Meten en Diagnostiek 1 samenvatting

Meten & Diagnostiek: Diagnostiek en testgebruik

Diagnostiek
 Diagnostiek
o Het door en door leren kennen van een situatie met als doel
een beslissing te kunnen nemen
 Psychodiagnostiek
o Onderzoek op het gebied van psychosociaal functioneren
 Betrouwbare en valide beschrijving van psychosociale
werkelijkheid
 Mogelijke verklaringen voor problemen
 Verklaringen toetsen

Psychodiagnostiek
 Betrouwbare en valide beschrijving van psychosociale werkelijkheid
 Wetenschappelijke diagnostiek
o Diagnostiek is idealiter herhaalbaar
o Diagnostiek nadert idealiter de werkelijkheid

o Inter-rater betrouwbaarheid psychiatrische diagnose
 0-50% met niet-gestandaardiseerde interviews en tests
 60-70% met gestandaardiseerde interviews en tests

Diagnostiek als wetenschapsbedrijving
 Moeilijk, vaak complexe constructen
 Beperkte tijd
 Confirmation bias
Neiging om nieuw bewijs te interpreteren als bevestiging
van bestaande overtuiging / theorie
 Beschikbaarheidsheuristiek
Neiging om te focussen op alleen die symptomen die
verband houden met hoog prevalente aandoeningen

Diagnostische tests
Tests: wetenschappelijk verantwoorde, betrouwbare en objectieve
informatie om een accuraat diagnostisch beeld te vormen  beslissing.

1. Probleem analyse
2. Classificatie en diagnosestelling
3. Planning behandeling
4. Evaluatie van behandeling
5. Zelfkennis
6. Kennisvergaring wetenschappelijk onderzoek




Hoofddoelen

,  Intelligentie
 Aanleg
 Prestatie
 Creativiteit
 Persoonlijkheid
 Interesse
 Gedrag
 Neuropsychologie / cognitie

Belangrijkste vaardigheid van psycholoog/pedagoog is
1) Op de hoogte zijn van psychometrische waarde
2) Op ethische manier inzetten

Casus G.
 Kind: laat druk en ongeconcentreerd gedrag zien
 Huisarts  specialistische GGZ
 Ouders vullen vragenlijsten in
 Vervolgens intake waarbij probleemgedrag in kaart wordt gebracht

Test: kan impulsieve en hyperactieve gedrag van G. verklaard worden
vanuit ADHD?
Testgebruik voor diagnostiek van gedragsproblemen
1. Doorverwijzing huisarts
2. Intake polikliniek ADHD
3. Psychologisch/pedagogisch onderzoek
4. Psychiatrisch onderzoek

Gevaren testgebruik
Tests steeds grotere rol in maatschappij
 mentale eigenschappen objectiveren

Maar… kennis over psychometrische eigenschappen?!
o Meet een test wat deze beoogt te meten?
o Hoe en onder welke omstandigheden moet een test afgenomen
worden?
o Is een verkorte versie van een test (even) betrouwbaar?
o Hoe is de referentiegroep bepaald?

Definitie test
Test = gestandaardiseerde procedure voor het nemen van een steekproef
van gedrag, beschreven in categorieën of scores




Meetfouten
Elke testscore bevat meetfouten…

,Formule klassieke testtheorie:




Test score X = daadwerkelijke score T + meetfout e

Confounders
Alle instrumenten bevatten meetfouten
 Veel psychologische/pedagogische concepten zijn niet perfect
gedefinieerd
 Vragen worden verkeerd gelezen / geïnterpreteerd
 Sociaal wenselijk antwoorden / context
 Handleiding niet precies gevolgd

Testeigenschappen
Standaardisatie
1. Herhaalbaarheid
2. Steekproef van gedrag
3. Gebruik van scores of categorieën
4. Gebruik van norm of standaard
5. Predictie van non-test gedrag

Standaardisatie
1. Herhaalbaarheid
Je zou steeds tot dezelfde score moeten komen. (mits het te meten
construct gelijk blijft)
o Betrouwbaarheid

2. Volledigheid
Beperkt aantal items

3. Scores
Constructen uitdrukken in getal




4. Interpretatie scores
Norm of standaardscore

, 5. Predictie non-test gedrag
Test score voorspelt bepaald gedrag
 heel belangrijk; validatie

Testgebruik in Nederland
NIP/NVO
 Nederlands instituut van Psychologen
 Nederlandse Vereniging van Pedagogen en Onderwijskundigen
o Beroepsethiek
o Kwaliteitsbewaking
 Registraties
 Opleidingen
 COTAN

Eisen gebruik instrumenten
Twee eisen
1. Psychometrische criteria
 COTAN
2. Ethisch gebruik
 algemene standaard testgebruik

COTAN
COTAN = COmissie Test Aangelegenheden Nederland
 Testgebruikers informeren over de kwaliteit van instrumenten
 Testmakers feedback geven over de kwaliteit van hun instrumenten

COTAN criteria -1
 Uitgangspunten van de testconstructie
o Meetpretentie, doelgroep(en), functie
 Standaardisatie
o Kwaliteit testmateriaal en handleiding

COTAN criteria -2
 Normen
o Representatieve vergelijkingsgroep
 Betrouwbaarheid
o Consistentie/herhaalbaarheid testscore

 Validiteit
o Meet een test wat deze beoogt te meten

Tests
 Klinische praktijk: +/- 800 verschillende test