Samenvatting Professionele Geletterdheid B1

Inhoudsopgave
Taalweb......................................................................................................... 2
Spelling werkwoorden..................................................................................................... 2
Spelling naamwoorden................................................................................................. 10
Formuleren................................................................................................................... 22
Interpunctie.................................................................................................................. 28
Redekundig ontleden.................................................................................................... 33
Taalkundig ontleden...................................................................................................... 41

Spellingdidactiek.........................................................................................49
Spellingprincipes........................................................................................................... 49
Spellingstrategieën....................................................................................................... 52

,Taalweb
Spelling werkwoorden
Spelling van de veranderlijke werkwoorden.

Inleiding
Alleen bij de persoonsvorm pas je de regels van de werkwoordspelling toe.
1. Zin
 Combinatie van woorden, in geschreven taal met hoofdletter en
punt, vraagteken of uitroepteken.
 Ten minste één persoonsvorm, samengestelde zin meerdere.

2. Persoonsvorm
 Altijd een werkwoord.
 Vorm bepaald door: onderwerp en tijd.
 Hoe vind je de persoonsvorm?
o Vraagzin maken (niet betrouwbaar i.v.m. vraagzinnen en
samengestelde zinnen).
o Veranderen van de tijd zonder woord toe te voegen of weg te
laten, veranderende woord: persoonsvorm.
o Onderwerp veranderen in aantal.

3. Stam en ik-vorm
 Stam = hele werkwoord – ‘en’.
 Ik-vorm: dient als uitgangspunt voor verdere vervoeging (ik-vorm +
te(n)/ de(n)).
 Trema van sommige woorden verdwijnt in de ik-vorm (kopiëren –
kopieer, discussiëren – discussieer).

4. Taxikofschip
 Je kijkt naar de stam! Zit de laatste letter van de stam in
‘taxikofschip’  + te(n) of de(n) achter de ik-vorm.
 Alleen medeklinkers (dus a, i, o niet!).
 Je kunt het gebruiken voor:
o Persoonsvorm verleden tijd (regelmatig werkwoord). (Het
geluid ebde.)
o Voltooid deelwoord. (Ik heb gejuicht.)
o Bijvoeglijk gebruikt werkwoord (het geloosde water.)
o NIET BIJ PERSOONSVORM TEGENWOORDIGE TIJD!

5. Tijd
 Tegenwoordige tijd:
1e persoon enkelvoud: ik-vorm
2e en 3e persoon enkelvoud: ik-vorm + t, met uitzondering op enkele
hoogfrequente woorden, zoals: willen, mogen, zullen, kunnen
Als er al een t staat, komt er niet nog een t bij.

,Algoritmische benadering
1. Is het woord een persoonsvorm?
a. Nee  korte vorm (nooit dt, bij twijfel  taxikofschip), pas op bij
zelfstandige naamwoorden zoals ‘de grootte’.
b. Ja  vraag 2.


2. In welke tijd staat de persoonsvorm?
a. Verleden tijd  vraag 3.
b. Tegenwoordige tijd  vraag 4.


Verleden tijd:
3. Is het een onregelmatige vorm (sterk, klankverandering)?
a. Ja  schrijven wat je hoort, eventueel langer maken voor laatste
letter.
b. Nee  Ik-vorm + te(n) of ik-vorm + de(n). Gebruik taxikofschip.


Tegenwoordige tijd:
4. Wat is het onderwerp bij deze persoonsvorm?
a. Meervoudsvorm  hele werkwoord.
b. Ik-vorm  ik-vorm.
c. Er is geen onderwerp (gebiedende wijs)  ik-vorm
d. Het onderwerp is je/ jij, staat achter de persoonsvorm en ‘je’ kan
vervangen worden door ‘jij’  ik-vorm.
e. Anders (enkelvoud, geen gebiedende wijs, ik of je/jij achter de
persoonsvorm)  ik-vorm + t.

, Persoonsvorm tegenwoordige tijd
Stam en ik-vorm:
 Om de klank te behouden: soms dubbele klinker in de ik-vorm
(maken-maak).
 Ik-vorm eindigt nooit op v of z (leven – leef, niezen – nies).
 Ik-vorm eindigt nooit op twee dezelfde medeklinkers (stoppen – stop,
zitten – zit).




Meervoudsvormen tegenwoordige tijd: infinitief.


1. Woorden met de stam op een t-klank.
 Ik-vorm als uitgangspunt nemen!
o Worden: ik word, hij wordt
o Bidden: ik bid, hij bidt

2. Twee vormen waarvan de enkelvoudsvorm hetzelfde klinken.
 Goed kijken naar de betekenis!
o Wijden: ik wijd, hij wijdt
o Wijten: ik wijt, hij wijt

3. Werkwoordsvormen die qua klank op een ander woord lijken.
 Goed naar de betekenis van de zin kijken!
o Ik ga naar het strand.
o Het schip strandt.

4. Werkwoordsvormen met identieke vorm als voltooid deelwoord.
 Is het een persoonsvorm of een voltooid deelwoord?
o Mijn vriend overtuigt mij. (persoonsvorm)
o Hij is van zijn gelijk overtuigd. (voltooid deelwoord)

5. Werkwoordsvormen gevolgd door je of jij.
 Onderwerp je/ jij  ik-vorm + t, BEHALVE als je/ jij achter de
persoonsvorm staat en je ‘je’ kunt vervangen door ‘jij’, dan vervalt
de T: ik-vorm.
o Jij denkt dat Carla niet komt.
o Denk jij dat Carla niet komt?

6. De gebiedende wijs.
 Ik-vorm.
o Loop door!