Samenvatting veiligheid en kwaliteit kennistoets stage ouderen 65

Veiligheid en kwaliteit – Samenvatting

Vrijheidsbeperking in het ziekenhuis? Nee, tenzij… (V&VN)
1. Inleiding
 Aanleiding handreiking
o Toepassen vrijheidsbeperkende interventies (VBI) in ziekenhuis komt veel voor. Registratie
VBI in ziekenhuis wettelijk niet verplicht > geen exacte cijfers. Vaak toegepast bij delirante
patiënten. Andere risicogroepen: kwetsbare (dementerende) ouderen, neurologische,
psychiatrische patiënten, IC-patiënten en verstandelijke beperking.
o Doel: aanreiken eenduidig handvat voor werkzame verpleegkundigen in algemene en
academische ziekenhuizen. Hiermee stapsgewijs (of MDO) besluiten nemen en overgaan op
inzetten preventieve en alternatieve interventies in dreigende situaties. Bij onvoldoende
resultaat of noodsituaties overgaan toepassen VBI.
o Terugdringen en zorgvuldig toepassen VBI 2 redenen:
 In grondwet rechten opgenomen die voor alle Nederlanders van toepassing zijn, ook
in de zorg. Alleen gebruik als patiënt/wettelijke vertegenwoordiger toestemming
geeft voor recht op bescherming persoonlijke levenssfeer en recht op integriteit van
lichaam
 Toepassen zware VBI kan tot grote gezondheidsrisico’s leiden. Denk aan: pols-,
enkel- en onrustbanden. Afhankelijk duur en aard kan het ingrijpende consequenties
tot gevolg hebben: decubitus, incontinentie, contracturen en afname spiermassa.

 Uitgangspunten
o Toepassen VBI zoveel mogelijk voorkomen
o Bij toepassen VBI het tot minimum beperken
o Alleen VBI toepassen als het echt niet anders kan
o Bij toepassen altijd mildste vorm VBI, welk meest geschikt om gestelde doel te bereiken en
duur en omvang redelijke verhouding staat met aanleiding
o Meest ingrijpende vorm: fixatie met onrustband en/of pols en/of enkel en/of
bovenarm/bovenbeen moet niet worden toegepast tenzij nood.
o Besluit tot toepassen VBI, ook milde vorm, moet altijd zeer weloverwogen, veilig en
zorgvuldig, multidisciplinair verband en in overleg patiënt en familie worden genomen
o Gebruik VBI geen oplossing bij gebrek adequate (menselijke) hulp

VBI onderdeel behandeling. Interventie alleen als duidelijk is wat doel is en sprake van
multidisciplinaire verantwoordelijkheid.

 Belang handreiking
o VPK behoort tot beroepsgroep welke direct te maken heeft met signaleren risicovol gedrag bij
patiënt > professionele verantwoordelijkheid als patiënt gevaat voor zichzelf gaat vormen
waardoor medische behandeling in gevaar dreigt te komen.
o Samen met hoofdbehandelaar, collega-verpleegkundigen, anderen betrokken disciplines,
patiënt en/of vertegenwoordiger en familie zorgvuldig besloten VBI toepassen.
 Toepassen en controleer met hoofdbehandelaar regelmatig of veiligheid
behandeling en herstel niet (verder) in gevaar komt.
o Handleiding beidt eenduidig handvat om zorgvuldig besluiten te nemen, gericht op preventie,
alternatieve interventies en wanneer echt niet anders kan VBI. Ook bewustwordingsproces in
keuze VBI bij patiënt.

 Inhoud handreiking
o Handreiking gebaseerd op:
 Huidige wet- en regelgeving omtrent vrijheidsbeperking patiënten
 Wetsvoorstel zorg en dwang, inwerkingtreding (1/1/2015) voor bepaalde groepen
patiënten van kracht in ziekenhuis
 Wetenschappelijk onderzoek
 Best practices uit praktijk

, o Bevat volgende onderdelen
 Uitleg begrippen
 Uitleg algemeen stappenplan
 Stappenplan per risicogedrag
 Delirant gedrag
 Neiging tot en het verwijderen van medisch materiaal
 Valgevaar
 Weg- of onderuitglijden in stoel of bed
 Fysieke agressie
 Weglopen of dwalen
 Interventie op maat

2. Uitleg begrippen
 Begripsbepaling en -afbakening
o Verpleegkundige
 Verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundige specialisten
o Vrijheidsbeperkende interventie (VBI)
 “Beperkende gevolgen hebben voor individuele vrijheid van patiënten”
 Onderverdeeld in:
 Milde(re) vrijheidsbeperkende interventies (score 1-4)
o Fysiek: materiaal aan lichaam van patiënt bevestigd waardoor
bewegingsvrijheid wordt beperkt
o Niet fysiek: materiaal dat niet fysiek aan patiënt is bevestigd maar
wel direct vrijheid beperkt.
o Niet-fysieke afzondering: afnemen van materiele benodigdheden
o Chemisch: gedragsbeïnvloeding door medicatie
o Elektronisch: inzetten van elektronisch hulpmiddelen die op
afstand alarm afgeven bij bepaalde activiteit patiënt. Denk aan
ethische en juridische aspecten!!
o Preventieve interventie
 Ingezet en toegepast als kans bestaat dat patiënt risicogedrag vertonenn maar nog
geen symptomen vertoont.
 Doel: kans risicogedrag(ingen) patiënt reduceren.
 Wordt niet in vrijheid beperkt !
o Alternatieve interventie
 Ingezet en toegepast als patiënt (toenemend) risicogedrag en 1 of meer symptomen
vertoont.
 Doel: toename risicogedrag reduceren of stabiliseren.
 Wordt niet in vrijheid beperkt!
o Risicoacceptatie
 Weloverwogen (multidisciplinair en in overleg patiënt/vertegenwoordiger/familie)
gekozen om risico op gebaar te aanvaarden.
o Milde(re) vrijheidsbeperkende interventie
 Ingezet als risico op gevaar te groot is om te accepteren maar te klein is om patiënt
fysiek te fixeren.
 Interventie staat niet in redelijke verhouding met aanleiding
o Zware vrijheidsbeperkende interventie
 Laatste redmiddel ingezet > mechanische/fysieke fixatie
o Proportionaliteit
 Interventie staat in duur en omvang in redelijke verhouding met aanleiding
o Subsidiariteit
 Interventie is minst ingrijpende keuze
o Doelmatigheid
 Interventie is meest geschikt om gestelde doel te bereiken
o Acuut gevaar