Samenvatting Logopedie Jaar 2 Blok A Stem - Stemstoornissen (uitwerking)

2A Stemstoornissen
Samenvatting van onderstaande stemstoornissen:
 Stemplooinoduli
 Chronische laryngitis
 Presbyfonie
 Reinke’s oedeem
 Unilaterale stemplooiparese
 Mutatiestoornissen
 Stemplooipoliepen
 Contactulcus/granuloom.

,Stemplooinoduli
Laryngeale beeld
Stemplooinoduli: plaatselijke verdikkingen op het voorste 1/3 deel van de stemplooien. De noduli
(knobbeltjes) bevinden zich op, of nét onder de vrije rand van de stemplooien. De noduli is wit/grijzig.
Noduli ontstaat in drie fases:
1. Gelokaliseerde roodheid
2. Jonge, onrijpe knobbeltjes. Dit kan ook unilateraal
3. Zichtbare zwelling/ verdikking

Etiologie
 Aanhoudend foutief stemgebruik en/of -misbruik (secundair organisch)
 Disproportie tussen stembelasting en belastbaarheid.
 Aanleg; overcompensatie bij een aangeboren zwakke larynx, komt vaker voor bij vrouwen
door de posterior gap
 Allergieën/ infecties van de bovenste luchtwegen

Trillingspatroon
o GC: onvoldoende sluiting als gevolg van de noduli, voornamelijk bij hoge F0
o MW: verstoord, afhankelijk van de grootte en soepelheid van de noduli (oudere noduli is vaak
fibreuzer)

Risicogroep
 Veel voorkomend bij kinderen, vaker bij jongens dan bij meisjes. Herstel bij jongens is iets gunstiger
omdat veel problemen verdwijnen na mutatie. De kans op een chronisch stemprobleem na de
puberteit is groter bij meisjes, waardoor op volwassen leeftijd meer vrouwen dan mannen.
 Personen met een spreekberoep en/of veel stress.

Klachten van de patiënt
 Chronische en wisselende heesheid, wat kan leiden tot afonie
 Irritatie in de keel

Perceptuele kenmerken Akoestische kenmerken (fonetogram)
 Heesheid met vooral veel wilde lucht Ernstig beperkt
 Gespannen fonatie  Verhoging Imin & verlaging maximale F0
 Stemvermoeidheid  Gemiddelde SF0 verschilt meestal niet van
 Mogelijk instabiliteit van de toonhoogte leeftijdsgenoten zonder noduli
met soms stembreuken  Toename Jitter & Shimmer, afname H/N
 Veel kuchen en keelschrapen en MFT: verminderd


Therapeutisch beeld
Spontane remissie kan optreden maar is niet voorspelbaar. In de meeste gevallen zal stemtherapie voldoende
zijn. Bij persisterende problemen kan fonochirurgie aangewezen zijn, steeds in combinatie met logopedie.

Behandelmogelijkheden (medisch)
Conservatief; indien fonochirurgie differentieren tussen noduli en cyste. Resectie strikt beperkt tot de
oppervlakkige laag met sparen van de lamina propria (ter vermijding van littekenvorming).

Behandelmogelijkheden (logopedisch)
Stemtraining bestaat uit;
 Stem hygiënische maatregelen  Verbeteren steminzet
 Spanningsreductie in de laryngale  Leren van monitoren van toonhoogte,
musculatuur luidheid en duur van fonatie



2

, (Chronische) laryngitis
Laryngeale beeld
Laryngitis: ontsteking van de stemplooien. De stemplooien zijn rood, verdikt of oedemateus met secreties. 2
soorten laryngitis:
 Acute laryngitis: acute stemklachten met verkoudheid/griepverschijnselen, herstelt in enkele dagen.
 Chronische laryngitis: langdurige stemklachten waarbij er niet-specifieke afwijkingen van het laryngale
slijmvlies (mucosa oedeem & hypervasculariteit) ontstaan. Dit zorgt voor histologische veranderingen.
Het is een premaligne slijmvliesafwijking en dus niet kwaadaardig. Soms is er ook leukoplakie: witte
aandoening van het slijmvlies, dit kan wel kwaadaardig worden.

Etiologie
 Acuut; infectieus (viraal) of niet-infectieus, bv. na acute overbelasting of blootstelling aan pollutie.
 Chronisch; langdurige overbelasting aan bv. roken, inhalatiemedicatie, droge omgeving etc.
 Refluxlaryngitis; de laryngitis is het gevolg van LPR, via een RSI kan men zich een idee vormen van de
ernst van de symptomen.

Trillingspatroon Klachten van de patiënt
Meer uitgesproken bij chronische vorm  Heesheid, soms initiële dysfonie
o GC: meestal volledig, soms onvolledig  Pijn bij infectie
o MW: rigide, hyperadductie  Moeizaam foneren
o S: asymmetrisch  Bij refluxlaryngitis ook globusgevoel,
hoesten, slijmvorming, soms ook dysfagie
Risicogroep
 Rokers & alcoholmisbruik Perceptuele kenmerken
 Meer mannen dan vrouwen  Lage F0 (indien oedeem)
 Frequent stemmisbruik  Ruwe stem, soms ook wilde lucht
 Refluxlijders
 Allergieën, chronische BLW-infectie + Akoestische kenmerken (fonetogram)
inhalatiemedicatie  Toename perturbatie
 Verhoogde glottische weerstand
 Variërende waarden volgens conditie
 Gereduceerde MFT
Therapeutisch beleid
1. Medisch
2. Logopedisch (bij acute laryngitis vaak niet nodig)

Behandelmogelijkheden (medisch) – Acute laryngitis
 Behandelen causale factoren, infectie en elimineren schadelijk gewoonten.
 Stemrust tot stemverbod gedurende enkele dagen

Behandelmogelijkheden (medisch) – Chronische  Reduceren van musculaire spanning, bv.
laryngitis vermijden van irritatie, reduceren van
 Relatieve stemrust stembelasting etc.
 Vermijden irritatiefactoren  Aanleren ontspannen fonatie, vaste/
 Inhalatie damp zachte steminzet
 Biopsie bij verdacht letsel  Spreken met aangepaste toonhoogte en
 Antibioticum bij vermoeden bacteriële luidheid
infectie  Resonantieoefeningen
 Antirefluxmedicatie bij vermoeden LPR



Behandelmogelijkheden (logopedisch)
 Stemhygiënische maatregelen

3