Anatomie huid
De huid heeft een immunologische, fysische en chemische afweer tegen prikkels, waardoor het een
lastig te passeren barrière is. Het bestaat uit:
- Epidermis, bestaat uit meerdere lagen epitheel. Stratum corneum kan veel water opnemen.
- Dermis, voor steun en elasticiteit. Is geïnnerveerd en van bloed- en lymfevaten voorzien.
Buitenste laag vervult metabole functie (pars papillaris). Binnenste laag zorgt voor
mechanische stevigheid van de huid met collageen en elastine (pars reticularis).
- Subcutane vetlaag, voor isolatie, schokdemping en absorptie.
Epidermis (stratum corneum + viable/levende epidermis)
Keratinocyten Keratine maakt de huid waterproof en versterkt de huid
Melanocyten Melanine is het donkere pigment en beschermt tegen UV door het te
absorberen.
Langerhanscellen Zijn in contact met T-cellen van het immuunsysteem en helpt
beschermen tegen bacteriën.
Merkelcellen Belangrijk bij sensatie en het voelen
Dermis
Bloedvaten Voeden van de huid en hitteregulatie
Zweetklieren Secretie van zweet en hitteregulatie
Sebaceousklier Produceren olie die zorgen dat de huid niet uitdroogt, het verzacht de
haren en kan bacteriën doden in de klieren van de huid.
Collageen Versteviging van de huid
Elastine Flexibiliteit van de huid
Hypodermis
Macrofagen Fagocyteren pathogenen
Vetcellen Isolatie
Collageen Versteviging van de huid
Elastine Flexibiliteit van de huid
,Op de voeten is er een extra laag huid, waardoor er meer bescherming is.
Als mensen meer afvalstoffen hebben (pubers), dan zijn deze mensen vaak gevoeliger voor acne →
kiezen voor een minder vette crème.
In de huid bevinden zich verschillende immuuncellen:
- Macrofagen en mestcellen (dermis)
- Dendritische cellen: in epidermis heten ze Langerhans cellen, ook in dermis heb je DC’s
- T-cellen, voornamelijk geheugen T-cellen
- Keratinocyten in de huid hebben ook immuunfunctie. Ze scheiden cytokines uit en
antimicrobiële producten.
Functie van de huid:
1. Fysieke barrière, voor bescherming van onze organen. Ook bescherming tegen UV,
schadelijke stoffen en uitdroging.
2. Gevoel via sensorische zenuwen
3. Thermische regulatie en isolatie
4. Excretie/secretie afvalproducten (vnml via water)
5. Immuunfunctie
6. Endocriene klier (aanmaak pro-hormoon vitamine D3 (cholecalciferol) en ionenregulatie)
7. Groei
Stratum corneum is de meest buitenste laag van epidermis,
bestaat uit corneocyten (hebben geen kernen). Corneocyten
vormen een dicht netwerk van keratine filamenten die de vorm
van corneocyten ondersteunt. Samen wordt dit Natural
Moisturizing Factor (NMF) genoemd (hygroscope compound die
corneocyten vormt), die helpen met hydratatie van stratum
corneum. Het zorgt voor de aantrekking van water uit de lucht,
met oa aminozuren, anorganische zouten, lactaat, urea.
NMF zorgt voor soepelheid van de huid, het activeert
hydrolytische enzymen (→ huid kan zich vernieuwen) en
ondersteunt de barrière functie van stratum corneum. Er is geen
eenduidige samenstelling van de NMF.
Afbraakproducten van filaggrine zorgen voor het vasthouden van vocht door corneocyten. Filaggrine
(filament aggregating protein) is een belangrijk onderdeel van NMF. Het komt uit het stratum
granulosum, in de keratincotyen worden korrels gemaakt die grote hoeveelheden profilaggrine
bevatten. Filaggrine zorgt voor het afplatten van corneocyten → goede aansluiting, passen beter in
lipidenlaag.
pH van de huid is ongeveer 6. In de huid worden esters snel gehydrolyseerd.
