Samenvatting Ontwikkeling en
Ontwikkelingsproblemen van Adolescenten
Week 1. ....................................................................................................................................................................... 1
Steinberg & Morris (2001) – Adolescent Development ................................................................... 1
Adolescent Development – biologisch, cognitief en sociaal-emotioneel perspectief ......... 2
Developing Adolescents – A Reference for Professionals ............................................................... 3
Week 2. ....................................................................................................................................................................... 4
Crone & Dahl (2012) – Understanding adolescence as a period of social-affective
engagement and goal flexibility .................................................................................................................. 4
Somerville (2013) – The Teenage Brain: Sensitivity to Social Evaluation .............................. 5
Steinberg, L. (2008). A Social Neuroscience Perspective on Adolescent Risk-Taking.
Developmental Review................................................................................................................................... 5
College 3..................................................................................................................................................................... 9
1. Bandura et al. (1996) – Mechanisms of Moral Disengagement in the Exercise of Moral
Agency.................................................................................................................................................................... 9
2. Hart & Carlo (2005) – Moral Development in Adolescence ................................................... 10
College 4.................................................................................................................................................................. 12
College 5.................................................................................................................................................................. 12
Moffitt (1993) Adolescence-Limited and Life-Course-Persistent Antisocial Behavior: A
Developmental Taxonomy ......................................................................................................................... 13
Hankin & Abramson (2001) Development of Gender Differences in Depression:An
Elaborated Cognitive Vulnerability–Transactional Stress Theory........................................... 14
Conduct Problems Prevention Research Group (2011) The Effects of the Fast Track
Preventive Intervention on the Development of Conduct Disorder Across Childhood .. 15
College 6.................................................................................................................................................................. 17
Cillessen & Mayeux (2004) From Censure to Reinforcement: Developmental Changes in
the Association Between Aggression and Social Status ................................................................ 17
Dishion & Tipsord (2011) Peer Contagion in Child and Adolescent Social and Emotional
Development .................................................................................................................................................... 19
College 7.................................................................................................................................................................. 21
College 8.................................................................................................................................................................. 21
, Cacciatore et al. (2019) The Steps of Sexuality – A Developmental, Emotion-Focused,
Child-Centered Model of Sexual Development and Sexuality Education from Birth to
Adulthood .......................................................................................................................................................... 22
Wilson et al. (2019/2022) Issues of Sexuality and Relationships (Handbook of
Intellectual Disabilities) .............................................................................................................................. 22
College 9.................................................................................................................................................................. 23
Salmivalli (2009) Bullying and the Peer Group: A Review .......................................................... 23
College 10. .............................................................................................................................................................. 24
Pilgrim & Bohnet-Joschko (2019) Selling Health and Happiness: How Influencers
Communicate on Instagram about Dieting and Exercise ............................................................. 24
College 11. .............................................................................................................................................................. 25
Williams et al. (2003) Looking for an Accurate Mirror: A Model for the Relationship
Between Media Use and Anorexia .......................................................................................................... 25
, Week 1.
Steinberg & Morris (2001) – Adolescent Development
Doel en achtergrond:
Steinberg & Morris geven een uitgebreid overzicht van de stand van zaken in het onderzoek
naar adolescentontwikkeling. Zij laten zien dat de focus in de afgelopen decennia is
verschoven van normatieve ontwikkeling (zoals Piaget en Erikson) naar probleemgedrag,
context en individuele verschillen.
Probleemgedrag:
- Adolescentie is geen universele periode van storm en stress.
- Veel probleemgedrag is experimenteel, tijdelijk en normatief.
- Er moet onderscheid worden gemaakt tussen:
• incidenteel experimenteren vs. chronisch probleemgedrag
• problemen die ontstaan in de adolescentie vs. problemen met een vroege kinderlijke oorsprong
• adolescence-limited vs. life-course persistent probleemgedrag (Moffitt).
- De meeste jongeren groeien over probleemgedrag heen zonder langdurige gevolgen.
Internaliserende problematiek:
- Depressieve klachten nemen toe vanaf de vroege adolescentie.
- Sekseverschillen ontstaan in deze fase (meer meisjes dan jongens).
- Oorzaken zijn multifactorieel: biologische veranderingen, sociale stressoren en cognitieve
kwetsbaarheden.
Ouder–adolescentrelaties:
- In de vroege adolescentie neemt het aantal conflicten toe, vooral over alledaagse onderwerpen.
- Conflicten zijn meestal mild en functioneel voor autonomieontwikkeling.
- De relatie wordt gaandeweg minder hiërarchisch en meer gelijkwaardig.
- Autoritatieve opvoeding (warmte + duidelijke grenzen) blijft samenhangen met betere
psychosociale uitkomsten.
Puberteit:
- Hormonale veranderingen verklaren slechts een beperkt deel van emotionele problemen.
- De timing van puberteit is belangrijker dan puberteit op zich.
- Vroegrijpe meisjes lopen meer risico op internaliserende problemen.
- Sociale context en interpretatie van lichamelijke veranderingen zijn cruciaal.
Ontwikkeling van het zelf:
- Zelfconcept wordt abstracter, gedifferentieerder en contextafhankelijk.
- Identiteitsontwikkeling strekt zich uit tot in de jongvolwassenheid.
- Zelfwaardering is relatief stabiel maar beïnvloedbaar door ouderlijke steun en peeracceptatie.
