Bedrijfskunde samenva0ng H7 t/m H11 Toegepaste organisa-ekunde Peter Thuis 8e druk
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 7: Planning ................................................................................................................... 4
7.1 Voor- en nadelen planning .......................................................................................................... 4
7.2 Soorten plannen ........................................................................................................................ 4
7.3 Criteria voor e8ectieve plannen .................................................................................................. 5
7.4 Besluitvorming ........................................................................................................................... 5
7.4.1 Typen beslissingen ............................................................................................................... 5
7.4.2 Besluitvormingscondities ..................................................................................................... 6
7.4.3 Het besluitvormingsproces .................................................................................................. 6
7.4.4 Besluitvormingsmodellen..................................................................................................... 6
7.4.5 Factoren die besluitvorming beïnvloeden .............................................................................. 7
7.4.6 Besluitvorming in groepen .................................................................................................... 7
7.4.7 Verbeteren van de besluitvorming ......................................................................................... 9
7.5 Planningstechnieken .................................................................................................................. 9
7.5.1 Management by objectives ................................................................................................... 9
7.5.2 Budgetteren ........................................................................................................................ 9
7.5.3 Het planbord en de Gantt-kaart .......................................................................................... 10
7.5.4 Netwerkplanning ............................................................................................................... 10
7.5.5 Andere planningstechnieken uit de operationele research ................................................... 11
Hoofdstuk 8: Organisatie (het creëren van een basis-structuur) ..................................................... 12
8.1 Organiseren ..............................................................................................................................12
8.1.1 Redenen voor organiseren en organisatiestructurering ........................................................ 12
8.1.2 Organiseren en organisaties structurering in dit hoofdstuk ................................................... 12
8.2 Arbeidsverdeling .......................................................................................................................13
8.2.1 Motieven voor arbeidsverdeling .......................................................................................... 13
8.2.2 Constructie van taken ........................................................................................................ 13
8.2.3 Constructie van functies .................................................................................................... 13
8.2.4 Verticale en horizontale arbeidsverdeling ............................................................................ 14
8.3 Organisatiestelsels ...................................................................................................................15
8.3.1 Interne diTerentiatie en specialisatie .................................................................................. 15
8.3.2 Organogrammen................................................................................................................ 16
8.4 Coördinatie...............................................................................................................................19
8.4.1 Coördinatiemechanismen.................................................................................................. 19
8.4.2 Centralisatie en decentralisatie .......................................................................................... 19
8.5 Organisatiemodellen .................................................................................................................19
8.5.1 De zeven organisatiemodellen van Mintzberg ...................................................................... 19
................................................................................................................................................. 20
8.5.2 De ondernemersorganisatie ............................................................................................... 20
8.5.3 De machineorganisatie ...................................................................................................... 20
8.5.4 De professionele organisatie .............................................................................................. 20
8.5.5 De gediversifieerde organisatie ........................................................................................... 20
8.5.6 De innovatieve organisatie ................................................................................................. 21
8.5.7 De missionaire organisatie ................................................................................................. 21
8.5.8 De politieke organisatie ...................................................................................................... 21
8.5.9 De betekenis van de configuratie van Mintzberg .................................................................. 21
1
,Hoofdstuk 9: Organisatie (een verdere invulling) ........................................................................... 22
9.1 De formele en informele werking van groepen in organisaties ......................................................22
9.1.1 Formele en informele groepen ............................................................................................ 22
9.1.2 Belangrijkste fincties van de informele groepen ................................................................... 22
9.1.3 Belang van sociale normen ................................................................................................ 22
9.1.4 Belbin’s individuele rollen in een team ................................................................................ 22
9.1.5 Teambuilding ..................................................................................................................... 23
9.2 Communicatie ..........................................................................................................................23
