Jurisprudentie
HC 1A
n.v.t.
HC 1B
Supreme Court Canada Quebec (Reference re Secession Quebec (1998), paras. 109-
146, EIR 899 [niet in 2023; zie SCC, Reference re Secession Quebec, paras. 109-146)
Rechtsvraag 1: Geeft het internationaal recht Quebec het recht om
zich eenzijdig van Canada af te scheiden? En biedt het recht op
zelfbeschikking daarvoor een basis?
Rechtsregel 1: De Raad oordeelt dat internationaal recht Québec
geen algemene recht geeft om eenzijdig te secederen. Het extern
zelfbeschikkingsrecht leidt tot een recht op afscheiding alleen in
uitzonderlijke omstandigheden — bv. koloniale overheersing,
ernstige onderdrukking of waar een volk geen werkelijk politiek zelf-
bepalingskanaal heeft. Het zelfbeschikkingsrecht is in beginsel intern
van aard, en zal dus binnen de grenzen van de bestaande staat
moeten worden uitgevoerd. Québec voldoet niet aan de drempels
voor externe zelfbeschikking: het is geen kolonie, wordt niet
systematisch onderdrukt en heeft toegang tot politieke
besluitvorming.
Rechtsvraag 2: Als er een conflict is tussen Canadees recht en
internationaal recht over het recht van Quebec om zich eenzijdig af
te scheiden, welk recht gaat dan in Canada voor?
Rechtsregel 2: Omdat het Hof zowel onder de Canadese grondwet
als onder het internationaal recht geen recht op eenzijdige
afscheiding vaststelt, bestaat er in deze zaak geen praktisch
juridisch conflict tussen binnenlands en internationaal recht dat
moet worden opgelost.
Onafhankelijkheidsverklaring Kosovo (ICJ, Accordance with International Law of
the Unilateral Declaration of Independence of Kosovo, ICJ Reports 2010, paras. 79, 80, 84, EIR 687
[754])
Rechtsvraag: Is een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring van
Kosovo (17 februari 2008) in strijd met het internationaal recht?
Rechtsregel: het internationaal recht is niet geschonden met de
eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo. Internationaal
recht verbiedt in het algemeen niet dat groepen een
onafhankelijkheidsverklaring uitroepen; het principe van territoriale
integriteit (art. 2 lid 4 Handvest Verenigde Naties) geldt vooral
, tussen staten en bevat geen verbod op eenzijdige
onafhankelijkheidsverklaringen. Dit mag dus onder internationaal
recht.
HC 2A
PCIJ, The Case of the "S.S. Lotus", 7 September 1927, Series A, No. 10, para. [44],
EIR 512 [563];
Rechtsregel: Het internationaal recht gaat over de relaties tussen
onafhankelijke staten. De regels die staten moeten volgen,
komen voort uit hun eigen keuzes, bijvoorbeeld door verdragen
die ze afsluiten of door gewoonten die algemeen worden aanvaard
als rechtsregels. Deze regels zijn bedoeld om de omgang tussen
staten te regelen of om gezamenlijke doelen te bereiken. Daarom
mag je er niet zomaar van uitgaan dat de onafhankelijkheid van
staten beperkt is.
ICJ, North Sea Continental Shelf (1969), paras. 70-78, EIR 519 [541];
Rechtsvraag: Aan welke eisen moet de statenpraktijk voldoen om
relevant te zijn voor de vorming van internationaal gewoonterecht?
Rechtsregel: Voor het constateren van gewoonterecht moeten de
volgende aspecten in acht genomen worden:
- Als een regel in een multilateraal verdrag is opgenomen, kan dit
soms een argument zijn om te spreken van een regel van
gewoonte, mits voldoende ratificaties en toetredingen tot dat
verdrag zijn. Echter willen weinig ratificaties niet zeggen dat er
een afwijzing is, maar ook geen impliciete aanvaarding;
- Het verstrijken van tijd sinds de vaststelling van de regel is niet
noodzakelijk: een kort tijdsverloop hoeft de vorming van een
gewoonterechtelijke regel niet in de weg te staan;
- De algemene praktijk (bestaat uit objectief en subjectief
element): gedurende dit tijdsverloop moet het gedrag van staten
(de state practice) omvangrijk (extensive) en vrijwel uniform
(virtually uniform) zijn om te spreken van een
gewoonterechtelijke regel;
o Dit geldt vooral voor staten voor wie de regel van bijzonder
belang is (specially affected): als de partkijk ontbreekt bij
de staten die daar geen belang bij hebben, hoeft dat niet in
de weg te staan.
, - Uit het voorgaande moet blijken dat de regel door staten als recht
wordt erkend, de zogenoemde opinio juris.