,Eczeem
Eczeem is een verzamelnaam voor verschillende vormen. Is een polymorfe huidaandoening. In
tegenstelling tot psoriasis is het een slecht omschreven huidaandoening. Gaat heel vaak samen met
spahliococcus aureus (huidflora). Typen:
- Constitutioneel, bij baby’s maar verdwijnt vaak met de leeftijd.
- Contact, onder te verdelen in irritatief (irriterende stof) en allergisch (allergeen).
- Acrovesiculeus, vooral bij handpalmen en voetzolen. Jeuk en blaasjes.
- Nummulair, muntvormige rood-schilferende plekken. Vaker in koudere maanden van het
jaar.
- Hypostatisch, bij de onderbenen. Vooral met natte roodheid, korstjes. Gezien bij mensen
met chronisch aderfalen van de benen.
- Asteatotisch, droge huid met bleekrode barstjes, vooral op onderbenen van oudere
patiënten. Ontstaat door droge omgevingslucht en vaak wassen met zeep (uitgedroogde
huid).
Prevalentie → 14/100 – 1/100
Incidentie → ~9/1000
Komt meer voor dan psoriasis, ontstaat vaker op jongere leeftijd.
TEWL = transepidermal water loss. Is een goede maat voor de integriteit van het stratum corneum,
gemakkelijk te meten. Een grote TEWL betekent een grotere kans op het ontstaan van atopische
dermatitis. TEWL heeft een circadiaans ritme (laag overdag) en kan groter worden door
bestanddelen van farmaca.
Bij meer droge vorm van eczeem is het huidreliëf meer toegenomen. Chronisch krabben →
verdikking huid.
Pathofysiologie
Combinatie verminderde huidbarrière en op hol geslagen afweersysteem.
Filaggrine is defect bij mensen met eczeem. Dit maakt mensen gevoelig voor eczeem. Filaggrine zit in
huidlaag om corneocyten. Doordat dit gen defect is, is er meer TEWL, uitdroging van de huid. Speelt
vooral een rol bij ernstigere vormen van eczeem.
IL-4 en IL-13 kunnen ervoor zorgen dat er minder expressie is van filaggrine.
Atopische dermatitis is hetzelfde als constitutioneel eczeem. Het is een eczemateuze
huidaandoening op kenmerkende, leeftijdsafhankelijke plaatsen bij een droge huid en atopische
constitutie.
Atopisch, dus een vorm van overgevoeligheid. Het is erfelijk, aanleg om allergieën te ontwikkelen.
Oorzaak vaak onbekend → droge huid → verstoorde huidbarrière → irriterende/allergene stoffen →
ontsteking → jeuken → krabben → verstoorde huidbarrière. Is dus vicieuze cirkel. Voornamelijk op
kinderleeftijd. IgE speelt belangrijke rol.
De hygiëne hypothese stelt dat gebrek aan stimulatie van Th1-differentiatie ertoe lijdt dat Th2-cellen
kunnen differentiëren en zo allergieën en astma kunnen veroorzaken.
Als je als kind veel in contact komt met microben (crèche, boerderij), dan ontstaat er een goede
verhouding tussen Th1 en Th2 cellen, waarbij er meer Th1 cellen zijn. Zo worden de Th2-cellen
onderdrukt, degene die atopieën veroorzaken. Heel hygiënisch opgroeien → minder contact met
microben → geen Th1-schift → meer kans op ontwikkeling atopie.
, Door een gestoorde barrière functie van de huid ontstaan Th2 reacties op onschuldige antigenen van
buitenaf → IL-4, IL-5 en IL-13 → stimulatie B-cel klasse switch tot plasmacellen die IgE gaan
produceren → IgE bindt aan mestcellen en zorgt voor degranulatie bij eerste contact (door
intracellulaire signaal) → roodheid, zwelling, koorts en pijn. De mediatoren kunnen acute reactie
veroorzaken (histamine), de late fase reactie bestaat uit cytokine productie.