9.2.1 Het communicatieproces................................................................................................... 23
9.2.4 Non-verbale communicatie lichaamstaal ........................................................................... 23
9.2.5 Verbeteren communicatie .................................................................................................. 24
9.3 Organisatiecultuur ....................................................................................................................25
9.3.1 De cultuurtypering van Hofstede ........................................................................................ 25
9.3.2 De cultuurtypering van Trompenaars .................................................................................. 25
9.3.3 De cultuurtypering van Handy ............................................................................................ 25
9.3.4 De cultuurtypering van Schein ............................................................................................ 26
9.4 Ethiek in organisaties.................................................................................................................27
9.4.1 Ethiek en ethische dilemma’s ............................................................................................. 27
9.4.2 Verschillende ethische benaderingen ................................................................................. 27
9.4.3 Sociale verantwoordelijkheid.............................................................................................. 27
9.4.4 Corporate governance en maatschappelijke verantwoordelijkheid ....................................... 28
9.4.5 Ethiek: een luxeprobleem? ................................................................................................. 28
Hoofdstuk 10: Leidinggeven ......................................................................................................... 29
10.1 Leiders ...................................................................................................................................29
10.1.1 Leiders (entrepreneurs) en managers ................................................................................ 29
10.1.2 Vorming van het leiderschap: aangeboren of aangeleerd.................................................... 29
10.1.3 De laatste stand van zaken: factoren die het leiderschapsvermogen beïnvloeden ............... 29
10.2 Leiderschapsstijlen .................................................................................................................30
10.2.1 Autoritair versus democratisch leiderschap ...................................................................... 30
10.2.2 Resultaatgericht versus relatiegericht leiderschap............................................................. 30
10.2.3 De leiderschapsniveaus van Collins.................................................................................. 30
10.2.4 Populaire benamingen voor leiderschapsstijlen .............................................................. 31
10.4 Psychologie en leiderschap .....................................................................................................32
10.4.1 Extrinsieke en intrinsieke motivatie ................................................................................... 32
10.4.2 Inhoudelijke motivatietheorieën ....................................................................................... 32
10.4.3 Procestheorieën voor motivatie ........................................................................................ 32
10.4.4 Reinforcementtheorieën .................................................................................................. 32
10.5 Andere psychologische aspecten bij leidinggeven .....................................................................33
10.5.1 Macht.............................................................................................................................. 33
10.5.2 Weerstand ....................................................................................................................... 33
Hoofdstuk 11: Beheersing ............................................................................................................ 35
11.1 Enkele beheersingsthema’s .....................................................................................................35
11.1.1 Waarom beheersen .......................................................................................................... 35
11.1.2 Vormen van beheersing .................................................................................................... 35
11.1.3 Bronnen van beheersing ................................................................................................... 35
11.1.6 Managementmethoden voor beheersing ........................................................................... 35
11.1.7 Beheersing via systeembenadering ................................................................................... 35
11.2 Procesbeheersing logistiek ......................................................................................................36
11.2.1 Materiaal management en fysieke distributie .................................................................... 36
11.2.2 Inrichting van logistieke processen ................................................................................... 36
2
, 11.2.3 Voorraadbeheersing ......................................................................................................... 36
11.3 Procesbeheersing: kwaliteit .....................................................................................................37
11.3.3 Totale kwaliteitszorg ......................................................................................................... 37
11.3.4 Traditionele kwaliteitszorg ................................................................................................ 37
3
, Hoofdstuk 7: Planning
7.1 Voor- en nadelen planning
Voordelen planning:
• Controleert de ac1viteiten (je kunt efficiënter en effec1ever een bepaald doel behalen)
• S1mulans om vooruit te denken (het dwingt je om het in de toekomst beter te doen)
• Verhoogt de par1cipa1e van de medewerkers (iedereen moet gaan samenwerken en het
draagvlak van de planning wordt groter, meer mensen willen zich aan de planning houden)
• Het vormt de basis voor effec1eve controle en beheersingsmechanismen (door het resultaat
te vergelijken met het oorspronkelijke plan, kan je kijken wat de presta1e is geweest)
• Economische efficiën1e
Nadelen planning
• Het kost 1jd en geld (wel een investering die men meestal terugverdient)
• Het kan leiden tot verstarring (planning is niet echt flexibel)
• Minder innova1e en vernieuwing
• Tunnelvisie
• Verkeerd plannen is verkeerd beheersen en sturing geven
7.2 Soorten plannen
Planning indelen naar:
• De 1jdspanne waarop het betrekking heeL
• De manier van plannen in de organisa1e (top-down of boOom-up)
Voorbeelden:
• Nieuw product
ontwikkelen
• De markt kiezen voor het
