
e. Empirische evidentie
f. Collectieve actie
g. Geschiedenis
h. Rechtvaardigheid
i. Ongelijke arbeidsverhoudingen
j. Zelfvervullende voorspelling
2. Waarin verschillen de posities van Luhmann en Habermas ten aanzien van het arbitraire?
Selecteer de twee foutieve antwoorden.
a. Habermas meent dat via open en redelijke communicatie, via redelijke kennis- en
handelingswijzen keuzes gemaakt kunnen worden die het arbitraire opheffen.
b. Habermas zet zich af tegen de ideeën van de Verlichting en ziet geen heil in redelijke
oplossingen; instellingen als religie en traditie zijn beter geplaatst.
c. Luhmann is een overtuigende Verlichtingsdenker; wetenschap is de enige echte methode
om zeker te weten wat de waarheid is.
d. Volgens Luhmann moeten we leren leven met het arbitraire; een consensus is immers
onmogelijk.
e. Volgens Habermas kan de wetenschap ons niet vertellen wat we moeten nastreven maar
enkel hoe we vooropgestelde doelstellingen kunnen bereiken.
3. Welke inzichten en bijdragen leverde Comte aan het ontstaan en de ontwikkeling van de
sociologie als wetenschap? Selecteer de twee correcte antwoorden.
1
,Voorbeeld examenvragen Sociologie 1
Geschreven door Bellemans Hanne
a. Dat vooroordelen en belangen een realistische en nuchtere kijk op sociale fenomenen
versluieren.
b. Dat de sociologie zich moet bezighouden met het zoeken naar regelmaten in het handelen
van mensen en geen metafysische vragen moet stellen over de oorsprong van de mens.
c. Dat sociologen een zekere afstandelijkheid aan de dag moeten leggen ten aanzien van hun
onderzoeksobject.
d. Het idee dat het sociale van natuurlijke oorsprong is.
e. Een positivistische benadering van de sociale werkelijkheid, oftewel een zakelijke, op
wetenschappelijke observatie en logica steunende onderzoekswijze van de samenleving.
4. Een belangrijke sociologische les is dat alles contingent is maar daarom nog niet arbitrair.
Welke twee van de volgende uitspraken zijn in overeenstemming met die les.
a. Onze instituties hadden ook een totaal andere vorm kunnen aannemen.
b. Er is geen goede reden voor de vorm die instituties bij ons hebben aangenomen.
c. Iets is noch noodzakelijk, noch onmogelijk.
d. De samenleving en de geschiedenis zijn totaal beheersbaar.
e. Wetten, reglementen en gewoonten berusten op natuurwetten.
5. Wat bedoelen sociologen als ze het hebben over ‘(het probleem van de) orde’? Selecteer de
twee correcte antwoorden.
a. Het behoud van de mogelijkheid om tot nageleefde regels te komen.
b. Het behoud van de bestaande machtsverhoudingen, wetten, gewoontes, verwachtingen,
enzovoort.
c. Het besef dat bij te hoge criminaliteit het samenleven sterk bemoeilijkt wordt.
d. Het geheel van regels, verwachtingen, normen, enzovoort, die het leven een zekere
voorspelbaarheid en berekenbaarheid geven.
e. Het besef dat over de tijd gewoontes, instellingen, wetten, enzovoort, variabel zijn.
6. Op welke basis gaan samenlevingen waarin het inzicht gegroeid is dat de maatschappelijke
organisatie en gebruiken contingent zijn, de bestaande wetten, gewoontes, instellingen,
enzovoort, legitimeren? Selecteer twee foutieve antwoorden.
a. Geschiedenis
2
,Voorbeeld examenvragen Sociologie 1
Geschreven door Bellemans Hanne
b. Natuur
c. Samenhang
d. Conflict
e. Materiële noodzaak
7. Ondanks het wetenschappelijke bewijs voor de schadelijkheid en het risico op verslaving
van alcohol, worden alcoholische dranken door een groot deel van de bevolking wekelijks
in het openbaar geconsumeerd, verkocht in elke supermarkt en bij mensen thuis
gestockeerd. Deze handelingen zijn in België allemaal legaal, dat is echter niet zo in alle
landen. Dit is een voorbeeld van …
a. Een doorgedreven fanatisme.
b. Het arbitraire van gedragsregel.
c. Een waardenconflict.
d. De wet als constructie en conventie.
e. Het contingente van de sociale regels.
3
, Voorbeeld examenvragen Sociologie 1
Geschreven door Bellemans Hanne
Hoofdstuk 2 - De taak en de houding van de socioloog
8. Voor Durkheim was godsdienst een verschijnsel – een ‘feit’ – dat op empirisch-analytische
wijze moest worden verklaard. Welke conclusies kunnen we trekken met betrekking tot
de manier waarop Durkheim godsdienst bestudeert? Selecteer de juiste antwoorden.
a. Dat geloof en rite slechts vergissingen zijn, onwetenschappelijke opvattingen en
barbaarse gebruiken zijn.
b. Dat stellingen uit godsdienstige bronnen als waarheden moeten beschouwd worden door
sociologen.
c. Dat de houding van Durkheim getuigt van een sociologisch respect voor de
gelijkwaardigheid van verschijnselen
d. Dat volgens Durkheim religie weinig betekenis heeft, zowel voor gelovigen als voor
mensen die op een andere manier zingeving zoeken.
e. Dat religie niet kan gebruikt worden om gedrag te verklaren. Het is een feit dat los staat
van de samenleving
f. Dat volgens Durkheim instellingen die wijdverspreid en duurzaam zijn niet kunnen
afgedaan worden als berustend op een leugen of een vergissing.
g. Dat religie niet verklaard kan worden door de betekenis die individuele mensen er aan
toekennen. Een socioloog moet alleen de algemene religieuze voorschriften bestuderen.
h. Dat religie volgens Durkheim, net als andere sociale fenomenen, een rationele grondslag
heeft.
i. De houding van Durkheim toont dat hij het paradigma van symbolisch interactionisme
aanhangt.
j. Dat volgens Durkheim religies altijd zullen blijven bestaan omdat het eigen is aan de
menselijke natuur. Sociologen moeten daarom steeds aandacht hebben voor religie als
verklarende factor van gedrag.
9. Men kan Marx en Freud beschouwen als inspiratiebronnen van de kritische sociologie
omdat zij … Selecteer de twee juiste antwoorden.
a. … het oneens waren met de bestaande maatschappijorganisatie en deze wilden
veranderen.
b. … gekant waren tegen de bestaande, heersende klassen.
c. … betrokken waren bij revolutionaire bewegingen.
4
