Heeft inzicht in gezondheidsvaardigheden in het algemeen
Gezondheidsvaardigheden zijn vaardigheden van
het individu om informatie te verwerven over
gezondheid, inclusief het begrijpen, beoordelen en
gebruiken van deze informatie.
Heeft inzicht in lage gezondheidsvaardigheden, denk- en doenvermogen en SES
De sociaaleconomische status (SES) refereert aan de positie die iemand op de
maatschappelijke ladder inneemt. Dit wordt veelal afgemeten aan opleidingsniveau en
inkomen. De verschillen van de maatschappelijke/sociale determinanten van mensen met
een lage SES zitten voor een deel in de keuzes op het gebied van leefstijl.
Mensen die meer moeite hebben om een actieve rol te vervullen in de eigen zorg en zelf
beslissingen te nemen zijn mensen met lagere gezondheidsvaardigheden. Deze mensen
hebben slechtere gezondheidsuitkomsten, minder goede ervaringen met de zorg en maken
meer kosten. Daarnaast krijgen mensen met lage gezondheidsvaardigheden vaker te maken
met ernstige medicatiefouten, worden ze vaker opgenomen in een ziekenhuis of op de
spoedeisende hulp, nemen ze minder vaak deel aan vaccinatieprogramma’s en komen ze
eerder te overlijden.
Denken = Cognitie. Cognitie wordt vergroot door educatie = opleiding = opleidingsniveau.
Het opleidingsniveau is bepalend voor de toekomst en dus voor de positie op die sociale
ladder (SES).
Doe vermogen = DOEN = Handelen. Competent zijn om vaardigheden uit te voeren.
Proactief zijn en over gaan tot actie tot het DOEN bijvoorbeeld aansluiten bij vereniging - of
je GAAT naar je huisarts - of je DOET een dieet. We zien dus vaker bij mensen met een lage
SES dat ze minder DOENERIG zijn.
Legt uit wat gezondheidsdeterminanten zijn
• Determinanten zijn factoren die (on)gezondheid beïnvloeden. Het zijn zowel
risicofactoren als factoren die de gezondheid bevorderen.
• Exogene determinanten liggen buiten het lichaam. Denk daarbij aan gedrag, leefstijl
en invloeden uit de sociale en fysieke omgeving.
• Endogene determinanten van gezondheid liggen besloten in het lichaam, de
constitutie van een individu. De genen en kwetsbaarheid voor bepaalde
aandoeningen zijn erfelijk, andere endogene determinanten zijn verworven tijdens
het leven zoals een hoge bloeddruk of hoge cholesterolwaarden.
1
, Legt uit welke gezondheidsdeterminanten het Health Field Concept van Lalonde bevat
Biologische factoren:
o Erfelijkheid, karakter.
Sociale/fysieke omgeving:
o De factoren die zich afspelen buiten het menselijk
lichaam;
o Fysiek is wat er werkelijk aan mogelijkheden
aanwezig is om de gezondheid te bevorderen,
bijvoorbeeld een voetbalveld;
o Sociaal is het onderdeel dat de plaats van mensen weergeeft in de maatschappij.
Leefstijl:
o De invloed die je als persoon zelf kan hebben op de gezondheid: kennis, houding
en gedrag.
(Zorg)voorzieningen:
o Toegankelijkheid;
o Voor behandelingen;
o Ook voor preventie zoals het Rijksvaccinatieprogramma of voorlichting.
Legt uit welke gezondheidsdeterminanten het Sunrise model van
Leininger bevat. [1,2,5]
• Technological factors: Door de hoge staat van de technologie zijn
we in staat om een hoop te realiseren. Maar ook negatief, zoals
blauw licht van de mobiele telefoon;
• Religious & Philosophical factors: Antivaxers, rust die gehaald kan
worden uit geloof;
• Kinship & social factors:
• Cultural Values, beliefs & lifeways:
• Politic & legal factors: In Nederland hebben we gekozen om de
huisartsen zorg zo goedkoop mogelijk te houden voor burgers, de
drempel is laag om te gaan. Ook hebben we in Nederland een
basisverzekering;
• Economic factors: Waar de economische standaard lager is, is er
ook minder budget voor preventie;
• Educational factors: Je moet ergens je informatie vandaan kunnen halen, maar je
moet deze informatie ook kunnen begrijpen. Mensen met een hogere
opleidingsachtergrond zijn beter in staat om de gezondheid beter te beschermen.