nieuwe product
• Vakantierooster maken
4
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 7: Planning ................................................................................................................... 4
7.1 Voor- en nadelen planning .......................................................................................................... 4
7.2 Soorten plannen ........................................................................................................................ 4
7.3 Criteria voor e8ectieve plannen .................................................................................................. 5
7.4 Besluitvorming ........................................................................................................................... 5
7.4.1 Typen beslissingen ............................................................................................................... 5
7.4.2 Besluitvormingscondities ..................................................................................................... 6
7.4.3 Het besluitvormingsproces .................................................................................................. 6
7.4.4 Besluitvormingsmodellen..................................................................................................... 6
7.4.5 Factoren die besluitvorming beïnvloeden .............................................................................. 7
7.4.6 Besluitvorming in groepen .................................................................................................... 7
7.4.7 Verbeteren van de besluitvorming ......................................................................................... 9
7.5 Planningstechnieken .................................................................................................................. 9
7.5.1 Management by objectives ................................................................................................... 9
7.5.2 Budgetteren ........................................................................................................................ 9
7.5.3 Het planbord en de Gantt-kaart .......................................................................................... 10
7.5.4 Netwerkplanning ............................................................................................................... 10
7.5.5 Andere planningstechnieken uit de operationele research ................................................... 11
Hoofdstuk 8: Organisatie (het creëren van een basis-structuur) ..................................................... 12
8.1 Organiseren ..............................................................................................................................12
8.1.1 Redenen voor organiseren en organisatiestructurering ........................................................ 12
8.1.2 Organiseren en organisaties structurering in dit hoofdstuk ................................................... 12
8.2 Arbeidsverdeling .......................................................................................................................13
8.2.1 Motieven voor arbeidsverdeling .......................................................................................... 13
8.2.2 Constructie van taken ........................................................................................................ 13
8.2.3 Constructie van functies .................................................................................................... 13
8.2.4 Verticale en horizontale arbeidsverdeling ............................................................................ 14
8.3 Organisatiestelsels ...................................................................................................................15
8.3.1 Interne diTerentiatie en specialisatie .................................................................................. 15
8.3.2 Organogrammen................................................................................................................ 16
8.4 Coördinatie...............................................................................................................................19
8.4.1 Coördinatiemechanismen.................................................................................................. 19
8.4.2 Centralisatie en decentralisatie .......................................................................................... 19
8.5 Organisatiemodellen .................................................................................................................19
8.5.1 De zeven organisatiemodellen van Mintzberg ...................................................................... 19
................................................................................................................................................. 20
8.5.2 De ondernemersorganisatie ............................................................................................... 20
8.5.3 De machineorganisatie ...................................................................................................... 20
8.5.4 De professionele organisatie .............................................................................................. 20
8.5.5 De gediversifieerde organisatie ........................................................................................... 20
8.5.6 De innovatieve organisatie ................................................................................................. 21
8.5.7 De missionaire organisatie ................................................................................................. 21
8.5.8 De politieke organisatie ...................................................................................................... 21
8.5.9 De betekenis van de configuratie van Mintzberg .................................................................. 21
1
,Hoofdstuk 9: Organisatie (een verdere invulling) ........................................................................... 22
9.1 De formele en informele werking van groepen in organisaties ......................................................22
9.1.1 Formele en informele groepen ............................................................................................ 22
9.1.2 Belangrijkste fincties van de informele groepen ................................................................... 22
9.1.3 Belang van sociale normen ................................................................................................ 22
9.1.4 Belbin’s individuele rollen in een team ................................................................................ 22
9.1.5 Teambuilding ..................................................................................................................... 23
9.2 Communicatie ..........................................................................................................................23