- De praktijk om equidistantie te gebruiken als methode voor
afbakening komt niet voort uit een rechtsovertuiging en is dus
geen gewoonterecht, omdat de rechtsovertuiging (subjectief
element) ontbreekt. Er is dus wel een algemene praktijk (objectief
deel), maar geen rechtsovertuiging.
ICJ, Nuclear Tests (Australia v. France), ICJ Reports 1974, paras. 43-46, EIR 527 [549];
Rechtsvraag: Kan een verklaring, die is afgelegd door unilaterale
handelingen, juridische verplichtingen scheppen wanneer het de
bedoeling (van de staat die de verklaring aflegt) is dat deze
gebonden zou moeten worden volgens de bepalingen van die
verklaring?
Rechtsregel: Ja, dit is mogelijk. Partijen/staten zijn vrij om te kiezen
in wat voor vorm ze de unilaterale handelingen doen, zolang het
maar blijk geeft van een duidelijke intentie dat het bindend is.
Schriftelijk of mondeling is dus beide toegestaan.
Wanneer de intentie bestaat om zich te binden, dan zal zij hierdoor
ook gebonden zijn en zal zij aan die gedragslijn moeten voldoen door
daarnaar te handelen.
De bedoeling van deze handelingen moeten worden vastgesteld
door interpretatie van de afspraak, “whether the language employed
in any given declaration does reveal a clear intention”, dit is de
maatstaf. Er moet dus een duidelijke intentie zijn. Dit is mede
gebaseerd op het beginsel van goede trouw tussen staten onderling.
De bedoeling moet openbaar zijn, zoals in deze zaak het geval was.
ICJ, Military and Paramilitary Activities in and against Nicaragua
(Merits) (Nicaragua v. United States of America), ICJ Reports 1986,, paras. 183-188, EIR 542 [565];
Rechtsvraag: Handelt de Verenigde Staten in strijd met artikel 2 lid
4 van het VN-Handvest, het verbod op agressie.
Rechtsregel: In deze zaak is bepaald dat het gewoonterecht
aanvullend op het verdragenrecht kan worden toegepast; beide
kunnen naast elkaar bestaan.
Het gewoonterecht kan worden bepaald door verklaringen van
partijen, maar wordt alleen vastgesteld door de daaruit
voortvloeiende praktijk van staten. Alleen verklaringen zijn dus niet
voldoende. Het moet worden bekrachtigd door de praktijk.
HC 1A
n.v.t.
HC 1B
Supreme Court Canada Quebec (Reference re Secession Quebec (1998), paras. 109-
146, EIR 899 [niet in 2023; zie SCC, Reference re Secession Quebec, paras. 109-146)
Rechtsvraag 1: Geeft het internationaal recht Quebec het recht om
zich eenzijdig van Canada af te scheiden? En biedt het recht op
zelfbeschikking daarvoor een basis?
Rechtsregel 1: De Raad oordeelt dat internationaal recht Québec
geen algemene recht geeft om eenzijdig te secederen. Het extern
zelfbeschikkingsrecht leidt tot een recht op afscheiding alleen in
uitzonderlijke omstandigheden — bv. koloniale overheersing,
ernstige onderdrukking of waar een volk geen werkelijk politiek zelf-
bepalingskanaal heeft. Het zelfbeschikkingsrecht is in beginsel intern
van aard, en zal dus binnen de grenzen van de bestaande staat
moeten worden uitgevoerd. Québec voldoet niet aan de drempels
voor externe zelfbeschikking: het is geen kolonie, wordt niet
systematisch onderdrukt en heeft toegang tot politieke
besluitvorming.
Rechtsvraag 2: Als er een conflict is tussen Canadees recht en
internationaal recht over het recht van Quebec om zich eenzijdig af
te scheiden, welk recht gaat dan in Canada voor?
Rechtsregel 2: Omdat het Hof zowel onder de Canadese grondwet
als onder het internationaal recht geen recht op eenzijdige
afscheiding vaststelt, bestaat er in deze zaak geen praktisch
juridisch conflict tussen binnenlands en internationaal recht dat
moet worden opgelost.
Onafhankelijkheidsverklaring Kosovo (ICJ, Accordance with International Law of
the Unilateral Declaration of Independence of Kosovo, ICJ Reports 2010, paras. 79, 80, 84, EIR 687
[754])
Rechtsvraag: Is een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring van
Kosovo (17 februari 2008) in strijd met het internationaal recht?
Rechtsregel: het internationaal recht is niet geschonden met de
eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo. Internationaal
recht verbiedt in het algemeen niet dat groepen een
onafhankelijkheidsverklaring uitroepen; het principe van territoriale
integriteit (art. 2 lid 4 Handvest Verenigde Naties) geldt vooral
, tussen staten en bevat geen verbod op eenzijdige
onafhankelijkheidsverklaringen. Dit mag dus onder internationaal
recht.
