DUURZAAMHEID
LES 1: INLEIDENDE LES
De uitdaging voor de 21ste eeuw is om voor de hele wereldbevolking een goed leven uit te
bouwen, binnen de grenzen van de draagkracht van de planeet.
De oorzaken van onduurzaamheid (KIJK SLIDES)
I = Impact op aarde: hoe groter de impact, hoe groter de onduurzaamheid
A = consumptie per persoon
T = technologie
P = aantal mensen: met hoe meer mensen we zijn, hoe groter de invloed van technologie en
affluence
POPULATIE
Wereldpopulatie geëxplodeerd na WO2.
We zijn met veel op deze wereld, en er gaan er enkel nog maar bijkomen. Er wordt verwacht dat
de piek van de bevolking pas tegen het einde van deze eeuw zich gaat voordoen
De toename van de bevolking is niet constant over heel de wereld
Groeipercentage daalt, maar in absolute aantallen is er wel nog een groot effect
→ Groeivertraging is zich aan het inzetten
Kinderen per vrouw
→ Laatste jaren afgenomen
→ Rond de 2
→ Meeste westerse landen onder 2
We leven langer: vergrijzing
1
,AFFLUENCE
BBP van wereld neemt toe
→ Algemene welvaart/ welvaart per capita neemt toe
→ Groei verspreid over verschillende continenten
→ Algemene levensstandaard neemt toe: positief
Materialistische cultuur
(Materiaal)consumptie versnelt
→ Sterke focus op economische groei
o ‘Treadmill of production’ & ‘Treadmill of consumption’
▪ Versterken elkaar
▪ Wanneer we meer welvaart hebben, willen we meer consumeren
▪ Voorbeeld: explosieve groei in staal- consumptie
• Algemene indicator van productie
→ Nadeel: meer en meer een consumptiecultuur
o We kopen meer en willen meer
o Consumptie vormt identiteit
CO2 uitstoot per persoon
→ Meer in welvarende landen, impact per persoon groter
→ Trend GDP per capita neemt toe
TECHNOLOGY AND INNOVATION
Innovatie en efficiëntie
→ Technologie synoniem efficiëntie winst
o Minder energie nodig = minder uitstoot
o Trend: aandeel efficiënte toestellen neemt toe en vervuilende verdwijnen
Nieuwe technologie
→ Emissie die bedrijven uitstoten stockeren
→ Sommige industrieën kunnen niet efficiënter worden, komt nu eenmaal CO2 vrij bij hun
processen. Ookal hebben ze 100% hernieuwbare energie voor hun ovens, het feit dat er
CO2 vrijkomt kunnen ze nooit oplossen door efficiëntie
o Ex. productie cement
Kondratiev golven
→ Vaak is technologische vooruitgang een drijfveer voor economische groei
→ Hierbij economische conjunctuur uitgelegd m.b.v. ups en downs van technologie
o Elke up is introductie van nieuwe technologie groep
→ Creatieve deconstructie: bij recessie worden zwakkere bedrijven eruit gehaald en in
volgende golf is er dan een meer slankere economie met enkel de meest belovende
technologieën
→ Technologische vooruitgang is niet altijd verduurzaamheid!
2
,Innovatie drijfveer verduurzaming?
→ Patenten auto-industrie (stijging)
→ Auto-industrie grote bijdrage aan klimaatopwarming
→ Zelfs in deze industrie heeft groot deel van innovatie niet te maken met vergroenen en
verduurzamen, maar net in andere richting
Jevons paradox (rebound effect)
→ = verhoogde efficiëntie kan worden tenietgedaan door een bijkomende consumptie
→ Ex. We kunnen meer gaan produceren met minder energie (machines worden
energiezuiniger), maar omdat we meer produceren gaan we meer energie nodig hebben
→ Compensatiegedrag waarbij mogelijke voordelen van technologie ten niet gaan
→ Meer efficiënte woning? Minder verlies en minder opwarmen maar we gaan vaak
comfortniveau verhogen waardoor we deel ven mogelijke milieuwinsten ten niet doen
→ Blauw neerwaartse lijn: energie intensiteit per product
o Nieuwe ijskast in 2015 gebruikt maar 80% van energie dan van 1995
→ MAAR Primaire energieconsumptie: constant
o Alle toestellen worden efficiënter, maar we consumeren meer energie
Meer mensen = meer consumeren
Technologie kan positieve of negatieve invloed hebben op impact
→ Minder energie nodig voor productie
→ Meer consumeren en dus produceren
3
, Draagkracht van de Aarde
De grondstoffen op onze aarde zijn eindig. Dit is al lang duidelijk, en werd ook al verschillende
keren aangehaald
The Great acceleration
De oranje figuur geeft weer hoe elk element aan het evolueren is.
→ Alles is aan het boomen, vooral consumptie (overkoepelend) neemt het voortouw
De blauwe geeft weer hoe deze evoluties een impact hebben op het milieu.
→ Impact van stijging in consumptie is groot
→ Populatie en welvaart nemen toe
→ Meer mest gebruiken: we zijn met meer mensen dus meer
land halen dat we hebben, m.b.v. ex. bemesting
→ Vorige grafiek vertalen enkele indicatoren die gelinkt zijn
aan wat aarde aan kan.
→ Wat stoten we uit en wat zijn gevolgen?
→ We stoten CO2 uit → meer activiteit = meer CO2
→ Ontbossen: meer mensen dus meer stedelijke ruimte
nodig, meer bevissen, meer gebruik natuurlijke
grondstoffen
→ Gevolgen van vorige figuur
4
LES 1: INLEIDENDE LES
De uitdaging voor de 21ste eeuw is om voor de hele wereldbevolking een goed leven uit te
bouwen, binnen de grenzen van de draagkracht van de planeet.
