Lesdoelen periode 1 PSYCHOLOGIE
De student weet wat onder het kennis domein psychologie wordt verstaan:
Psych = oud Grieks voor geest
Ologie = gebied van studie
Psychologie = studie van geest
Opkomst van de psychologie:
- De oude grieken:
Een combinatie van filosofie en psychologie. Filosoferen over normaal gedrag en
gekte, emoties en waarnemingen
- Azië:
Bewustzijnsverkenning via yoga, boeddhisme en meditatie
- Afrika:
Traditionele spirituele opvattingen
- Middeleeuwen in Europa
De geest en ziel staan los van natuurwetten, dit is een mysterie dat stervelingen niet
in twijfel mogen trekken
Belangrijke mensen:
- Nicolaas Copernicus:
De zon staat in het centrum van het universum en niet de aarde
- René Descartes:
Scheiding van lichaam en geest, biologische processen liggen ten grondslag aan
sensaties en reflexen
- Charles Darwin:
Natuurlijke selectie variatie binnen soorten, doorgeven van erfelijke eigenschappen
- Bandura
- Erikson:
- Persoonlijkheidstheorie: Mensen doorlopen in hun hele leven een cyclus van 8 stadia
en in ieder stadia lost men als het ware een conflict op
- Damon (vriendschappen)
- Pavlov:
Klassieke conditionering, experiment met de kwijlende hond.
De student kan onderscheid maken tussen psychologie en psychiatrie:
Psychologie= het terrein van psychologie houdt zich bezig met interne geestelijke processen
(denken, voelen en begeren) die we alleen indirect waarnemen, maar ook externe processen
(praten, lopen en glimlachen).
Psychiatrie = medische invalshoek (geneeskunde), psychiaters zijn gespecialiseerd in het
behandelen van geestelijke en gedragsmatige problemen, meestal met behulp van
geneesmiddelen.
Pseudopsychologie = niet onderbouwde, psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd.
,De student kent de zes belangrijkste perspectieven in de psychologie:
1. Het biologisch perspectief
Invloed van het lichaam op gedrag
2. Het behavioristisch perspectief
Hoe laten we iemand iets doen wat ik wil
3. Het ontwikkelingsperspectief
Hoe veranderen mensen door de tijd
4. Het cognitieve perspectief
Hoe werkt onze geest
5. Het mens-als-geheelperspectief
Wat maakt de mens wie hij is
6. Het sociocultureel perspectief
Een mens is nooit alleen
Conclusie zes perspectieven:
- Elk perspectief biedt een unieke verklaring voor menselijk gedrag
- Elk perspectief is een belangrijk instrument in de psychologische gereedschapskist
die je nodig hebt om menselijk gedrag te begrijpen
- De perspectieven zijn in combinatie te gebruiken. Veel gedrag is niet in een
perspectief te verklaren.
De student kent de verschillen tussen de zes belangrijkste perspectieven in de
psychologie:
1. Het biologisch perspectief:
- De oorzaken van het gedrag liggen in het zenuwstelsel, het endocriene stelsel
en de genen.
- Richt zich op: het zenuwstelsel, het hormoonstelsel, genetica en fysieke
kenmerken.
2. Het behavioristisch perspectief:
- Je kijkt naar het gedrag van een persoon en aan de hand van dit gedrag
bepaal je hoe je gaat handelen.
- Richt zich op: aanleren, beheersing van gedrag door de omgeving, stimuli en
responsen maar geen mentale processen.
- Bewustzijn is volgens dit perspectief niet van belang, het gaan om
waarneembaar gedrag.