Factoren die het eczeem kunnen verergeren zijn: zweten, warm/koud weer, textiel, ziekte, stress,
schoonmaakmiddelen, zeep en shampoo.
Belangrijke klachten zijn jeuk, krabeffecten en infecties van krabplekken. Constitutioneel eczeem
begint meestal 3-4 maanden na de geboorte, waarbij de meeste kinderen mild eczeem hebben. 80%
heeft na 15 jaar geen klachten meer.
Atopische dermatitis ontwikkelt zich bij voorkeur op de strekzijde, bij kinderen jonger dan 2 jaar. Bij
kinderen ouder dan 2 jaar komt het voornamelijk voor in de knie- en elleboogholtes.
Behandeling
Behandeling is gebaseerd op twee pijlers:
1. Optimaliseren van de huidbarrière. Dit kan met indifferente zalf, bewust maken van factoren
die de huid uitdrogen, oclusie met een verbandpak bij jonge kinderen of andere
verbandmaterialen bij oudere kinderen
2. De aanwezige ontsteking, die de jeuk veroorzaakt verminderen in de huid met lokale
immunosuppressiva: met huidige behandelingen hoeft een kind met eczeem nauwelijks tot
geen jeuk meer te hebben. Corticosteroïden staan hierbij op de voorgrond.
Basisbehandeling constitutioneel eczeem is gebruik van indifferente middelen.
- Matig eczeem (TIS > 3): klasse 1- (hydrocortison) of 2-corticosteroïden (clobetason,
flumetason, hydrocortisonbutyraat of triamcinolonacetonide).
- Ernstig (TIS > 6): kortdurend klasse 3-corticosteroïden (betamethason, fluticason of
mometason)
- Werkt lokale therapie onvoldoende → 2e lijns zorg met intensievere vormen van lokale
behandeling, lichttherapie of systemische middelen.
TIS = Three-Item-Severity = er wordt gekeken op de plaats waar het eczeem het duidelijkst is, naar
drie aspecten: roodheid, oedeeem en krabeffecten. Deze geef je score 0-4.
De huid heeft een immunologische, fysische en chemische afweer tegen prikkels, waardoor het een
lastig te passeren barrière is. Het bestaat uit:
- Epidermis, bestaat uit meerdere lagen epitheel. Stratum corneum kan veel water opnemen.
- Dermis, voor steun en elasticiteit. Is geïnnerveerd en van bloed- en lymfevaten voorzien.
Buitenste laag vervult metabole functie (pars papillaris). Binnenste laag zorgt voor
mechanische stevigheid van de huid met collageen en elastine (pars reticularis).
- Subcutane vetlaag, voor isolatie, schokdemping en absorptie.
Epidermis (stratum corneum + viable/levende epidermis)
Keratinocyten Keratine maakt de huid waterproof en versterkt de huid
Melanocyten Melanine is het donkere pigment en beschermt tegen UV door het te
absorberen.
Langerhanscellen Zijn in contact met T-cellen van het immuunsysteem en helpt
beschermen tegen bacteriën.
Merkelcellen Belangrijk bij sensatie en het voelen
Dermis
Bloedvaten Voeden van de huid en hitteregulatie
Zweetklieren Secretie van zweet en hitteregulatie
Sebaceousklier Produceren olie die zorgen dat de huid niet uitdroogt, het verzacht de
haren en kan bacteriën doden in de klieren van de huid.
Collageen Versteviging van de huid
Elastine Flexibiliteit van de huid
Hypodermis
Macrofagen Fagocyteren pathogenen
Vetcellen Isolatie
Collageen Versteviging van de huid
Elastine Flexibiliteit van de huid
,Op de voeten is er een extra laag huid, waardoor er meer bescherming is.
Als mensen meer afvalstoffen hebben (pubers), dan zijn deze mensen vaak gevoeliger voor acne →
kiezen voor een minder vette crème.
