PSYCHOLOGIE
INLEIDEND HOOFDSTUK: STROMINGEN IN DE PSYCHOLOGIE
INLEIDING
Psychologie = wetenschappelijke studie v gedrag & mentale processen
Begrijpen hoe mensen denken, voelen & zich gedragen
Psychologie als wetenschap —> 1879 door Wundt
o Psychologisch labo met systematische observaties & experimenten
Theoretische psychologie vs toegepaste psychologie
o Theoretisch: onderzoekt fundamentele processen
o Toegepast: gebruikt kennis om praktische problemen op te lossen
Wundt —> geïnspireerd door natuurwetenschappen
Op zoek naar ‘elementen vh bewustzijn’
o Maar: psychologische processen passen niet altijd binnen wetmatigheden v NW
o Methode introspectie = te subjectief
Gevolg: verschillende perspectieven om naar menselijk gedrag te kijken
BIOLOGISCHE PSYCHOLOGIE
= gedrag & mentale processen veroorzaken met biologische mechanismen
Zenuwstelsel, hormonen & genen
Via metingen & observatie
Onderzoeken via hersenen = neurowetenschap
o Neurotransmitters = stuurt signalen door v ene zenuwcel naar andere
o Rol v erfelijkheid & genen = evolutionaire psychologie (Darwin)
Sperry: split brain experimenten
= onderzoek functies v hersenhelften —> linker- en rechterhelft hebben verschillende
functies
Toepassingen v biologische psychologie
= gebruik v scans in klinisch onderzoek & behandelingen neurologische aandoeningen
PSYCHODYNAMISCHE PSYCHOLOGIE
= gedrag wordt beïnvloed door onbewuste processen
Freud: verschillende lagen v menselijke geest
o Id = onbewuste
o Ego = bewuste
o Superego = wat je geleerd hebt (waarden &
normen)
, Interne conflicten tussen lagen —> psychische problemen
Psychoanalyse als methode
= gebruik v vrije associatie & droominterpretatie om onbewuste conflicten bloot te
leggen
Vertegenwoordigers
Jung: collectief onbewusten
o Archetypen —> universele symbolen & thema’s die in collectieve onbewust v
iedereen v iedereen aanwezig zijn
Adler: individuele psychologie
o Focus op rol v sociale factoren
o Minderwaardigheidscomplex —> gevoel v minderwaardigheid motiveert om te
streven naar verbetering
Toepassingen v psychodynamische psychologie
= onbewuste conflicten behandelen
BEHAVIORISME
= richt zich op observeerbaar gedrag —> wordt bepaald door omgevingsstimuli
‘Black box’: innerlijke processen, vallen buiten domein v psychologie
Leerprocessen: klassieke & operante conditionering
Leidde tot pedagogisch optimisme (= geloven in ontwikkelingsmogelijkheden v elk
kind)
Vertegenwoordigers
Pavlov: klassieke conditionering
o Associatie v neutrale stimulus met betekenisvolle stimulus om reactie uit te
lokken
Watson: grondlegger behaviorisme
Skinner: operante conditionering
o Skinner box: gedrag aanleren mbv beloning/ straf
Toepassingen v behaviorisme
= gedragstherapie & opvoedingsmethodes die gebruik maken v beloningen & straffen
HUMANISTISCHE PSYCHOLOGIE
= nadruk op zelfontplooiing & persoonlijke groei
Benadrukt vrije wil —> cliënt geeft zelf richting aan verandering
Reactie tegen determinisme & psychodynamische stroming
o Humanistisch perspectief als ‘derde weg’
o Holistische benadering
, Vertegenwoordigers
Rogers: cliëntgerichte therapie
o Basishouding v hulpverlening = empathische & accepterende houding
Maslow: hiërarchie v behoeften
o Basisbehoeften tot zelfactualisatie —> zelfontplooiing kan pas na voldoening v
basisbehoeften
Toepassingen v humanistische psychologie
= therapie gericht op zelfontplooiing & positieve psychologie
COGNITIEVE PSYCHOLOGIE
= onderzoekt hoe info wordt verwerkt, opgeslagen & gebruikt
Focus op interne mentale processen
Metafoor vd computer
Cognitieve processen centraal (= geheugen, taal, aandacht, …)
Vertegenwoordigers
Piaget: stadia v cognitieve ontwikkeling
o Onderzoek hoe kinderen denken & de wereld begrijpen
Bandura: sociaal leren, Bobo doll experiment
Neisser: begrijpen v perceptie & geheugen, ecologische validiteit
Toepassingen v cognitieve psychologie
= cognitieve gedragstherapie om negatieve denkpatronen te veranderen
SOCIOCULTURELE PSYCHOLOGIE
= bestudeert invloed v cultuur & sociale interacties op gedrag
Invloed v sociale normen, waarden & cultuur
Vertegenwoordigers
Vytogsky: zone v naaste ontwikkeling —> leren via sociale interactie
Lewin: groepsdynamica & levensruimte —> veldtheorie over sociale krachten
Bronfenbrenner: ecologische systeemtheorie
Toepassingen v socioculturele psychologie
= onderwijspraktijken & groepsdynamiek in organisaties & sociaal werk
