Samenvatting psychologie
Onderwijsdoelen:
- De student schetst een beeld van de cognitieve en motorische / fysieke ontwikkeling
van een kind in de leeftijd van 0 tot 12 jaar
- De student orienteert zich bij de voorbereiding van een groepsactiviteit met kinderen
op de individuele cognitieve en fysieke mogelijkheden van de groepsleden
- De student stimuleert de ontwikkeling van een kind vanuit de socioculturele theorie
van Vygotsky
De student beschrijft volgens welke principes de fysieke groei van een baby verloopt
Fysieke ontwikkeling
a. Vier groeiprincipes
- Cefalocaudale principe:
De fysieke ontwikkeling gaat van hersenen naar
voeten
- Proximodistale principe:
De fysieke ontwikkeling gaat steeds meer naar
de uiteinden van het lichaam. Eerst de armen en
de benen daarna de polsen en enkels en daarna
de vingers en tenen
- Principe van hierarchische integratie
Je krijgt allerlei ontwikkelingen door elkaar en
daarna komt verfijning. Eerste grove
ontwikkeling
- Principe van de onafhankelijkheid van systemen
Alle principes van de fysieke ontwikkeling zitten los van elkaar. Groeien allemaal
op verschillende tempo’s
De student beschrijft de ontwikkeling van de hersenen en het zenuwstelsel tijden de
babytijd
Hersenen
- Bij geboorte: 100-200 miljard neuronen
- Gewichtstoename hersenen door toename verbindingen en myelinisatie:
Myeline is een vetachtige substantie die zich ophoopt bij de zenuwuiteinden. Het effect
daarvan is dat de prikkelgeleiding sneller verloopt.
, - Na 2 jaar groei minder hard
- Weinig gebruikte verbindingen sterven af
- Veel gebruikte verbindingen versterken zich
Hersenplasticiteit
Plasticiteit: gevoeligheid van een zich ontwikkelend organisme voor
omgevingsinvloeden.
Gevoelige periode: een afgebakende periode (meestal vroeg in het leven) waarin dat
organisme extra gevoelig is voor omgevingsinvloeden die betrekking hebben op een
specifiek facet van de ontwikkeling.
Functies van de hersenen Voor
Functies: Functies:
- Verbaal (spraak en taal) - Non-verbaal (beelden)
- Visueel ruimtelijk
- Logisch denken Links Rechts
- Ruimtelijk denken - Muzikaal
(wiskunde) - Intuitie
- Letterlijk - Creativiteit
Achter - Dromen
- Figuurlijk
Ontwikkeling hersenen
Peuter, kleuter en schooltijd
Myelinisatie
- Verbetering concentratie en geheugen
- Myeline is een isolatielaagje om de zenuwbaan. Signalen kunnen daardoor
sneller door de zenuwbaan reizen, en lekken niet weg.
Lateralisatie (2 helften)
- Lateralisatie: een functie zit of meer nadrukkelijk aan de linker of aan de
rechter kant van de hersenen. Voorkeur voor een hersenhelft.
- Specialisatie
- Links verbaal – rechts nonverbaal
- Beide hersenhelften gaan samenwerken
Interactie hersenhelften
- Samenwerken (en overnemen)
De student beschrijft de ontwikkeling van de reflexen tijden de babytijd
Reflexen
- Aangeboren reacties die automatisch optreden in de aanwezigheid van
bepaalde stimuli.
- Sommige hele leven (pupilreflex, ooglidreflex), andere verdwijnen in 1e
levensjaar (o.a. grijpreflex, mororeflex)
- Reflexen zijn de basis voor latere meer complexe gedragspatronen
De student beschrijft de ontwikkeling van de grove en fijne motoriek tijden de babytijd
Grove motoriek:
, - Grote gebaren dichtbij de romp (kruipen, lopen, rennen, fietsen)
Fijne motoriek:
- Kleine bewegingen van handen en vingers (grijpen, pen vasthouden, draad
door naald doen, tekenen)
Grote verbetering mogelijk door:
- Ontwikkeling en myelinevorming in hersengebieden voor evenwicht en
coordinatie
- Steeds mee controle over spieren (zindelijkheid)
- Heel veel oefenen: activiteitniveau van kleuters en peuters is zeer hoog
Motoriek genderverschillen:
Grove motorische vaardigheden:
- Jongens: beter gooien, hoger springen (balsport)
- Meisjes: beter in activiteiten waar coordinatie van benen en armen nodig is
(radslag)
Oorzaken genderverschillen:
- Activiteitniveau
- Verschil in spierkracht
- Sociale factoren
De student beschrijft de ontwikkeling van de zintuigen tijdens de babytijd
Voor de geboorte:
- Zien: licht en donker
- Horen: stem, hart, harde muziek
- Proeven: vruchtwater (zoet)
- Tastzin: lichaam volledig gevoelig voor aanrakingen
Bij de geboorte werken alle zintuigen van een kind, maar zijn nog niet allemaal op het niveau
van een volwassenen.
