Jos Wiersma
MGV – Motiverende Gesprek Voering Jos Wiersma
Hoofstuk 15 – Reageren op behoudtaal en wrijving
Behoudtaal
Behoudtaal gaat over gedrag of een verandering en geeft dus ambivalentie aan. Zowel behoudtaal als
verandertaal is te herkennen. Een voorwaarde is wel dat je het veranderdoel helder hebt. Kortom, er kan dus
geen behoudtaal komen als er geen focus is. Hieronder staan diverse mogelijkheden om te reageren op
behoudtaal van de client.
Met reflecties regeren op behoudtaal
▪ Recht-toe-recht-aan reflectie = Je benoemt bijna letterlijk wat de cliënt zegt.
▪ Versterkte reflectie = Je benoemt wat de cliënt zegt alleen wat intenser, dit om verandertaal te ontlokken.
(VB = Client: Ik vind mijn huwelijk prima. HV: Er is dus geen ruimte voor verbetering?)
▪ Dubbelzijdige reflectie = Je benoemt zowel de verandertaal en behoudtaal van de client om te ontlokken.
Strategische reacties
▪ Autonomie benadrukken = Je erkent de autonomie van het individu om te ontlokken.
▪ Herkaderen = De client uitnodigen om het vanuit een ander perspectief te zien. (VB = Client: Ik weet niet of
ik dit wel kan. HV: Het moet een flinke uitdaging voor je zijn)
▪ Instemmen met een draai = Als HV-er de client napraten en de situatie in een ander licht te zetten. (VB =
Client: Ik kan goed tegen drank en het heeft op mij niet hetzelfde effect dan anderen. HV: Je voelt niet het
effect wat drank op de meeste mensen heeft. Ik kan mij voorstellen dat jij je hier zorgen over maakt)
▪ Vooruitlopen op = Je kijkt meer naar verandertaal dan behoudtaal.
▪ Langszij komen = Meegaan met behoudtaal en dit overdrijven kan verandertaal ontlokken.
Wrijving
Met wrijving bedoelen we dat een samenwerking stroef loopt. Cliënt en hulpverlener kunnen elkaar niet
vinden of begrijpen. Hieronder gaan we verder met signalen die hierop wijzen.
Rooksignalen
Herken de signalen van dissonantie zowel bij jezelf als de client (spanning en tegenstrijdigheid).
1. Verdediging = Wanneer een client het gevoel heeft zich te moeten verdedigen worden een aantal vormen
ingezet. Beschuldigen (het is niet mijn fout), wegwuiven (zo erg is het niet) of verdedigen (ik doe het goed).
Deze verdediging is gebaseerd op integriteit, autonomie en eigenwaarde van de mens.
2. Afserveren = Uitspraken waardoor je als tegenspeler wordt gezien (jij hebt geen idee van alles).
3. Onderbreken = Wanneer een client je telkens onderbreekt. Het signaal zit in het onderbreken.
4. Onttrekken = Een client kan de aandacht er niet bij houden, is afgeleid of negeert je.
Je eigen bijdrage
Wrijving kan ook ontstaan door de stemming of benadering van de hulpverlener. Dit zal eerder opkomen
wanneer je moe bent, onder druk staat, afgeleid bent of iemand met een belangrijk probleem wilt helpen. Je
kan hierdoor vergeten te luisteren of begint met oplossingen te komen terwijl de client hier niet op zit te
wachten.
Bronnen van wrijving
Wrijving kan op verschillende processen binnen MGV optreden.
1. Wrijving bij engageren = Cliënten komen al boos binnen. Als HV-er kun je hier niks aan doen, maar je hebt
wel invloed op het vervolg. MGV is juist effectief bij mensen die aan het begin boos en defensief zijn.
2. Wrijving bij focussen = Je komt niet tot overeenstemming in de doelen of hebt niet dezelfde focus. De client
kan een andere prioriteit hebben dan die jij als HV-er hebt.
3. Wrijving bij ontlokken = Je dringt de client tot verandering aan. Dit in het ontlokken of verbeterreflex.
4. Wrijving bij plannen = Je komt niet tot overeenstemming in de stappen die gezet moeten worden of de client
heeft andere ideeën hierbij of is er niet klaar voor.
