Samenvatting Alle toetsdoelen voor landelijke Nederlands toets van de pabo

Samenvatting van de toetsdoelen:

1. De student heeft kennis en inzicht in de sociale taalfuncties en cognitieve taalfuncties
We hebben 3 taalfuncties in het basisonderwijs:
- De communicatieve/sociale taalfunctie;
- De conceptualiserende/cognitieve taalfunctie;
- De expressieve taalfunctie.

De communicatieve/sociale taalfunctie is dat we taal gebruiken als communicatief middel.
Onder de communicatieve/sociale taalfunctie vallen:
 Zelfhandhaving;
 Zelfsturing;
 Sturing van anderen;
 Structurering van een gesprek.

De conceptualiserende/cognitieve taalfunctie betekent dat je taal gebruikt om je gedachten te
ordenen en grip te krijgen op de werkelijkheid. Hieronder vallen:
 Rapporteren;
o Je doet verslag over iets wat je gezien hebt.
 Je vertelt erover.
 Je schrijft het op.
 Redeneren;
o Je bedenkt waarom het op een bepaalde manier gaat of verbind er een conclusie
aan.
 Projecteren.
o Je verplaatst je in de gedachten/gevoelens van de ander.

De expressieve taalfunctie is wanneer mensen de taal gebruiken om te experimenten, hun
gevoelens te uiten of iets te zeggen wat andere mensen nog niet eerder hebben gezegd.

De verschillende niveaus van taal:
Niveau: Regels voor: Voorbeelden:
Fonologisch niveau Uitspraak Baby zegt: ah, ah, buh,
buh
Morfologisch niveau Opbouw van woorden Kind zegt:
geloopt/gevald i.p.v.
gelopen/gevallen
Syntactisch niveau Volgorde van woorden Kind zegt: Waar bal?
Semantisch niveau Betekenis Kind zegt: tegen elk
dier paard.
Pragmatisch niveau Gebruik Kind zegt: Aan de kant
jij. I.p.v. Mag ik er
eventjes langs a.u.b.?
Orthografisch niveau Spelling Kind schrijft buow
i.p.v. bouw

, 2. De student kent drie verschillende theorieën over taalverwerving: de imitatietheorie, de
creatieve constructieve theorie en de interactietheorie.

Er zijn 3 theorieën over de taalverwerving van kinderen op de basisschool:
- De imitatietheorie uit het behaviorisme;
- De creatieve constructietheorie;
- De interactietheorie/interactionele theorie.

De imitatietheorie betekent dat kinderen hun taal leren door imitatie. Kinderen doen na wat ze zien.
Bijv. de leraar schrijft een zin op het bord, de kinderen moeten dit 10x overschrijven om het te leren.
Kinderen produceren hier ook niet bestaande woorden zoals 2 schippen of ik ben gevald.
De creatieve constructietheorie oftewel het mentalisme denkt dat de kinderen niet imiteren maar
dat ze over een aangeboren taalvermogen beschikken en dat deze geactiveerd moet worden.
Het moet op een creatieve manier aangereikt worden zodat ze het kunnen leren.

De interactietheorie oftewel de interactionele theorie denkt dat de kinderen ook een aangeboren
taalleervermogen hebben maar dat deze geactiveerd moet worden door het taalaanbod van de
omgeving en de interactie met henzelf en andere moedertaalsprekers. De omgeving is belangrijk in
het leren van de taal.

3. De student heeft kennis van de taalontwikkelingsfasen en hun specifieke kenmerken.
De taalontwikkelingsfasen van een kind bestaat uit 2 perioden:
 De pre linguale periode (van 0 tot 1 jaar);
 De linguale periode, en deze bestaat uit:
o De vroeg linguale periode (van 1 tot 2,5 jaar)
o De differentiatiefase (van 2,5 tot 5 jaar)
o De voltooiingsfase (van 5 tot 9 jaar)

Eerstetaalverwerving
Kernmerken van deze perioden/fasen zijn:
De pre linguale fase (van 0 tot 1 jaar) oftewel de voortalige periode:
- Je spreekt nog niet van taal. Het kind kent geen symbolen en regels hanteert mee het een
bepaalde boodschap overbrengt.
- Ze produceren geluiden zoals babababa of a-a-a-a – Vocaliseren -.
- Ze spreken nog geen taal ook al lijkt het er soms wel op.
- Er is wel communicatie door bijv. huilen.
- Er is sprake van vocaal spel tussen baby en ouders.
- Na 7 maanden begint het kind met brabbelen.

De linguale periode bestaat uit:
De vroeg linguale periode (van 1 tot 2,5 jaar)
- Brabbelen -> betekenisvol taalgebruik.
- Het kind spreekt met 1 woordzinnen, 2 woordzinnen en meerwoordzinnen.
- Ontwikkeling taalproductie en taalbegrip; lexical spurt na 24 maanden.
De differentatiefase (van 2,5 tot 5 jaar)
- Er word gesproken van over generalisatie, kinderen passen taalregels ten onrechte toe.
- Langere zinnen, complexer taalgebruik, verwerven van grammatica.
De voltooiingsfase (van 5 tot 12 jaar)
- Kinderen leren onregelmatige vormen, zoals schepen & glaasje.
- Uitbreiding woordenschat, complexiteit taalgebruik neemt meer toe.
- Leren lezen en schrijven, meer taalaanbod, inzicht in verhaalopbouw.