3. Het ontwikkelingsperspectief:
- Veranderingen in psychologisch functioneren tijdens het leven
- Erfelijkheid en omgeving
- Mensen veranderen op voorspelbare wijze tijdens hun levensloop
, 4. Het cognitieve perspectief:
- Richt zich op mentale processen zoals gedachten, leren, geheugen, perceptie,
de geest al een computerachtige machine
- Hoe emotie en motivatie gedachten en perceptie beïnvloeden
- Introspectie: beschrijven van eigen innerlijke bewuste ervaringen
- Structuralisme: stromingen binnen psychologie die d.m.v. introspectie de
structuur van het bewustzijn kon ontdekken
- Cognitie: het vermogen om dingen te leren en waar te nemen
5. Het mens-als-geheelperspectief omvat:
- Het psychodynamische perspectief dat zich richt op onbewuste motivatie en
geestelijke stoornissen
- Het humanistische perspectief dat zich toelegt op geestelijke gezondheid en
menselijk potentieel
- Het karaktertrekken en temperament perspectief dat persoonskenmerken en
individuele verschillen benadrukt
- Sigmund Freud:
Constateerde dat ziekten konden voortkomen uit psychische problemen, deze
kwamen voort uit problemen in de jeugd
d.m.v. psychoanalyse konden ziekten verholpen worden.
6. Het socioculturele perspectief:
- Richt zich op sociale invloeden op gedrag en mentale processen, hoe
individuen functioneren in groepen en op culturele verschillen en welke
voordelen culturen hebben op agressie en conformisme
De student kan aangeven hoe de zes perspectieven bruikbaar zijn voor het in
beeld brengen van een opvoedingsvraag van een medeopvoeder:
De student kent de vijf onderzoeksmethoden die psychologen (en vaak
pedagogen) gebruiken om hun kennis te vergaren:
1. Experiment:
- Alle variabelen worden gelijk gehouden behalve de te onderzoeken
(onafhankelijke) variabele
- Enige manier om oorzaak-gevolg relaties vast te stellen
- Hoge mate van controle nodig voor andere factoren
2. Correlatieonderzoek:
- Er bestaat een relatie tussen twee variabelen
- Verbanden: positieve (+/+ en -/-), negatieve (+/- en -/+) of geen correlatie (0)
De student weet wat onder het kennis domein psychologie wordt verstaan:
Psych = oud Grieks voor geest
Ologie = gebied van studie
Psychologie = studie van geest
Opkomst van de psychologie:
- De oude grieken:
Een combinatie van filosofie en psychologie. Filosoferen over normaal gedrag en
gekte, emoties en waarnemingen
- Azië:
Bewustzijnsverkenning via yoga, boeddhisme en meditatie
- Afrika:
Traditionele spirituele opvattingen
- Middeleeuwen in Europa
De geest en ziel staan los van natuurwetten, dit is een mysterie dat stervelingen niet
in twijfel mogen trekken
Belangrijke mensen:
- Nicolaas Copernicus:
De zon staat in het centrum van het universum en niet de aarde
- René Descartes:
Scheiding van lichaam en geest, biologische processen liggen ten grondslag aan
sensaties en reflexen
- Charles Darwin:
Natuurlijke selectie variatie binnen soorten, doorgeven van erfelijke eigenschappen
- Bandura
- Erikson:
- Persoonlijkheidstheorie: Mensen doorlopen in hun hele leven een cyclus van 8 stadia
en in ieder stadia lost men als het ware een conflict op
- Damon (vriendschappen)
- Pavlov:
Klassieke conditionering, experiment met de kwijlende hond.
De student kan onderscheid maken tussen psychologie en psychiatrie:
Psychologie= het terrein van psychologie houdt zich bezig met interne geestelijke processen
(denken, voelen en begeren) die we alleen indirect waarnemen, maar ook externe processen
(praten, lopen en glimlachen).
Psychiatrie = medische invalshoek (geneeskunde), psychiaters zijn gespecialiseerd in het
behandelen van geestelijke en gedragsmatige problemen, meestal met behulp van
geneesmiddelen.
Pseudopsychologie = niet onderbouwde, psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd.