In de huid bevinden zich verschillende immuuncellen:
- Macrofagen en mestcellen (dermis)
- Dendritische cellen: in epidermis heten ze Langerhans cellen, ook in dermis heb je DC’s
- T-cellen, voornamelijk geheugen T-cellen
- Keratinocyten in de huid hebben ook immuunfunctie. Ze scheiden cytokines uit en
antimicrobiële producten.
Functie van de huid:
1. Fysieke barrière, voor bescherming van onze organen. Ook bescherming tegen UV,
schadelijke stoffen en uitdroging.
2. Gevoel via sensorische zenuwen
3. Thermische regulatie en isolatie
4. Excretie/secretie afvalproducten (vnml via water)
5. Immuunfunctie
6. Endocriene klier (aanmaak pro-hormoon vitamine D3 (cholecalciferol) en ionenregulatie)
7. Groei
Stratum corneum is de meest buitenste laag van epidermis,
bestaat uit corneocyten (hebben geen kernen). Corneocyten
vormen een dicht netwerk van keratine filamenten die de vorm
van corneocyten ondersteunt. Samen wordt dit Natural
Moisturizing Factor (NMF) genoemd (hygroscope compound die
corneocyten vormt), die helpen met hydratatie van stratum
corneum. Het zorgt voor de aantrekking van water uit de lucht,
met oa aminozuren, anorganische zouten, lactaat, urea.
NMF zorgt voor soepelheid van de huid, het activeert
hydrolytische enzymen (→ huid kan zich vernieuwen) en
ondersteunt de barrière functie van stratum corneum. Er is geen
eenduidige samenstelling van de NMF.
Afbraakproducten van filaggrine zorgen voor het vasthouden van vocht door corneocyten. Filaggrine
(filament aggregating protein) is een belangrijk onderdeel van NMF. Het komt uit het stratum
granulosum, in de keratincotyen worden korrels gemaakt die grote hoeveelheden profilaggrine
bevatten. Filaggrine zorgt voor het afplatten van corneocyten → goede aansluiting, passen beter in
lipidenlaag.
pH van de huid is ongeveer 6. In de huid worden esters snel gehydrolyseerd.
,Eczeem
Eczeem is een verzamelnaam voor verschillende vormen. Is een polymorfe huidaandoening. In
tegenstelling tot psoriasis is het een slecht omschreven huidaandoening. Gaat heel vaak samen met
spahliococcus aureus (huidflora). Typen:
- Constitutioneel, bij baby’s maar verdwijnt vaak met de leeftijd.
- Contact, onder te verdelen in irritatief (irriterende stof) en allergisch (allergeen).
- Acrovesiculeus, vooral bij handpalmen en voetzolen. Jeuk en blaasjes.
- Nummulair, muntvormige rood-schilferende plekken. Vaker in koudere maanden van het
jaar.
- Hypostatisch, bij de onderbenen. Vooral met natte roodheid, korstjes. Gezien bij mensen
met chronisch aderfalen van de benen.
- Asteatotisch, droge huid met bleekrode barstjes, vooral op onderbenen van oudere
patiënten. Ontstaat door droge omgevingslucht en vaak wassen met zeep (uitgedroogde
huid).
Prevalentie → 14/100 – 1/100
Incidentie → ~9/1000
Komt meer voor dan psoriasis, ontstaat vaker op jongere leeftijd.
TEWL = transepidermal water loss. Is een goede maat voor de integriteit van het stratum corneum,
gemakkelijk te meten. Een grote TEWL betekent een grotere kans op het ontstaan van atopische
dermatitis. TEWL heeft een circadiaans ritme (laag overdag) en kan groter worden door
bestanddelen van farmaca.
Bij meer droge vorm van eczeem is het huidreliëf meer toegenomen. Chronisch krabben →
verdikking huid.
Pathofysiologie
Combinatie verminderde huidbarrière en op hol geslagen afweersysteem.
Filaggrine is defect bij mensen met eczeem. Dit maakt mensen gevoelig voor eczeem. Filaggrine zit in
huidlaag om corneocyten. Doordat dit gen defect is, is er meer TEWL, uitdroging van de huid. Speelt
vooral een rol bij ernstigere vormen van eczeem.
