2023
ONDERZOEK NAAR HOE MAATSCHAPPELIJKE
BEGELEIDERS KUNNEN BIJDRAGEN AAN HET
HANTEREN VAN STRESS VAN DE STATUSHOUDER
WENDY VERMEULEN -
VLUCHTELINGENWERK |
,1
Informatiepagina
Naam: Wendy Vermeulen
Studentnummer:
Opleiding: Toegepaste Psychologie
Hoofdstroom: Gezondheidspsychologie
Datum:
E-mailadres:
Telefoon:
Instelling: Hogeschool Saxion, Deventer
Adres:
Eerste begeleider:
Tweede begeleider:
Emailadres 1e begeleider:
Emailadres 2e begeleider:
Organisatie: Vluchtelingenwerk
Adres:
Opdrachtgever:
Emailadres:
Telefoonnummer:
1
,2
Voorwoord
Voor u ligt de scriptie “Onderzoek naar hoe maatschappelijke begeleiders kunnen bijdragen aan het
beter hanteren van stress van de statushouder” die binnen de organisatie Vluchtelingenwerk
ontwikkeld is. Deze scriptie is geschreven in het kader van mijn afstuderen aan de opleiding
Toegepaste Psychologie aan de Hogeschool Saxion in Deventer en in opdracht van
Vluchtelingenwerk.
Deze scriptie wordt onderverdeeld in de scriptie zelf en het beroepsproduct. In de scriptie zal naar
voren komen hoe het onderzoek is opgezet en de uitwerking ervan wordt beschreven. Alle nodige
informatie die is verzameld om tot het uiteindelijke beroepsproduct te komen kan teruggevonden
worden in de scriptie. Het beroepsproduct is bestemd voor de medewerkers van Vluchtelingenwerk
en kan opgevraagd worden bij de auteur.
Een half jaar lang ben ik als stagiair aanwezig geweest op de werkvloer van Vluchtelingenwerk. Na
een leuke en leerzame tijd, kon ik in september 2022 beginnen met mijn afstudeeronderzoek. Ik zou
graag verschillende mensen die mij hebben ondersteund willen bedanken.
Allereerst wil ik mijn eerste begeleidster …… bedanken. Zij stond altijd klaar om mijn vragen te
beantwoorden. Als ik ergens tegenaan liep, dacht zij met mij mee om uiteindelijk toch weer door te
kunnen gaan. Mede hierdoor heb ik mijn scriptieperiode als positief en leerzaam ervaren. Verder wil
ik mijn opdrachtgever ….. bedanken. Zij had in het begin van mijn onderzoek al veel vertrouwen in
mij en moedigde mij aan als het even tegenzat. Ook wil ik de maatschappelijke begeleiders van
Vluchtelingenwerk bedanken. Zonder de enthousiaste deelnames aan de interviews en co-creation
sessies heb ik dit onderzoek niet kunnen uitvoeren. Ook de statushouders die gekoppeld zijn aan
Vluchtelingenwerk wil ik bedanken. Zij hebben zich mogelijk kwetsbaar opgesteld en hierdoor heb ik
mijn beroepsproduct succesvol kunnen afronden.
Ook wil ik mijn vrienden en familie bedanken. Bedankt voor de aanmoedigende woorden, de lange
brainstorm wandelingen en de eindeloze kopjes koffie die nodig waren om dit onderzoek succesvol
af te ronden. Jullie steun zal in mijn gedachten blijven.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Wendy Vermeulen
….. , 15 januari 2023
2
, 3
Samenvatting
In dit onderzoek staat de volgende hoofdvraag centraal: Hoe kunnen de maatschappelijke
begeleiders van Vluchtelingenwerk bijdragen aan het beter hanteren van stress van de
statushouders?
Vluchtelingenwerk is een vrijwilligersorganisatie die vluchtelingen en asielzoekers ondersteunt vanaf
het moment dat zij in Nederland worden opgevangen totdat zij zelfstandig hun weg kunnen vinden.
Het doel van de maatschappelijke begeleiding is dat statushouders zelfstandig gebruik leren maken
van alle voorzieningen, in staat zijn zelf keuzes te maken en een nieuw leven in de gemeente kunnen
opbouwen als volwaardig participerend burger (Vluchtelingenwerk, z.d.).
In dit onderzoek is gebruik gemaakt van semigestructureerde interviews, groepsinterview,
expertinterview, literatuuronderzoek, observaties, co-creation session, brainstorm, feedback en
Integrate feedback and Iterate. Uit het groepsinterview met de maatschappelijke begeleiders kwam
er naar voren dat zij moeite hadden met het herkennen van stress signalen van de statushouder.
Hierdoor wilden zij graag meer kennis over non-verbale communicatie. Wanneer de
maatschappelijke begeleiders wel stress herkenden bij de statushouder, vonden zij het lastig om hier
een gesprek over te beginnen. Door het ontbreken van deze kennis werd er weinig tijd vrijgemaakt
voor het persoonlijk contact met de statushouder. De semigestructureerde observaties bevestigden
dit gegeven. Zij wilden hierdoor graag meer kennis over effectieve communicatie. De statushouders
gaven in de semigestructureerde interviews aan het ook effectief te vinden als de maatschappelijke
begeleiders meer kennis hebben over effectieve communicatie.
In het expertinterview kwam er naar voren dat er binnen Vluchtelingenwerk twee methodes werden
gebruikt om als maatschappelijke begeleiders bij te kunnen dragen aan het hanteren van stress van
de statushouders. Deze methodes waren gefocust op het zelfredzaam maken van de statushouder.
Uit het literatuuronderzoek kwamen meerdere methodes naar voren die de maatschappelijke
begeleiders konden inzetten waardoor zij bijdragen aan het beter hanteren van de stress van de
statushouder. Deze resultaten zijn teruggekoppeld aan de maatschappelijke begeleiders. Zij wilden
graag deze resultaten terug zien in het beroepsproduct.
In de co-creation session kwam er naar voren dat de maatschappelijke begeleiders behoefte hebben
aan een training. In deze session werden de randvoorwaarden voor de training gevormd door de
maatschappelijke begeleiders. De training is hierna ontwikkeld door in een brainstorm met een
professionele trainster binnen Vluchtelingenwerk te bespreken in hoeverre deze randvoorwaarden
verwezenlijk kunnen worden. Ook werd er besproken hoe de training zich moet ontwikkelen binnen
de eisen van Vluchtelingenwerk. De resultaten uit de brainstorm werden besproken met de
maatschappelijke begeleiders. Zij werden enthousiast, waardoor het ontwikkelen van het prototype
hierna is begonnen. Hier is feedback op gegeven door dezelfde professionele trainster.
De training verspreidt kennis, maar is ook interactief. Er wordt kennis gegeven over het onderwerp
stress, effectieve communicatie en non-verbale communicatie. Tot slot wordt de gegeven kennis
geoefend door de deelnemers. Dit zodat zij de kennis in de praktijk kunnen inzetten, waardoor zij
bijdragen aan het hanteren van stress van de statushouder.
3
ONDERZOEK NAAR HOE MAATSCHAPPELIJKE
BEGELEIDERS KUNNEN BIJDRAGEN AAN HET
HANTEREN VAN STRESS VAN DE STATUSHOUDER
WENDY VERMEULEN -
VLUCHTELINGENWERK |
,1
Informatiepagina
Naam: Wendy Vermeulen
Studentnummer:
Opleiding: Toegepaste Psychologie
Hoofdstroom: Gezondheidspsychologie
Datum:
E-mailadres:
Telefoon:
Instelling: Hogeschool Saxion, Deventer
Adres:
Eerste begeleider:
Tweede begeleider:
Emailadres 1e begeleider:
Emailadres 2e begeleider:
Organisatie: Vluchtelingenwerk
Adres:
Opdrachtgever:
Emailadres:
Telefoonnummer:
1
,2
Voorwoord
Voor u ligt de scriptie “Onderzoek naar hoe maatschappelijke begeleiders kunnen bijdragen aan het
beter hanteren van stress van de statushouder” die binnen de organisatie Vluchtelingenwerk
ontwikkeld is. Deze scriptie is geschreven in het kader van mijn afstuderen aan de opleiding
Toegepaste Psychologie aan de Hogeschool Saxion in Deventer en in opdracht van
Vluchtelingenwerk.
Deze scriptie wordt onderverdeeld in de scriptie zelf en het beroepsproduct. In de scriptie zal naar
voren komen hoe het onderzoek is opgezet en de uitwerking ervan wordt beschreven. Alle nodige
informatie die is verzameld om tot het uiteindelijke beroepsproduct te komen kan teruggevonden
worden in de scriptie. Het beroepsproduct is bestemd voor de medewerkers van Vluchtelingenwerk
en kan opgevraagd worden bij de auteur.
Een half jaar lang ben ik als stagiair aanwezig geweest op de werkvloer van Vluchtelingenwerk. Na
een leuke en leerzame tijd, kon ik in september 2022 beginnen met mijn afstudeeronderzoek. Ik zou
graag verschillende mensen die mij hebben ondersteund willen bedanken.
Allereerst wil ik mijn eerste begeleidster …… bedanken. Zij stond altijd klaar om mijn vragen te
beantwoorden. Als ik ergens tegenaan liep, dacht zij met mij mee om uiteindelijk toch weer door te
kunnen gaan. Mede hierdoor heb ik mijn scriptieperiode als positief en leerzaam ervaren. Verder wil
ik mijn opdrachtgever ….. bedanken. Zij had in het begin van mijn onderzoek al veel vertrouwen in
mij en moedigde mij aan als het even tegenzat. Ook wil ik de maatschappelijke begeleiders van
Vluchtelingenwerk bedanken. Zonder de enthousiaste deelnames aan de interviews en co-creation
sessies heb ik dit onderzoek niet kunnen uitvoeren. Ook de statushouders die gekoppeld zijn aan
Vluchtelingenwerk wil ik bedanken. Zij hebben zich mogelijk kwetsbaar opgesteld en hierdoor heb ik
mijn beroepsproduct succesvol kunnen afronden.
Ook wil ik mijn vrienden en familie bedanken. Bedankt voor de aanmoedigende woorden, de lange
brainstorm wandelingen en de eindeloze kopjes koffie die nodig waren om dit onderzoek succesvol
af te ronden. Jullie steun zal in mijn gedachten blijven.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Wendy Vermeulen
….. , 15 januari 2023
2
, 3
Samenvatting
In dit onderzoek staat de volgende hoofdvraag centraal: Hoe kunnen de maatschappelijke
begeleiders van Vluchtelingenwerk bijdragen aan het beter hanteren van stress van de
statushouders?
Vluchtelingenwerk is een vrijwilligersorganisatie die vluchtelingen en asielzoekers ondersteunt vanaf
het moment dat zij in Nederland worden opgevangen totdat zij zelfstandig hun weg kunnen vinden.
Het doel van de maatschappelijke begeleiding is dat statushouders zelfstandig gebruik leren maken
van alle voorzieningen, in staat zijn zelf keuzes te maken en een nieuw leven in de gemeente kunnen
opbouwen als volwaardig participerend burger (Vluchtelingenwerk, z.d.).
In dit onderzoek is gebruik gemaakt van semigestructureerde interviews, groepsinterview,
expertinterview, literatuuronderzoek, observaties, co-creation session, brainstorm, feedback en
Integrate feedback and Iterate. Uit het groepsinterview met de maatschappelijke begeleiders kwam
er naar voren dat zij moeite hadden met het herkennen van stress signalen van de statushouder.
Hierdoor wilden zij graag meer kennis over non-verbale communicatie. Wanneer de
maatschappelijke begeleiders wel stress herkenden bij de statushouder, vonden zij het lastig om hier
een gesprek over te beginnen. Door het ontbreken van deze kennis werd er weinig tijd vrijgemaakt
voor het persoonlijk contact met de statushouder. De semigestructureerde observaties bevestigden
dit gegeven. Zij wilden hierdoor graag meer kennis over effectieve communicatie. De statushouders
gaven in de semigestructureerde interviews aan het ook effectief te vinden als de maatschappelijke
begeleiders meer kennis hebben over effectieve communicatie.
In het expertinterview kwam er naar voren dat er binnen Vluchtelingenwerk twee methodes werden
gebruikt om als maatschappelijke begeleiders bij te kunnen dragen aan het hanteren van stress van
de statushouders. Deze methodes waren gefocust op het zelfredzaam maken van de statushouder.
Uit het literatuuronderzoek kwamen meerdere methodes naar voren die de maatschappelijke
begeleiders konden inzetten waardoor zij bijdragen aan het beter hanteren van de stress van de
statushouder. Deze resultaten zijn teruggekoppeld aan de maatschappelijke begeleiders. Zij wilden
graag deze resultaten terug zien in het beroepsproduct.
In de co-creation session kwam er naar voren dat de maatschappelijke begeleiders behoefte hebben
aan een training. In deze session werden de randvoorwaarden voor de training gevormd door de
maatschappelijke begeleiders. De training is hierna ontwikkeld door in een brainstorm met een
professionele trainster binnen Vluchtelingenwerk te bespreken in hoeverre deze randvoorwaarden
verwezenlijk kunnen worden. Ook werd er besproken hoe de training zich moet ontwikkelen binnen
de eisen van Vluchtelingenwerk. De resultaten uit de brainstorm werden besproken met de
maatschappelijke begeleiders. Zij werden enthousiast, waardoor het ontwikkelen van het prototype
hierna is begonnen. Hier is feedback op gegeven door dezelfde professionele trainster.
De training verspreidt kennis, maar is ook interactief. Er wordt kennis gegeven over het onderwerp
stress, effectieve communicatie en non-verbale communicatie. Tot slot wordt de gegeven kennis
geoefend door de deelnemers. Dit zodat zij de kennis in de praktijk kunnen inzetten, waardoor zij
bijdragen aan het hanteren van stress van de statushouder.
3
