Samenvatting Orthopedagogiek: Antwoorden op vraagstellingen

Orthopedagogiek Antwoorden op Vraagstellingen
M. van Heteren, P. Smits & M. van Veen


H1  De orthopedagogische vraagstelling

Kind gericht op zelfontplooiing; verantwoordelijkheid opvoeder om deze ontwikkelingsgang
zo optmaal mogelijk te onderstennen
- Kind moet zich ontwikkelen
- Opvoeder moet opvoeden
 = opvoedingsproces

Verloop zelfontplooiing afankelijk van invloed leefsitnate op het kind:
- Manier van samenleven met opvoeders
- Reacte op voorvallen
- Leeflimaat in/rrond hnis
- Ervaringen op school/rbnnrt
 Alle omstandigheden beïnvloeden ontwikkeling kind (= leren van het leven)

Het volwassen en zichzelf worden van het kind is een geleidelijk proces waarbij het kind zich
ontwikkelt aan wat bedoeld en onbedoeld op hem inwerkt.
- Omgevingsinvloeden
- Pedagogische interventes

Kind heef geen passieve rol in zijn ontwikkeling
- Opvoeders nemen initateven
- Kinderen lokken in hnn gedrag reactes nit  zoeken grenzen op van opvoeder

Bij dagelijkse opvoedingsproblemen is er sprake van een specifek aandachtspnnt. Het
opvoedingsproces stagneert niet, maar er moet wel tjdelijk met extra zorg en bewnster
pedagogisch worden gehandeld.
Het opvoedingsproces kent een voortdnrende afwisseling van bijna antomatsch handelen,
met perioden van nadrnkkelijk stlstaan bij de opvoedersopgave om de ontwikkeling van het
kind adeqnaat te onderstennen.

Stagnerend opvoedingsproces  problemen te groot; opvoeder + kind knnnen elkaar niet
meer voldoende bereiken; adviezen van familieleden helpen niet meer
 Beroep doen op orthopedagogen
o Orthopedagogiek is gericht op het verbeteren van het pedagogisch handelen
o Moeizame opvoedingssitnates waarin het ontwikkelingsverloop van het kind
onder drnk staat

,Theorie van Kok (1997)  ‘Specifek opvoeden’
- Kernbegrip = orthopedagogische vraagstelling
o Orthopedagogisch handelen moet beantwoorden aan de specifeke
opvoedingsbehoefe van het kind
o Opvoedingsbehoefe = vraagstelling
- Bij stagnate  analyseren waar de aanslnitng tnssen de ontwikkeling van het kind +
de opvoeding font gaat
o Ontwikkelingsverloop van kind
o Opvoeden van opvoeder
o Bijkomende omstandigheden die dit opvoedingsproces beïnvloeden
o Onderlinge wisselwerking en aanslnitng
- 3 ontwikkelingsaspecten, gecombineerd met opvoedingsdimensies
o Affecteve = relate aangaan en onderhonden
o Cogniteve = klimaat scheppen en aanpassen
o Conateve = sitnate hanteren
- Kind laat via gedrag stagnate merken  gedrag = signaal
o Extreem ternggetrokken
o Obstpate
o Eetproblemen
o Veel conficten
o Stelen
o Weglopen

Als signalen niet worden opgepikt  ernstge psycho – sociale problemen ontstaan 
noodzaak om gedrag interpreteren op aanwijzingen voor een probleem in wisselwerking
tnssen opvoeder en kind
 Belangrijkste vraag: Waar zijn de opvoedingsdimensies onvoldoende afgestemd op
dat wat het kind voor zijn ontwikkeling, zowel affectef, cognitef en conatef nodig
heeft
 Positeve/rnegateve omgevingsinvloedent

Assenstelsel = poging van Kok om een brng te slaan tnssen verhelderen van de vraagstelling
+ formnleren van het daarop aanslnitende orthopedagogisch antwoord
- 3 krnisende assen  verwijzen naar 3 afzonderlijke ontwikkelingsaspecten en
onderlinge samenhang
- Werkt nog onvoldoende in praktjk
o V.O.S. is beter alternatef  sterker handelingsgericht

Vraagstelling om specifek opvoeden = nnieke opvoedingsbehoefe van kind
Vraagstellingstype = typologische kern van de opvoedingsbehoefe = kernbehoefe

, H2  Het opvoedingsproces nader beschouwd

Binnen opvoedingsproces sprake van wisselwerking tnssen ontwikkelingsaspecten/r-
dimensies en de beïnvloedende omstandigheden  wisselwerking bepaalt kansen voor
zelfontplooiing kind

Ontwikkelingsdimensies:
1. Affecteve ontwikkelingsaspect
2. Cogniteve ontwikkelingsaspect
3. Conateve ontwikkelingsaspect

1. Affecteve ontwikkelingsaspect:
- Aard + nivean van relatonele en emotonele ontwikkeling: de ontwikkeling van de
mens als gevoelswezen
- Belangrijk in sociale interactes + relatonele verhondingen
- Sociaal-emotonele ontwikkeling afankelijk van relatonele inbedding
-
Baby  gevoelens gebaseerd op primaire behoefen

Gevoelsdifferentate = alle faceten van gevoelsbeleving:
- angst-woede;
- intmiteit-eenzaamheid;
- gelnk-verdriet
 nniek voor kind

Invloeden op affecteve ontwikkelingsaspect:
1. Invloed van opvoeding en het directe opvoedingsmilien
o onders zwaarwegend aandeel; eerste hechtngspnnt
o veilige hechtng biedt beste voornitzichten
2. Invloed vannit kind zelf
o leren door ervaringen + vertronwen
3. Samenhang met het cogniteve en conateve ontwikkelingsaspect
o gevoelens benoemen + plaatsen
o taalontwikkeling als onderstenning  gevoelens niten
o conateve aspect  datgene waar het kind als kiezend streefwezen op gericht
is, zal het gevoelsmatg ook het meest beroeren
4. Aanleg
o erfelijke prédisposite voor emotonele kwetsbaarheid
o aangeboren temperament /r stoornis
5. Cnltnrele invloeden
o diversiteit van opvoedingsstjlen