Peers en relaties:
Ontwikkelingsproblemen van Adolescenten
Week 1. ....................................................................................................................................................................... 1
Steinberg & Morris (2001) – Adolescent Development ................................................................... 1
Adolescent Development – biologisch, cognitief en sociaal-emotioneel perspectief ......... 2
Developing Adolescents – A Reference for Professionals ............................................................... 3
Week 2. ....................................................................................................................................................................... 4
Crone & Dahl (2012) – Understanding adolescence as a period of social-affective
engagement and goal flexibility .................................................................................................................. 4
Somerville (2013) – The Teenage Brain: Sensitivity to Social Evaluation .............................. 5
Steinberg, L. (2008). A Social Neuroscience Perspective on Adolescent Risk-Taking.
Developmental Review................................................................................................................................... 5
College 3..................................................................................................................................................................... 9
1. Bandura et al. (1996) – Mechanisms of Moral Disengagement in the Exercise of Moral
Agency.................................................................................................................................................................... 9
2. Hart & Carlo (2005) – Moral Development in Adolescence ................................................... 10
College 4.................................................................................................................................................................. 12
College 5.................................................................................................................................................................. 12
Moffitt (1993) Adolescence-Limited and Life-Course-Persistent Antisocial Behavior: A
Developmental Taxonomy ......................................................................................................................... 13
Hankin & Abramson (2001) Development of Gender Differences in Depression:An
Elaborated Cognitive Vulnerability–Transactional Stress Theory........................................... 14
Conduct Problems Prevention Research Group (2011) The Effects of the Fast Track
Preventive Intervention on the Development of Conduct Disorder Across Childhood .. 15
College 6.................................................................................................................................................................. 17
Cillessen & Mayeux (2004) From Censure to Reinforcement: Developmental Changes in
the Association Between Aggression and Social Status ................................................................ 17
Dishion & Tipsord (2011) Peer Contagion in Child and Adolescent Social and Emotional
Development .................................................................................................................................................... 19
College 7.................................................................................................................................................................. 21
College 8.................................................................................................................................................................. 21
, Cacciatore et al. (2019) The Steps of Sexuality – A Developmental, Emotion-Focused,
Child-Centered Model of Sexual Development and Sexuality Education from Birth to
Adulthood .......................................................................................................................................................... 22
Wilson et al. (2019/2022) Issues of Sexuality and Relationships (Handbook of
Intellectual Disabilities) .............................................................................................................................. 22
College 9.................................................................................................................................................................. 23
Salmivalli (2009) Bullying and the Peer Group: A Review .......................................................... 23
College 10. .............................................................................................................................................................. 24
Pilgrim & Bohnet-Joschko (2019) Selling Health and Happiness: How Influencers
Communicate on Instagram about Dieting and Exercise ............................................................. 24
College 11. .............................................................................................................................................................. 25
Williams et al. (2003) Looking for an Accurate Mirror: A Model for the Relationship
Between Media Use and Anorexia .......................................................................................................... 25
, Week 1.
Steinberg & Morris (2001) – Adolescent Development
Doel en achtergrond:
Steinberg & Morris geven een uitgebreid overzicht van de stand van zaken in het onderzoek
naar adolescentontwikkeling. Zij laten zien dat de focus in de afgelopen decennia is
verschoven van normatieve ontwikkeling (zoals Piaget en Erikson) naar probleemgedrag,
context en individuele verschillen.
Probleemgedrag:
- Adolescentie is geen universele periode van storm en stress.
- Veel probleemgedrag is experimenteel, tijdelijk en normatief.
- Er moet onderscheid worden gemaakt tussen:
• incidenteel experimenteren vs. chronisch probleemgedrag
• problemen die ontstaan in de adolescentie vs. problemen met een vroege kinderlijke oorsprong
• adolescence-limited vs. life-course persistent probleemgedrag (Moffitt).
- De meeste jongeren groeien over probleemgedrag heen zonder langdurige gevolgen.
Internaliserende problematiek:
- Depressieve klachten nemen toe vanaf de vroege adolescentie.
- Sekseverschillen ontstaan in deze fase (meer meisjes dan jongens).
- Oorzaken zijn multifactorieel: biologische veranderingen, sociale stressoren en cognitieve
kwetsbaarheden.
Ouder–adolescentrelaties:
- In de vroege adolescentie neemt het aantal conflicten toe, vooral over alledaagse onderwerpen.
- Conflicten zijn meestal mild en functioneel voor autonomieontwikkeling.
- De relatie wordt gaandeweg minder hiërarchisch en meer gelijkwaardig.
- Autoritatieve opvoeding (warmte + duidelijke grenzen) blijft samenhangen met betere
psychosociale uitkomsten.
Puberteit:
- Hormonale veranderingen verklaren slechts een beperkt deel van emotionele problemen.
- De timing van puberteit is belangrijker dan puberteit op zich.
- Vroegrijpe meisjes lopen meer risico op internaliserende problemen.
- Sociale context en interpretatie van lichamelijke veranderingen zijn cruciaal.
Ontwikkeling van het zelf:
- Zelfconcept wordt abstracter, gedifferentieerder en contextafhankelijk.
- Identiteitsontwikkeling strekt zich uit tot in de jongvolwassenheid.
- Zelfwaardering is relatief stabiel maar beïnvloedbaar door ouderlijke steun en peeracceptatie.
Peers en relaties:
