Samenvatting Bestuur Journalistiek 'de Bestuurlijke kaart van Nederland'

Bestuur tentamen


Leerstof:
- H1 en 2, H3, H7, H5, H6 + H8.1, H4
- Readers als 25% van de stof
- Podcasts en talkshow
- https://dlo.coutinho.nl/course/view.php?id=249


Hoofdstuk 1: De bestuurlijke kaart van Nederland................................................................................1
Hoofdstuk 2: De Nederlandse staat.......................................................................................................2
Hoofdstuk 3: De politiek-bestuurlijke instituties...................................................................................4
Hoofdstuk 5: De taken van de rijksoverheid........................................................................................10
Hoofdstuk 6: Middenbestuur: provincie en waterschap......................................................................11
Hoofdstuk 4: De organisatie van de rechtspraak.................................................................................12




Hoofdstuk 1: De bestuurlijke kaart van Nederland
Het openbaar bestuur -> wat is het?
 Alle organisaties met 'publiekrechtelijke grondslag' behoren tot openbaar bestuur
publiekrechtelijke grondslag: het bestaan van een organisatie is wettelijk vastgelegd
(gemeente -> in de Gemeentewet)
 Openbaar bestuur is het geheel van structuren en processen waarbinnen voor de
maatschappij bindende beslissingen worden genomen
 Private organisatie (stichting, vereniging), maar met een publiekrechtelijke taak en
ontvangt ook overheidssubsidie -> dit kan ook (Cito bvb)
De omgeving van het openbaar bestuur -> allerlei organisaties en instituties
 Overheidsbeleid wordt mede bepaald door organisaties zoals vakbonden en
milieuorganisaties -> er is meer dan alleen formeel-juridische organisatie van het
openbaar bestuur
 Maatschappelijke instellingen hebben grote invloed op beslissingen die gemaakt
worden, vaak worden ze ook gefinancierd




Kenmerken Nederlands openbaar bestuur (anders dan andere landen)

,  Constitutionele monarchie -> koning is het staatshoofd
 Rechtsstaat -> overheid mag alleen handelen aan de hand van regels recht. Ook
beschikken burgers over grondwetten
 Scheiding der machten -> wetgevend, uitvoerend en rechtsprekende macht
 Scheiding van kerk en staat
 Parlementair stelsel
 De Nederlandse bevolking kiest geen bestuurders -> leden van de gemeenteraden en
de Provinciale Staten benoemen de wethouders en de gedeputeerden
 Nederlandse kiesstelsel is gebaseerd op stelsel van 'evenredige vertegenwoordiging'
-> aantal zetels voor een partij is in overeenstemming met aanhang van die partij
onder de bevolking
 Gedecentraliseerde eenheidsstraat
 Veel samenwerking tussen bestuurslagen via bestuurslaagoverstijgende
samenwerkingsverbanden die al dan niet de wettelijke grondslag kennen
 Functioneel bestuur: een beperkt, vastgelegd takenpakket zoals waterschap


Hoofdstuk 2: De Nederlandse staat
Vier kenmerken van een staat
1. Sprake van een specifiek grondgebied (territorium). Nederlandse staat wordt
begrensd door andere staten en door de Noordzee
2. Er is een bevolking. (Antarctica is een grondgebied zonder permanente bevolking en
dus geen staat)
3. Er is een wettelijke ordening en een bestuurlijke organisatie die de wet- en
regelgeving kan handhaven. Nederland heeft een grondwet en daarop aansluitende
wet- en regelgeving.
4. Een staat is erkend door andere staten. Een erkende staat: een soevereine staat
Staat der Nederlanden -> juridische term voor de Nederlandse overheid.
 De staat is bevoegd rechtshandelingen te verrichten
Nederland maakt deel uit van het Koninkrijk der Nederlanden
 Omvat ook Aruba, Curaçao en Sint-Maarten -> is niet een aaneengesloten
territorium, maar dat kan als staat.
 Nederlandse koning is staatshoofd van het gehele Koninkrijk
 De regering van het koninkrijk bestaat uit de koning en de Raad van Ministers (door
de koning benoemd).



Nederland is een constitutionele monarchie sinds de Grondwet in 1815
 Koning is ondergeschikt aan de wet