IL-4 en IL-13 kunnen ervoor zorgen dat er minder expressie is van filaggrine.
Atopische dermatitis is hetzelfde als constitutioneel eczeem. Het is een eczemateuze
huidaandoening op kenmerkende, leeftijdsafhankelijke plaatsen bij een droge huid en atopische
constitutie.
Atopisch, dus een vorm van overgevoeligheid. Het is erfelijk, aanleg om allergieën te ontwikkelen.
Oorzaak vaak onbekend → droge huid → verstoorde huidbarrière → irriterende/allergene stoffen →
ontsteking → jeuken → krabben → verstoorde huidbarrière. Is dus vicieuze cirkel. Voornamelijk op
kinderleeftijd. IgE speelt belangrijke rol.
De hygiëne hypothese stelt dat gebrek aan stimulatie van Th1-differentiatie ertoe lijdt dat Th2-cellen
kunnen differentiëren en zo allergieën en astma kunnen veroorzaken.
Als je als kind veel in contact komt met microben (crèche, boerderij), dan ontstaat er een goede
verhouding tussen Th1 en Th2 cellen, waarbij er meer Th1 cellen zijn. Zo worden de Th2-cellen
onderdrukt, degene die atopieën veroorzaken. Heel hygiënisch opgroeien → minder contact met
microben → geen Th1-schift → meer kans op ontwikkeling atopie.
, Door een gestoorde barrière functie van de huid ontstaan Th2 reacties op onschuldige antigenen van
buitenaf → IL-4, IL-5 en IL-13 → stimulatie B-cel klasse switch tot plasmacellen die IgE gaan
produceren → IgE bindt aan mestcellen en zorgt voor degranulatie bij eerste contact (door
intracellulaire signaal) → roodheid, zwelling, koorts en pijn. De mediatoren kunnen acute reactie
veroorzaken (histamine), de late fase reactie bestaat uit cytokine productie.
Factoren die het eczeem kunnen verergeren zijn: zweten, warm/koud weer, textiel, ziekte, stress,
schoonmaakmiddelen, zeep en shampoo.
Belangrijke klachten zijn jeuk, krabeffecten en infecties van krabplekken. Constitutioneel eczeem
begint meestal 3-4 maanden na de geboorte, waarbij de meeste kinderen mild eczeem hebben. 80%
heeft na 15 jaar geen klachten meer.
Atopische dermatitis ontwikkelt zich bij voorkeur op de strekzijde, bij kinderen jonger dan 2 jaar. Bij
kinderen ouder dan 2 jaar komt het voornamelijk voor in de knie- en elleboogholtes.
Behandeling
Behandeling is gebaseerd op twee pijlers:
1. Optimaliseren van de huidbarrière. Dit kan met indifferente zalf, bewust maken van factoren
die de huid uitdrogen, oclusie met een verbandpak bij jonge kinderen of andere
verbandmaterialen bij oudere kinderen
2. De aanwezige ontsteking, die de jeuk veroorzaakt verminderen in de huid met lokale
immunosuppressiva: met huidige behandelingen hoeft een kind met eczeem nauwelijks tot
geen jeuk meer te hebben. Corticosteroïden staan hierbij op de voorgrond.
Basisbehandeling constitutioneel eczeem is gebruik van indifferente middelen.
- Matig eczeem (TIS > 3): klasse 1- (hydrocortison) of 2-corticosteroïden (clobetason,
flumetason, hydrocortisonbutyraat of triamcinolonacetonide).
- Ernstig (TIS > 6): kortdurend klasse 3-corticosteroïden (betamethason, fluticason of
mometason)
- Werkt lokale therapie onvoldoende → 2e lijns zorg met intensievere vormen van lokale
behandeling, lichttherapie of systemische middelen.
TIS = Three-Item-Severity = er wordt gekeken op de plaats waar het eczeem het duidelijkst is, naar
drie aspecten: roodheid, oedeeem en krabeffecten. Deze geef je score 0-4.