De oorzaken van onduurzaamheid (KIJK SLIDES)
I = Impact op aarde: hoe groter de impact, hoe groter de onduurzaamheid
A = consumptie per persoon
T = technologie
P = aantal mensen: met hoe meer mensen we zijn, hoe groter de invloed van technologie en
affluence
POPULATIE
Wereldpopulatie geëxplodeerd na WO2.
We zijn met veel op deze wereld, en er gaan er enkel nog maar bijkomen. Er wordt verwacht dat
de piek van de bevolking pas tegen het einde van deze eeuw zich gaat voordoen
De toename van de bevolking is niet constant over heel de wereld
Groeipercentage daalt, maar in absolute aantallen is er wel nog een groot effect
→ Groeivertraging is zich aan het inzetten
Kinderen per vrouw
→ Laatste jaren afgenomen
→ Rond de 2
→ Meeste westerse landen onder 2
We leven langer: vergrijzing
1
,AFFLUENCE
BBP van wereld neemt toe
→ Algemene welvaart/ welvaart per capita neemt toe
→ Groei verspreid over verschillende continenten
→ Algemene levensstandaard neemt toe: positief
Materialistische cultuur
(Materiaal)consumptie versnelt
→ Sterke focus op economische groei
o ‘Treadmill of production’ & ‘Treadmill of consumption’
▪ Versterken elkaar
▪ Wanneer we meer welvaart hebben, willen we meer consumeren
▪ Voorbeeld: explosieve groei in staal- consumptie
• Algemene indicator van productie
→ Nadeel: meer en meer een consumptiecultuur
o We kopen meer en willen meer
o Consumptie vormt identiteit
CO2 uitstoot per persoon
→ Meer in welvarende landen, impact per persoon groter
→ Trend GDP per capita neemt toe
TECHNOLOGY AND INNOVATION
Innovatie en efficiëntie
→ Technologie synoniem efficiëntie winst
o Minder energie nodig = minder uitstoot
o Trend: aandeel efficiënte toestellen neemt toe en vervuilende verdwijnen
Nieuwe technologie
→ Emissie die bedrijven uitstoten stockeren
→ Sommige industrieën kunnen niet efficiënter worden, komt nu eenmaal CO2 vrij bij hun
processen. Ookal hebben ze 100% hernieuwbare energie voor hun ovens, het feit dat er
CO2 vrijkomt kunnen ze nooit oplossen door efficiëntie
o Ex. productie cement
Kondratiev golven
→ Vaak is technologische vooruitgang een drijfveer voor economische groei
→ Hierbij economische conjunctuur uitgelegd m.b.v. ups en downs van technologie
o Elke up is introductie van nieuwe technologie groep
→ Creatieve deconstructie: bij recessie worden zwakkere bedrijven eruit gehaald en in
volgende golf is er dan een meer slankere economie met enkel de meest belovende
technologieën
→ Technologische vooruitgang is niet altijd verduurzaamheid!
2
,Innovatie drijfveer verduurzaming?
→ Patenten auto-industrie (stijging)
→ Auto-industrie grote bijdrage aan klimaatopwarming
→ Zelfs in deze industrie heeft groot deel van innovatie niet te maken met vergroenen en
verduurzamen, maar net in andere richting
Jevons paradox (rebound effect)
→ = verhoogde efficiëntie kan worden tenietgedaan door een bijkomende consumptie
→ Ex. We kunnen meer gaan produceren met minder energie (machines worden
energiezuiniger), maar omdat we meer produceren gaan we meer energie nodig hebben
→ Compensatiegedrag waarbij mogelijke voordelen van technologie ten niet gaan
→ Meer efficiënte woning? Minder verlies en minder opwarmen maar we gaan vaak
comfortniveau verhogen waardoor we deel ven mogelijke milieuwinsten ten niet doen
→ Blauw neerwaartse lijn: energie intensiteit per product
o Nieuwe ijskast in 2015 gebruikt maar 80% van energie dan van 1995
→ MAAR Primaire energieconsumptie: constant
o Alle toestellen worden efficiënter, maar we consumeren meer energie
Meer mensen = meer consumeren
Technologie kan positieve of negatieve invloed hebben op impact
→ Minder energie nodig voor productie
→ Meer consumeren en dus produceren
3
, Draagkracht van de Aarde
De grondstoffen op onze aarde zijn eindig. Dit is al lang duidelijk, en werd ook al verschillende
keren aangehaald
The Great acceleration
De oranje figuur geeft weer hoe elk element aan het evolueren is.
→ Alles is aan het boomen, vooral consumptie (overkoepelend) neemt het voortouw
De blauwe geeft weer hoe deze evoluties een impact hebben op het milieu.
→ Impact van stijging in consumptie is groot
→ Populatie en welvaart nemen toe
→ Meer mest gebruiken: we zijn met meer mensen dus meer
land halen dat we hebben, m.b.v. ex. bemesting
→ Vorige grafiek vertalen enkele indicatoren die gelinkt zijn
aan wat aarde aan kan.
→ Wat stoten we uit en wat zijn gevolgen?
→ We stoten CO2 uit → meer activiteit = meer CO2
→ Ontbossen: meer mensen dus meer stedelijke ruimte
nodig, meer bevissen, meer gebruik natuurlijke
grondstoffen
→ Gevolgen van vorige figuur
4