HC 2A
PCIJ, The Case of the "S.S. Lotus", 7 September 1927, Series A, No. 10, para. [44],
EIR 512 [563];
Rechtsregel: Het internationaal recht gaat over de relaties tussen
onafhankelijke staten. De regels die staten moeten volgen,
komen voort uit hun eigen keuzes, bijvoorbeeld door verdragen
die ze afsluiten of door gewoonten die algemeen worden aanvaard
als rechtsregels. Deze regels zijn bedoeld om de omgang tussen
staten te regelen of om gezamenlijke doelen te bereiken. Daarom
mag je er niet zomaar van uitgaan dat de onafhankelijkheid van
staten beperkt is.
ICJ, North Sea Continental Shelf (1969), paras. 70-78, EIR 519 [541];
Rechtsvraag: Aan welke eisen moet de statenpraktijk voldoen om
relevant te zijn voor de vorming van internationaal gewoonterecht?
Rechtsregel: Voor het constateren van gewoonterecht moeten de
volgende aspecten in acht genomen worden:
- Als een regel in een multilateraal verdrag is opgenomen, kan dit
soms een argument zijn om te spreken van een regel van
gewoonte, mits voldoende ratificaties en toetredingen tot dat
verdrag zijn. Echter willen weinig ratificaties niet zeggen dat er
een afwijzing is, maar ook geen impliciete aanvaarding;
- Het verstrijken van tijd sinds de vaststelling van de regel is niet
noodzakelijk: een kort tijdsverloop hoeft de vorming van een
gewoonterechtelijke regel niet in de weg te staan;
- De algemene praktijk (bestaat uit objectief en subjectief
element): gedurende dit tijdsverloop moet het gedrag van staten
(de state practice) omvangrijk (extensive) en vrijwel uniform
(virtually uniform) zijn om te spreken van een
gewoonterechtelijke regel;
o Dit geldt vooral voor staten voor wie de regel van bijzonder
belang is (specially affected): als de partkijk ontbreekt bij
de staten die daar geen belang bij hebben, hoeft dat niet in
de weg te staan.
, - Uit het voorgaande moet blijken dat de regel door staten als recht
wordt erkend, de zogenoemde opinio juris.
- De praktijk om equidistantie te gebruiken als methode voor
afbakening komt niet voort uit een rechtsovertuiging en is dus
geen gewoonterecht, omdat de rechtsovertuiging (subjectief
element) ontbreekt. Er is dus wel een algemene praktijk (objectief
deel), maar geen rechtsovertuiging.
ICJ, Nuclear Tests (Australia v. France), ICJ Reports 1974, paras. 43-46, EIR 527 [549];
Rechtsvraag: Kan een verklaring, die is afgelegd door unilaterale
handelingen, juridische verplichtingen scheppen wanneer het de
bedoeling (van de staat die de verklaring aflegt) is dat deze
gebonden zou moeten worden volgens de bepalingen van die
verklaring?
Rechtsregel: Ja, dit is mogelijk. Partijen/staten zijn vrij om te kiezen
in wat voor vorm ze de unilaterale handelingen doen, zolang het
maar blijk geeft van een duidelijke intentie dat het bindend is.
Schriftelijk of mondeling is dus beide toegestaan.
Wanneer de intentie bestaat om zich te binden, dan zal zij hierdoor
ook gebonden zijn en zal zij aan die gedragslijn moeten voldoen door
daarnaar te handelen.
De bedoeling van deze handelingen moeten worden vastgesteld
door interpretatie van de afspraak, “whether the language employed
in any given declaration does reveal a clear intention”, dit is de
maatstaf. Er moet dus een duidelijke intentie zijn. Dit is mede
gebaseerd op het beginsel van goede trouw tussen staten onderling.
De bedoeling moet openbaar zijn, zoals in deze zaak het geval was.
ICJ, Military and Paramilitary Activities in and against Nicaragua
(Merits) (Nicaragua v. United States of America), ICJ Reports 1986,, paras. 183-188, EIR 542 [565];
Rechtsvraag: Handelt de Verenigde Staten in strijd met artikel 2 lid
4 van het VN-Handvest, het verbod op agressie.
Rechtsregel: In deze zaak is bepaald dat het gewoonterecht
aanvullend op het verdragenrecht kan worden toegepast; beide
kunnen naast elkaar bestaan.
Het gewoonterecht kan worden bepaald door verklaringen van
partijen, maar wordt alleen vastgesteld door de daaruit
voortvloeiende praktijk van staten. Alleen verklaringen zijn dus niet
voldoende. Het moet worden bekrachtigd door de praktijk.