INLEIDEND HOOFDSTUK: STROMINGEN IN DE PSYCHOLOGIE
INLEIDING
Psychologie = wetenschappelijke studie v gedrag & mentale processen
Begrijpen hoe mensen denken, voelen & zich gedragen
Psychologie als wetenschap —> 1879 door Wundt
o Psychologisch labo met systematische observaties & experimenten
Theoretische psychologie vs toegepaste psychologie
o Theoretisch: onderzoekt fundamentele processen
o Toegepast: gebruikt kennis om praktische problemen op te lossen
Wundt —> geïnspireerd door natuurwetenschappen
Op zoek naar ‘elementen vh bewustzijn’
o Maar: psychologische processen passen niet altijd binnen wetmatigheden v NW
o Methode introspectie = te subjectief
Gevolg: verschillende perspectieven om naar menselijk gedrag te kijken
BIOLOGISCHE PSYCHOLOGIE
= gedrag & mentale processen veroorzaken met biologische mechanismen
Zenuwstelsel, hormonen & genen
Via metingen & observatie
Onderzoeken via hersenen = neurowetenschap
o Neurotransmitters = stuurt signalen door v ene zenuwcel naar andere
o Rol v erfelijkheid & genen = evolutionaire psychologie (Darwin)
Sperry: split brain experimenten
= onderzoek functies v hersenhelften —> linker- en rechterhelft hebben verschillende
functies
Toepassingen v biologische psychologie
= gebruik v scans in klinisch onderzoek & behandelingen neurologische aandoeningen
PSYCHODYNAMISCHE PSYCHOLOGIE
= gedrag wordt beïnvloed door onbewuste processen
Freud: verschillende lagen v menselijke geest
o Id = onbewuste
o Ego = bewuste
o Superego = wat je geleerd hebt (waarden &
normen)
, Interne conflicten tussen lagen —> psychische problemen
Psychoanalyse als methode
= gebruik v vrije associatie & droominterpretatie om onbewuste conflicten bloot te
leggen
Vertegenwoordigers
Jung: collectief onbewusten
o Archetypen —> universele symbolen & thema’s die in collectieve onbewust v
iedereen v iedereen aanwezig zijn
Adler: individuele psychologie
o Focus op rol v sociale factoren
o Minderwaardigheidscomplex —> gevoel v minderwaardigheid motiveert om te
streven naar verbetering
Toepassingen v psychodynamische psychologie
= onbewuste conflicten behandelen
BEHAVIORISME
= richt zich op observeerbaar gedrag —> wordt bepaald door omgevingsstimuli
‘Black box’: innerlijke processen, vallen buiten domein v psychologie
Leerprocessen: klassieke & operante conditionering
Leidde tot pedagogisch optimisme (= geloven in ontwikkelingsmogelijkheden v elk
kind)
Vertegenwoordigers
Pavlov: klassieke conditionering
o Associatie v neutrale stimulus met betekenisvolle stimulus om reactie uit te
lokken
Watson: grondlegger behaviorisme
Skinner: operante conditionering
o Skinner box: gedrag aanleren mbv beloning/ straf
Toepassingen v behaviorisme
= gedragstherapie & opvoedingsmethodes die gebruik maken v beloningen & straffen
HUMANISTISCHE PSYCHOLOGIE
= nadruk op zelfontplooiing & persoonlijke groei
Benadrukt vrije wil —> cliënt geeft zelf richting aan verandering
Reactie tegen determinisme & psychodynamische stroming
o Humanistisch perspectief als ‘derde weg’
o Holistische benadering
, Vertegenwoordigers
Rogers: cliëntgerichte therapie
o Basishouding v hulpverlening = empathische & accepterende houding
Maslow: hiërarchie v behoeften
o Basisbehoeften tot zelfactualisatie —> zelfontplooiing kan pas na voldoening v
basisbehoeften
Toepassingen v humanistische psychologie
= therapie gericht op zelfontplooiing & positieve psychologie
COGNITIEVE PSYCHOLOGIE
= onderzoekt hoe info wordt verwerkt, opgeslagen & gebruikt
Focus op interne mentale processen
Metafoor vd computer
Cognitieve processen centraal (= geheugen, taal, aandacht, …)
Vertegenwoordigers
Piaget: stadia v cognitieve ontwikkeling
o Onderzoek hoe kinderen denken & de wereld begrijpen
Bandura: sociaal leren, Bobo doll experiment
Neisser: begrijpen v perceptie & geheugen, ecologische validiteit
Toepassingen v cognitieve psychologie
= cognitieve gedragstherapie om negatieve denkpatronen te veranderen
SOCIOCULTURELE PSYCHOLOGIE
= bestudeert invloed v cultuur & sociale interacties op gedrag
Invloed v sociale normen, waarden & cultuur
Vertegenwoordigers
Vytogsky: zone v naaste ontwikkeling —> leren via sociale interactie
Lewin: groepsdynamica & levensruimte —> veldtheorie over sociale krachten
Bronfenbrenner: ecologische systeemtheorie
Toepassingen v socioculturele psychologie
= onderwijspraktijken & groepsdynamiek in organisaties & sociaal werk