9.2.1 Het communicatieproces................................................................................................... 23
9.2.4 Non-verbale communicatie lichaamstaal ........................................................................... 23
9.2.5 Verbeteren communicatie .................................................................................................. 24
9.3 Organisatiecultuur ....................................................................................................................25
9.3.1 De cultuurtypering van Hofstede ........................................................................................ 25
9.3.2 De cultuurtypering van Trompenaars .................................................................................. 25
9.3.3 De cultuurtypering van Handy ............................................................................................ 25
9.3.4 De cultuurtypering van Schein ............................................................................................ 26
9.4 Ethiek in organisaties.................................................................................................................27
9.4.1 Ethiek en ethische dilemma’s ............................................................................................. 27
9.4.2 Verschillende ethische benaderingen ................................................................................. 27
9.4.3 Sociale verantwoordelijkheid.............................................................................................. 27
9.4.4 Corporate governance en maatschappelijke verantwoordelijkheid ....................................... 28
9.4.5 Ethiek: een luxeprobleem? ................................................................................................. 28
Hoofdstuk 10: Leidinggeven ......................................................................................................... 29
10.1 Leiders ...................................................................................................................................29
10.1.1 Leiders (entrepreneurs) en managers ................................................................................ 29
10.1.2 Vorming van het leiderschap: aangeboren of aangeleerd.................................................... 29
10.1.3 De laatste stand van zaken: factoren die het leiderschapsvermogen beïnvloeden ............... 29
10.2 Leiderschapsstijlen .................................................................................................................30
10.2.1 Autoritair versus democratisch leiderschap ...................................................................... 30
10.2.2 Resultaatgericht versus relatiegericht leiderschap............................................................. 30
10.2.3 De leiderschapsniveaus van Collins.................................................................................. 30
10.2.4 Populaire benamingen voor leiderschapsstijlen .............................................................. 31
10.4 Psychologie en leiderschap .....................................................................................................32
10.4.1 Extrinsieke en intrinsieke motivatie ................................................................................... 32
10.4.2 Inhoudelijke motivatietheorieën ....................................................................................... 32
10.4.3 Procestheorieën voor motivatie ........................................................................................ 32
10.4.4 Reinforcementtheorieën .................................................................................................. 32
10.5 Andere psychologische aspecten bij leidinggeven .....................................................................33
10.5.1 Macht.............................................................................................................................. 33
10.5.2 Weerstand ....................................................................................................................... 33
Hoofdstuk 11: Beheersing ............................................................................................................ 35
11.1 Enkele beheersingsthema’s .....................................................................................................35
11.1.1 Waarom beheersen .......................................................................................................... 35
11.1.2 Vormen van beheersing .................................................................................................... 35
11.1.3 Bronnen van beheersing ................................................................................................... 35
11.1.6 Managementmethoden voor beheersing ........................................................................... 35
11.1.7 Beheersing via systeembenadering ................................................................................... 35
11.2 Procesbeheersing logistiek ......................................................................................................36
11.2.1 Materiaal management en fysieke distributie .................................................................... 36
11.2.2 Inrichting van logistieke processen ................................................................................... 36
2
, 11.2.3 Voorraadbeheersing ......................................................................................................... 36
11.3 Procesbeheersing: kwaliteit .....................................................................................................37
11.3.3 Totale kwaliteitszorg ......................................................................................................... 37
11.3.4 Traditionele kwaliteitszorg ................................................................................................ 37
3
, Hoofdstuk 7: Planning
7.1 Voor- en nadelen planning
Voordelen planning:
• Controleert de ac1viteiten (je kunt efficiënter en effec1ever een bepaald doel behalen)
• S1mulans om vooruit te denken (het dwingt je om het in de toekomst beter te doen)
• Verhoogt de par1cipa1e van de medewerkers (iedereen moet gaan samenwerken en het
draagvlak van de planning wordt groter, meer mensen willen zich aan de planning houden)
• Het vormt de basis voor effec1eve controle en beheersingsmechanismen (door het resultaat
te vergelijken met het oorspronkelijke plan, kan je kijken wat de presta1e is geweest)
• Economische efficiën1e
Nadelen planning
• Het kost 1jd en geld (wel een investering die men meestal terugverdient)
• Het kan leiden tot verstarring (planning is niet echt flexibel)
• Minder innova1e en vernieuwing
• Tunnelvisie
• Verkeerd plannen is verkeerd beheersen en sturing geven
7.2 Soorten plannen
Planning indelen naar:
• De 1jdspanne waarop het betrekking heeL
• De manier van plannen in de organisa1e (top-down of boOom-up)
Voorbeelden:
• Nieuw product
ontwikkelen
• De markt kiezen voor het
nieuwe product
• Vakantierooster maken
4
