Stemklachten; aantekeningen

STEMKLACHTEN
Leerjaar 1 | Logopedie



DINSDAG 10/4/18 | H OORCOLLEGE
- Analyse eigen stem
- Stemgeluid
- Belasting vs belastbaarheid
- Stem in topconditie
- Leefgewoonten
- Voorkomen is beter dan genezen

Professionele stemgebruikers zijn in het verdienen van geld, afhankelijk van hun
stem >> logopedisten zijn professionele stemgebruikers

Stemrisico’s:
- Primair: Heesheid, stembreuken, afonie etc. >> stemtraining inzetten
- Secundair: Stress, angst, mislukken

ANALYSE VAN DE STEM
- Wat hoor je?
- Hoe komt de stem tot stand?
- Welk gevoel of emotie hoort daarbij?
- Wat is de boodschap?

Stem beoordelen we op:
- Luidheid >> 68 dB is het gemiddelde >> anders ben je niet verstaanbaar
- Toonhoogte >> vrouw 220 Hz >> man 120 Hz
- Last van je stem >> ga niet forceren op je normale toonhoogte
- Probeer zo laag en ontspannen mogelijk te praten
- Kwaliteit >> hoe klinkt de stem
- Helder, dof, krakerig, schor, hees
- Intonatie

STEMGELUID
- Longen >> actuator
- Je moet je hele longen vullen (abdominaal) dus niet alleen het
bovenste stuk (thoracaal/ claviculair)
- Larynx >> generator
- Aanzetstuk >> resonator
- Articulatoren >> formator
- Lippen, tong, velum

Afwijkend?
- Alles waar TE voor staat is afwijkend


1

, - Te hoog, te laag, te hard, te zacht
- Gezonde stem is wanneer de stem geschikt is voor een bepaalde taak of
binnen bepaalde context >> economisch stemgebruik
- Slechte stem is bij een leerkracht economisch niet geschikt, terwijl bij een
bouwvakker dit nog prima is
- Fysiologisch spreken we over een helder klinkende stem, vrij van kraakjes,
lucht, veel klank enz.

BELASTING VS BELASTBAARHEID
- Wat kan je stem aan?
- Waar is dat van afhankelijk?
- Duur >> vaak de kern van het probleem bij luider spreken >> lang en
veel praten verhoogd risico op overbelasting (op het moment dat je het
verkeerd doet)
- Volume >> verheffen de stem bij meer volume >> is eigenlijk toename
van de toonhoogte in plaats van luider spreken
- Toonhoogte >> hogere stem is een hogere kans op overbelasting >>
vrouwen hebben een kleinere stembanden >> als je hoger gaat
spreken ga je eigenlijk in de frequentie van het omgevingsgeluid
spreken
- Overbelaste stem >> larynxspieren kunnen de nodige energie niet voldoende
lang leveren

Persoonsgebonden factoren:
- Laryngeale constitutie >> hoe ziet je stemapparaat eruit
- Persoonlijkheidskenmerken
- Laryngeale conditie

Niet-persoonsgebonden factoren:
- De taak en de akoestische (de grote van de zaal bijv.) waarbinnen met moet
spreken

STEMBELASTBAARHEID
- Kijk naar de omgevingsfactoren >> bijv. leraren laten spreken met een
microfoon
- Stemhygiëne >> zorg dragen voor je stem
- Taak aanpassen >> minder lang en minder frequent spreken >> rust nemen,
dingen afzeggen
- Pauzes
- Stemtraining

Streven naar goed evenwicht tussen belasting en belastbaarheid, dit verschilt per
persoon!

- Spreekvaardigheid trainen
- Extra vaardigheid
- Geschikt stemapparaat
- Externe factoren >> je stembanden komen als laatst tot rust tijdens het slapen



2

, FONO-STEMTRAUMA
- Gedragingen die bijdragen aan letsel, ontsteking of beschadiging van de
stemplooien
- Dus een afwijking in toonhoogte, luidheid en kwaliteit
- Ontstaat geleidelijk: gespannen of vermoeide stem

WAT HEEFT EEN PROFESSIONELE STEMGEBRUIKER NODIG?
- Een goed stemorgaan
- Kennis van de stem
- Opleiding, training en therapie
- Stemhygiëne
- Realiteitszin >> wees realistisch

STEMADVIEZEN
- Absolute stemrust >> totaal niet meer spreken
- Relatieve stemrust >> veel pauzes




3