Ethiek Les 2:
Beginselen ethiek is een van de 3 grotere stromingen in de ethiek. Meest herkenbare in de
normatieve ethiek; hoe moet je handelen? Wat is ‘juist’ handelen? Beginselenethiek wordt ook wel
deontologie genoemd. De deontologie is een ethische stroming die uitgaat van absolute
gedragsregels, vaak maar niet altijd, gesteld als normen. Er wordt ook wel gesproken over
plichtethiek. (Deon is plicht en logos is studie).
Beginselenethiek (of deontologie van het Griekse deon of ‘plicht’) is de normatieve ethische theorie
dat de moraliteit van een handeling gebaseerd zou moeten zijn, of de handeling zelf goed of slecht
is, binnen een bepaalde set regels. Het beginsel is van belang.
Deontologie: Niet het doel van de handeling staat centraal, maar de handeling zelf. Welke handeling
moreel juist is, wordt bepaald door de karakteristieken van de handeling zelf, niet van de gevolgen
die de handeling veroorzaakt.
Sommige keuzes kunnen niet gerechtvaardigd worden door hun gevolgen. Sommige normen zijn –
hoe goed de gevolgen ook kunnen zijn – moreel fout. Oftewel, sommige handelingen kunnen nooit
goed zijn. In dat geval; welke handelingen dan?
Er zijn 4 soorten vormen van beginselen:
1. Persoonlijk beginsel; ‘Je moet je vrienden helpen.’
2. Organisatiebeginsel; ‘De student staat centraal.’
3. Beroepsbeginsel; ‘De patiënt heeft het laatste woord.’
4. Maatschappelijk beginsel; ‘Moorden is strafbaar.’
Waar komt Beginselenethiek vandaan: Vanuit politieke filosofie: Hobbes (1588) vs Rousseau (1712)
Hobbes: De mens is inherent slecht, omdat iedereen voor zichzelf gaat. Het beste is om de macht in
handen van een Soevereiniteit te geven. Rousseau: De mens is inherent goed, maar na de
introductie van ‘privébezit’ is de mensheid enigszins vervallen. De huidige staat is gecreëerd door
individuen die ervan overtuigd waren dat dit hun vele bezittingen zou garanderen en behouden.
De natuurstaat: de natuurlijk toestand, zonder sociale construct. Het sociale contract, een
overeenkomst tussen: (a) mensen binnen een community, (b) mensen binnen een community en
een Soeverein. Sociaal contract: afspraken en de normen en waarde, staat niet gelijk aan de wet.
Soeverein: Het officiële hoofd van de staat na het sociale contract. (a) een persoon of groep van
personen, zoals een koning of een overheid. (b) De mensen die zichzelf vertegenwoordigen.
Contractualisme, een contract is per definitie een beginsel. Als een concept van moraal (of een
theorie van recht en staat) wordt gelegitimeerd vanuit de gedachte van een overeenkomst tussen
alle burgers of van alle redelijke wezens.
Waar Hobbes en Rousseau descriptief probeerden om de ontwikkeling van natuurstaat naar
samenleving te beschrijven en vanuit dat standpunt kritiek gaven op de samenleving draaide Kant de
situatie om en begon te zoeken naar hoe de samenleving zou moeten zijn.
Descriptieve ethiek – beschrijft wat goed en fout wordt gevonden binnen een bepaalde tijd of een
bepaalde groep mensen. Nu of in het verleden. Normatieve ethiek – probeert te achterhalen wat
Beginselen ethiek is een van de 3 grotere stromingen in de ethiek. Meest herkenbare in de
normatieve ethiek; hoe moet je handelen? Wat is ‘juist’ handelen? Beginselenethiek wordt ook wel
deontologie genoemd. De deontologie is een ethische stroming die uitgaat van absolute
gedragsregels, vaak maar niet altijd, gesteld als normen. Er wordt ook wel gesproken over
plichtethiek. (Deon is plicht en logos is studie).
Beginselenethiek (of deontologie van het Griekse deon of ‘plicht’) is de normatieve ethische theorie
dat de moraliteit van een handeling gebaseerd zou moeten zijn, of de handeling zelf goed of slecht
is, binnen een bepaalde set regels. Het beginsel is van belang.
Deontologie: Niet het doel van de handeling staat centraal, maar de handeling zelf. Welke handeling
moreel juist is, wordt bepaald door de karakteristieken van de handeling zelf, niet van de gevolgen
die de handeling veroorzaakt.
Sommige keuzes kunnen niet gerechtvaardigd worden door hun gevolgen. Sommige normen zijn –
hoe goed de gevolgen ook kunnen zijn – moreel fout. Oftewel, sommige handelingen kunnen nooit
goed zijn. In dat geval; welke handelingen dan?
Er zijn 4 soorten vormen van beginselen:
1. Persoonlijk beginsel; ‘Je moet je vrienden helpen.’
2. Organisatiebeginsel; ‘De student staat centraal.’
3. Beroepsbeginsel; ‘De patiënt heeft het laatste woord.’
4. Maatschappelijk beginsel; ‘Moorden is strafbaar.’
Waar komt Beginselenethiek vandaan: Vanuit politieke filosofie: Hobbes (1588) vs Rousseau (1712)
Hobbes: De mens is inherent slecht, omdat iedereen voor zichzelf gaat. Het beste is om de macht in
handen van een Soevereiniteit te geven. Rousseau: De mens is inherent goed, maar na de
introductie van ‘privébezit’ is de mensheid enigszins vervallen. De huidige staat is gecreëerd door
individuen die ervan overtuigd waren dat dit hun vele bezittingen zou garanderen en behouden.
De natuurstaat: de natuurlijk toestand, zonder sociale construct. Het sociale contract, een
overeenkomst tussen: (a) mensen binnen een community, (b) mensen binnen een community en
een Soeverein. Sociaal contract: afspraken en de normen en waarde, staat niet gelijk aan de wet.
Soeverein: Het officiële hoofd van de staat na het sociale contract. (a) een persoon of groep van
personen, zoals een koning of een overheid. (b) De mensen die zichzelf vertegenwoordigen.
Contractualisme, een contract is per definitie een beginsel. Als een concept van moraal (of een
theorie van recht en staat) wordt gelegitimeerd vanuit de gedachte van een overeenkomst tussen
alle burgers of van alle redelijke wezens.
Waar Hobbes en Rousseau descriptief probeerden om de ontwikkeling van natuurstaat naar
samenleving te beschrijven en vanuit dat standpunt kritiek gaven op de samenleving draaide Kant de
situatie om en begon te zoeken naar hoe de samenleving zou moeten zijn.
Descriptieve ethiek – beschrijft wat goed en fout wordt gevonden binnen een bepaalde tijd of een
bepaalde groep mensen. Nu of in het verleden. Normatieve ethiek – probeert te achterhalen wat