,De student kent de zes belangrijkste perspectieven in de psychologie:
1. Het biologisch perspectief
Invloed van het lichaam op gedrag
2. Het behavioristisch perspectief
Hoe laten we iemand iets doen wat ik wil
3. Het ontwikkelingsperspectief
Hoe veranderen mensen door de tijd
4. Het cognitieve perspectief
Hoe werkt onze geest
5. Het mens-als-geheelperspectief
Wat maakt de mens wie hij is
6. Het sociocultureel perspectief
Een mens is nooit alleen
Conclusie zes perspectieven:
- Elk perspectief biedt een unieke verklaring voor menselijk gedrag
- Elk perspectief is een belangrijk instrument in de psychologische gereedschapskist
die je nodig hebt om menselijk gedrag te begrijpen
- De perspectieven zijn in combinatie te gebruiken. Veel gedrag is niet in een
perspectief te verklaren.
De student kent de verschillen tussen de zes belangrijkste perspectieven in de
psychologie:
1. Het biologisch perspectief:
- De oorzaken van het gedrag liggen in het zenuwstelsel, het endocriene stelsel
en de genen.
- Richt zich op: het zenuwstelsel, het hormoonstelsel, genetica en fysieke
kenmerken.
2. Het behavioristisch perspectief:
- Je kijkt naar het gedrag van een persoon en aan de hand van dit gedrag
bepaal je hoe je gaat handelen.
- Richt zich op: aanleren, beheersing van gedrag door de omgeving, stimuli en
responsen maar geen mentale processen.
- Bewustzijn is volgens dit perspectief niet van belang, het gaan om
waarneembaar gedrag.
3. Het ontwikkelingsperspectief:
- Veranderingen in psychologisch functioneren tijdens het leven
- Erfelijkheid en omgeving
- Mensen veranderen op voorspelbare wijze tijdens hun levensloop
, 4. Het cognitieve perspectief:
- Richt zich op mentale processen zoals gedachten, leren, geheugen, perceptie,
de geest al een computerachtige machine
- Hoe emotie en motivatie gedachten en perceptie beïnvloeden
- Introspectie: beschrijven van eigen innerlijke bewuste ervaringen
- Structuralisme: stromingen binnen psychologie die d.m.v. introspectie de
structuur van het bewustzijn kon ontdekken
- Cognitie: het vermogen om dingen te leren en waar te nemen
5. Het mens-als-geheelperspectief omvat:
- Het psychodynamische perspectief dat zich richt op onbewuste motivatie en
geestelijke stoornissen
- Het humanistische perspectief dat zich toelegt op geestelijke gezondheid en
menselijk potentieel
- Het karaktertrekken en temperament perspectief dat persoonskenmerken en
individuele verschillen benadrukt
- Sigmund Freud:
Constateerde dat ziekten konden voortkomen uit psychische problemen, deze
kwamen voort uit problemen in de jeugd
d.m.v. psychoanalyse konden ziekten verholpen worden.
6. Het socioculturele perspectief:
- Richt zich op sociale invloeden op gedrag en mentale processen, hoe
individuen functioneren in groepen en op culturele verschillen en welke
voordelen culturen hebben op agressie en conformisme
De student kan aangeven hoe de zes perspectieven bruikbaar zijn voor het in
beeld brengen van een opvoedingsvraag van een medeopvoeder:
De student kent de vijf onderzoeksmethoden die psychologen (en vaak
pedagogen) gebruiken om hun kennis te vergaren:
1. Experiment:
- Alle variabelen worden gelijk gehouden behalve de te onderzoeken
(onafhankelijke) variabele
- Enige manier om oorzaak-gevolg relaties vast te stellen
- Hoge mate van controle nodig voor andere factoren
2. Correlatieonderzoek:
- Er bestaat een relatie tussen twee variabelen
- Verbanden: positieve (+/+ en -/-), negatieve (+/- en -/+) of geen correlatie (0)