Vijfzintuigen
Zien
- Geboorte: bijziend (30 cm)
- Binoculaire gezichtsvermogen (14 weken)
- Beweging
- Diepte (zie fragment: De visuele Klif)
Horen
- Zeer hoge en lage frequenties beter horen
- Moedertaal van andere talen onderscheiden (5 mnd)
- Stem moeder herkennen (paar uur)
Ruiken en voelen:
- Geur en tast bij geboorte al goed ontwikkeld
Smaakzintuig (proeven)
- Zuur
- Bitter
Onderwijsdoelen:
- De student schetst een beeld van de cognitieve en motorische / fysieke ontwikkeling
van een kind in de leeftijd van 0 tot 12 jaar
- De student orienteert zich bij de voorbereiding van een groepsactiviteit met kinderen
op de individuele cognitieve en fysieke mogelijkheden van de groepsleden
- De student stimuleert de ontwikkeling van een kind vanuit de socioculturele theorie
van Vygotsky
De student beschrijft volgens welke principes de fysieke groei van een baby verloopt
Fysieke ontwikkeling
a. Vier groeiprincipes
- Cefalocaudale principe:
De fysieke ontwikkeling gaat van hersenen naar
voeten
- Proximodistale principe:
De fysieke ontwikkeling gaat steeds meer naar
de uiteinden van het lichaam. Eerst de armen en
de benen daarna de polsen en enkels en daarna
de vingers en tenen
- Principe van hierarchische integratie
Je krijgt allerlei ontwikkelingen door elkaar en
daarna komt verfijning. Eerste grove
ontwikkeling
- Principe van de onafhankelijkheid van systemen
Alle principes van de fysieke ontwikkeling zitten los van elkaar. Groeien allemaal
op verschillende tempo’s
De student beschrijft de ontwikkeling van de hersenen en het zenuwstelsel tijden de
babytijd
Hersenen
- Bij geboorte: 100-200 miljard neuronen
- Gewichtstoename hersenen door toename verbindingen en myelinisatie:
Myeline is een vetachtige substantie die zich ophoopt bij de zenuwuiteinden. Het effect
daarvan is dat de prikkelgeleiding sneller verloopt.
, - Na 2 jaar groei minder hard
- Weinig gebruikte verbindingen sterven af
- Veel gebruikte verbindingen versterken zich
Hersenplasticiteit
Plasticiteit: gevoeligheid van een zich ontwikkelend organisme voor
omgevingsinvloeden.
Gevoelige periode: een afgebakende periode (meestal vroeg in het leven) waarin dat
organisme extra gevoelig is voor omgevingsinvloeden die betrekking hebben op een
specifiek facet van de ontwikkeling.
Functies van de hersenen Voor
Functies: Functies:
- Verbaal (spraak en taal) - Non-verbaal (beelden)
- Visueel ruimtelijk
- Logisch denken Links Rechts
- Ruimtelijk denken - Muzikaal
(wiskunde) - Intuitie
- Letterlijk - Creativiteit
Achter - Dromen
- Figuurlijk
Ontwikkeling hersenen
Peuter, kleuter en schooltijd
Myelinisatie
- Verbetering concentratie en geheugen
- Myeline is een isolatielaagje om de zenuwbaan. Signalen kunnen daardoor
sneller door de zenuwbaan reizen, en lekken niet weg.
Lateralisatie (2 helften)
- Lateralisatie: een functie zit of meer nadrukkelijk aan de linker of aan de
rechter kant van de hersenen. Voorkeur voor een hersenhelft.
- Specialisatie
- Links verbaal – rechts nonverbaal
- Beide hersenhelften gaan samenwerken
Interactie hersenhelften
- Samenwerken (en overnemen)
De student beschrijft de ontwikkeling van de reflexen tijden de babytijd
Reflexen
- Aangeboren reacties die automatisch optreden in de aanwezigheid van
bepaalde stimuli.
- Sommige hele leven (pupilreflex, ooglidreflex), andere verdwijnen in 1e
levensjaar (o.a. grijpreflex, mororeflex)
- Reflexen zijn de basis voor latere meer complexe gedragspatronen
De student beschrijft de ontwikkeling van de grove en fijne motoriek tijden de babytijd
Grove motoriek:
, - Grote gebaren dichtbij de romp (kruipen, lopen, rennen, fietsen)
Fijne motoriek:
- Kleine bewegingen van handen en vingers (grijpen, pen vasthouden, draad
door naald doen, tekenen)
Grote verbetering mogelijk door:
- Ontwikkeling en myelinevorming in hersengebieden voor evenwicht en
coordinatie
- Steeds mee controle over spieren (zindelijkheid)
- Heel veel oefenen: activiteitniveau van kleuters en peuters is zeer hoog
Motoriek genderverschillen:
Grove motorische vaardigheden:
- Jongens: beter gooien, hoger springen (balsport)
- Meisjes: beter in activiteiten waar coordinatie van benen en armen nodig is
(radslag)
Oorzaken genderverschillen:
- Activiteitniveau
- Verschil in spierkracht
- Sociale factoren
De student beschrijft de ontwikkeling van de zintuigen tijdens de babytijd
Voor de geboorte:
- Zien: licht en donker
- Horen: stem, hart, harde muziek
- Proeven: vruchtwater (zoet)
- Tastzin: lichaam volledig gevoelig voor aanrakingen
Bij de geboorte werken alle zintuigen van een kind, maar zijn nog niet allemaal op het niveau
van een volwassenen.
Vijfzintuigen
Zien
- Geboorte: bijziend (30 cm)
- Binoculaire gezichtsvermogen (14 weken)
- Beweging
- Diepte (zie fragment: De visuele Klif)
Horen
- Zeer hoge en lage frequenties beter horen
- Moedertaal van andere talen onderscheiden (5 mnd)
- Stem moeder herkennen (paar uur)
Ruiken en voelen:
- Geur en tast bij geboorte al goed ontwikkeld
Smaakzintuig (proeven)
- Zuur
- Bitter
