Food Science Chemie blok 1.2
Hoorcolleges
, Hoorcollege 1: Vetzuren, structuur, smeltpunt
5 vragen van de 20 op de toets over hoorcollege 1
Herhaling
Alcohol + carbonzuur -> ester + water -> R1 – COO-R2
Glycerol + vetzuur -> vet + water
➔ Toetsvraag: “Waar zit de estergroep / wat is een estergroep”
Palmitinezuur -> C15H31COOH
Palmitinezuur koppelt aan glycerol door middel van een condensatiereactie (omgekeerde reactie =
hydrolyse).
Verzadigd -> Geen dubbele bindingen in de hoofdketen (kan bijvoorbeeld wel bij een
carbonzuur)
Onverzadigd -> Dubbele bindingen aanwezig in de hoofdketen.
Hogere carbonzuren (n > 15): vetzuren
- Verzadigde vetzuren: CnH2n+1COOH
- Onverzadigde vetzuren: 1 of meerdere dubbele bindingen in de koolstofketen
Naam Formule Aantal dubbele bindingen
Palmitinezuur C15H31COOH 0
Stearinezuur C17H35COOH 0
Oliezuur C17H33COOH 1
Linolzuur C17H31COOH 2
Linoleenzuur C17H29COOH 3
, 1.1 Je kan vetten indelen in categorieën op basis van structuur
3D molecuul -> Rechte lijn: in het vak zelf kunnen NIET draaien
Stippellijn: naar achteren kunnen draaien
Driehoek: naar voren kunnen draaien
Bij een dubbele binding is er geen draaibaarheid (star molecuul).
Cis -> zijgroepen aan dezelfde kant (m.b.t. ruimtelijke rangschikking)
Trans -> zijgroepen een verschillende kanten (m.b.t. ruimtelijke rangschikking)
Als je een dubbele binding hebt, meteen in het begin (1e ), dan heb je geen cis-trans isomerie!
Heeft de onderstaande molecuul cis-trans isomerie?
Ja, als je het molecuul 3D tekent, komt de CH3 groep omhoog (bijvoorbeeld), en de rest van de keten omlaag.
Zijgroepen hoeven dus niet hetzelfde te zijn, om cis of trans isomerie te vormen
1.2 Je kan omzettingen benoemen binnen vetzuurfamilies
Het lichaam kan eigen vetzuren maken behalve linoleenzuur en linolzuur (dit zijn essentiële vetzuren
en moet je eten om binnen te krijgen).
Een lichaamscel kan vetzuren omzetten door:
- Verlenging van de keten met 2 C’s, aan de COOH-kant
o Van 16 C-atomen naar 18 C-atomen
- Invoering van een of meer dubbele bindingen
o Van 18:0, naar 18:1 en 18: 2
Hoorcolleges
, Hoorcollege 1: Vetzuren, structuur, smeltpunt
5 vragen van de 20 op de toets over hoorcollege 1
Herhaling
Alcohol + carbonzuur -> ester + water -> R1 – COO-R2
Glycerol + vetzuur -> vet + water
➔ Toetsvraag: “Waar zit de estergroep / wat is een estergroep”
Palmitinezuur -> C15H31COOH
Palmitinezuur koppelt aan glycerol door middel van een condensatiereactie (omgekeerde reactie =
hydrolyse).
Verzadigd -> Geen dubbele bindingen in de hoofdketen (kan bijvoorbeeld wel bij een
carbonzuur)
Onverzadigd -> Dubbele bindingen aanwezig in de hoofdketen.
Hogere carbonzuren (n > 15): vetzuren
- Verzadigde vetzuren: CnH2n+1COOH
- Onverzadigde vetzuren: 1 of meerdere dubbele bindingen in de koolstofketen
Naam Formule Aantal dubbele bindingen
Palmitinezuur C15H31COOH 0
Stearinezuur C17H35COOH 0
Oliezuur C17H33COOH 1
Linolzuur C17H31COOH 2
Linoleenzuur C17H29COOH 3
, 1.1 Je kan vetten indelen in categorieën op basis van structuur
3D molecuul -> Rechte lijn: in het vak zelf kunnen NIET draaien
Stippellijn: naar achteren kunnen draaien
Driehoek: naar voren kunnen draaien
Bij een dubbele binding is er geen draaibaarheid (star molecuul).
Cis -> zijgroepen aan dezelfde kant (m.b.t. ruimtelijke rangschikking)
Trans -> zijgroepen een verschillende kanten (m.b.t. ruimtelijke rangschikking)
Als je een dubbele binding hebt, meteen in het begin (1e ), dan heb je geen cis-trans isomerie!
Heeft de onderstaande molecuul cis-trans isomerie?
Ja, als je het molecuul 3D tekent, komt de CH3 groep omhoog (bijvoorbeeld), en de rest van de keten omlaag.
Zijgroepen hoeven dus niet hetzelfde te zijn, om cis of trans isomerie te vormen
1.2 Je kan omzettingen benoemen binnen vetzuurfamilies
Het lichaam kan eigen vetzuren maken behalve linoleenzuur en linolzuur (dit zijn essentiële vetzuren
en moet je eten om binnen te krijgen).
Een lichaamscel kan vetzuren omzetten door:
- Verlenging van de keten met 2 C’s, aan de COOH-kant
o Van 16 C-atomen naar 18 C-atomen
- Invoering van een of meer dubbele bindingen
o Van 18:0, naar 18:1 en 18: 2