2
Gezondheidsvaardigheden zijn vaardigheden van
het individu om informatie te verwerven over
gezondheid, inclusief het begrijpen, beoordelen en
gebruiken van deze informatie.
Heeft inzicht in lage gezondheidsvaardigheden, denk- en doenvermogen en SES
De sociaaleconomische status (SES) refereert aan de positie die iemand op de
maatschappelijke ladder inneemt. Dit wordt veelal afgemeten aan opleidingsniveau en
inkomen. De verschillen van de maatschappelijke/sociale determinanten van mensen met
een lage SES zitten voor een deel in de keuzes op het gebied van leefstijl.
Mensen die meer moeite hebben om een actieve rol te vervullen in de eigen zorg en zelf
beslissingen te nemen zijn mensen met lagere gezondheidsvaardigheden. Deze mensen
hebben slechtere gezondheidsuitkomsten, minder goede ervaringen met de zorg en maken
meer kosten. Daarnaast krijgen mensen met lage gezondheidsvaardigheden vaker te maken
met ernstige medicatiefouten, worden ze vaker opgenomen in een ziekenhuis of op de
spoedeisende hulp, nemen ze minder vaak deel aan vaccinatieprogramma’s en komen ze
eerder te overlijden.
Denken = Cognitie. Cognitie wordt vergroot door educatie = opleiding = opleidingsniveau.
Het opleidingsniveau is bepalend voor de toekomst en dus voor de positie op die sociale
ladder (SES).
Doe vermogen = DOEN = Handelen. Competent zijn om vaardigheden uit te voeren.
Proactief zijn en over gaan tot actie tot het DOEN bijvoorbeeld aansluiten bij vereniging - of
je GAAT naar je huisarts - of je DOET een dieet. We zien dus vaker bij mensen met een lage
SES dat ze minder DOENERIG zijn.
Legt uit wat gezondheidsdeterminanten zijn
• Determinanten zijn factoren die (on)gezondheid beïnvloeden. Het zijn zowel
risicofactoren als factoren die de gezondheid bevorderen.
• Exogene determinanten liggen buiten het lichaam. Denk daarbij aan gedrag, leefstijl
en invloeden uit de sociale en fysieke omgeving.
• Endogene determinanten van gezondheid liggen besloten in het lichaam, de
constitutie van een individu. De genen en kwetsbaarheid voor bepaalde
aandoeningen zijn erfelijk, andere endogene determinanten zijn verworven tijdens
het leven zoals een hoge bloeddruk of hoge cholesterolwaarden.
1
, Legt uit welke gezondheidsdeterminanten het Health Field Concept van Lalonde bevat
Biologische factoren:
o Erfelijkheid, karakter.
Sociale/fysieke omgeving:
o De factoren die zich afspelen buiten het menselijk
lichaam;
o Fysiek is wat er werkelijk aan mogelijkheden
aanwezig is om de gezondheid te bevorderen,
bijvoorbeeld een voetbalveld;
o Sociaal is het onderdeel dat de plaats van mensen weergeeft in de maatschappij.
Leefstijl:
o De invloed die je als persoon zelf kan hebben op de gezondheid: kennis, houding
en gedrag.
(Zorg)voorzieningen:
o Toegankelijkheid;
o Voor behandelingen;
o Ook voor preventie zoals het Rijksvaccinatieprogramma of voorlichting.
Legt uit welke gezondheidsdeterminanten het Sunrise model van
Leininger bevat. [1,2,5]
• Technological factors: Door de hoge staat van de technologie zijn
we in staat om een hoop te realiseren. Maar ook negatief, zoals
blauw licht van de mobiele telefoon;
• Religious & Philosophical factors: Antivaxers, rust die gehaald kan
worden uit geloof;
• Kinship & social factors:
• Cultural Values, beliefs & lifeways:
• Politic & legal factors: In Nederland hebben we gekozen om de
huisartsen zorg zo goedkoop mogelijk te houden voor burgers, de
drempel is laag om te gaan. Ook hebben we in Nederland een
basisverzekering;
• Economic factors: Waar de economische standaard lager is, is er
ook minder budget voor preventie;
• Educational factors: Je moet ergens je informatie vandaan kunnen halen, maar je
moet deze informatie ook kunnen begrijpen. Mensen met een hogere
opleidingsachtergrond zijn beter in staat om de gezondheid beter te beschermen.
2