1
MGV – Motiverende Gesprek Voering Jos Wiersma
Hoofstuk 15 – Reageren op behoudtaal en wrijving
Behoudtaal
Behoudtaal gaat over gedrag of een verandering en geeft dus ambivalentie aan. Zowel behoudtaal als
verandertaal is te herkennen. Een voorwaarde is wel dat je het veranderdoel helder hebt. Kortom, er kan dus
geen behoudtaal komen als er geen focus is. Hieronder staan diverse mogelijkheden om te reageren op
behoudtaal van de client.
Met reflecties regeren op behoudtaal
▪ Recht-toe-recht-aan reflectie = Je benoemt bijna letterlijk wat de cliënt zegt.
▪ Versterkte reflectie = Je benoemt wat de cliënt zegt alleen wat intenser, dit om verandertaal te ontlokken.
(VB = Client: Ik vind mijn huwelijk prima. HV: Er is dus geen ruimte voor verbetering?)
▪ Dubbelzijdige reflectie = Je benoemt zowel de verandertaal en behoudtaal van de client om te ontlokken.
Strategische reacties
▪ Autonomie benadrukken = Je erkent de autonomie van het individu om te ontlokken.
▪ Herkaderen = De client uitnodigen om het vanuit een ander perspectief te zien. (VB = Client: Ik weet niet of
ik dit wel kan. HV: Het moet een flinke uitdaging voor je zijn)
▪ Instemmen met een draai = Als HV-er de client napraten en de situatie in een ander licht te zetten. (VB =
Client: Ik kan goed tegen drank en het heeft op mij niet hetzelfde effect dan anderen. HV: Je voelt niet het
effect wat drank op de meeste mensen heeft. Ik kan mij voorstellen dat jij je hier zorgen over maakt)
▪ Vooruitlopen op = Je kijkt meer naar verandertaal dan behoudtaal.
▪ Langszij komen = Meegaan met behoudtaal en dit overdrijven kan verandertaal ontlokken.
Wrijving
Met wrijving bedoelen we dat een samenwerking stroef loopt. Cliënt en hulpverlener kunnen elkaar niet
vinden of begrijpen. Hieronder gaan we verder met signalen die hierop wijzen.
Rooksignalen
Herken de signalen van dissonantie zowel bij jezelf als de client (spanning en tegenstrijdigheid).
1. Verdediging = Wanneer een client het gevoel heeft zich te moeten verdedigen worden een aantal vormen
ingezet. Beschuldigen (het is niet mijn fout), wegwuiven (zo erg is het niet) of verdedigen (ik doe het goed).
Deze verdediging is gebaseerd op integriteit, autonomie en eigenwaarde van de mens.
2. Afserveren = Uitspraken waardoor je als tegenspeler wordt gezien (jij hebt geen idee van alles).
3. Onderbreken = Wanneer een client je telkens onderbreekt. Het signaal zit in het onderbreken.
4. Onttrekken = Een client kan de aandacht er niet bij houden, is afgeleid of negeert je.
Je eigen bijdrage
Wrijving kan ook ontstaan door de stemming of benadering van de hulpverlener. Dit zal eerder opkomen
wanneer je moe bent, onder druk staat, afgeleid bent of iemand met een belangrijk probleem wilt helpen. Je
kan hierdoor vergeten te luisteren of begint met oplossingen te komen terwijl de client hier niet op zit te
wachten.
Bronnen van wrijving
Wrijving kan op verschillende processen binnen MGV optreden.
1. Wrijving bij engageren = Cliënten komen al boos binnen. Als HV-er kun je hier niks aan doen, maar je hebt
wel invloed op het vervolg. MGV is juist effectief bij mensen die aan het begin boos en defensief zijn.
2. Wrijving bij focussen = Je komt niet tot overeenstemming in de doelen of hebt niet dezelfde focus. De client
kan een andere prioriteit hebben dan die jij als HV-er hebt.
3. Wrijving bij ontlokken = Je dringt de client tot verandering aan. Dit in het ontlokken of verbeterreflex.
4. Wrijving bij plannen = Je komt niet tot overeenstemming in de stappen die gezet moeten worden of de client
heeft andere ideeën hierbij of is er niet klaar voor.
1
