VOEDING EN DIEETLEER:
BOEYNAEMS ELS.
ALGEMENE BEGRIPPEN:
P.17
Voeding geeft een centrale plaats in ons leven.
Honger Aangeboren, onprettig, onbewust, dwingend. Fysieke gewaarwording die vooral in de maag
gevoeld wordt. Het is een reactie van de hersenen op een fysiologische behoefte.
Verzadiging Complexe opeenvolging van gebeurtenissen tijdens een maaltijd die leiden tot het
stopzetten van de voedselinnamen.
Eetlust Goesting hebben. enkel bij de mens, dit bepaal je zelf.
Dorst Soms hevige drang, moeilijker te verdragen dan honger.
Voedingsstoffen:
Bouwstoffen > eiwitten.
Brandstoffen > vetten en koolhydraten.
Beschermende stoffen > vitamine, mineralen en vezels.
H2O en alcohol.
Voedingspatronen:
= de wijze waarop een volk/individu zich voedt.
➢ Wie er eet ➢ Waar
➢ Wanneer ➢ Hoe
➢ Hoeveel
Je krijgt een patroon hier in. Jongeren en ander cultuur achtergronden hebben vaak een ander patroon, kiezen
voor andere ingrediënten, bereidingswijzen en eten op ander tijdstippen.
BEÏNVLOEDENDE FACTOREN:
Ontstaan van voedingspatronen wordt bepaald door een ingewikkeld samenspel van een aantal factoren:
• Omgevingsfactoren → geografische, klimatologische, technologische, economische en politieke factoren
bepalen welk voedsel beschikbaar is.
• Sociaal-culturele factoren → die bepalen welk voedsel als eetbaar worden beschouwd en welke betekenis
voedsel heeft om de omgang met elkaar.
• Persoonsgebonden factoren → fysiologische en psychologische factoren die bepalen wat voedselbehoefte
is en wat voeding voor iemand betekend.
Geografische/klimatologische Welke voedingsmiddelen zijn er van nature beschikbaar? Het weer speelt
een invloed. (zomer en winter maaltijden)
Technologische Ontwikkeling van productie, bewerking, trasport en opslag is het
voedselaanbod uitgebreid. Aanbod = groter.
Economische/politieke Hagen nauw samen > prijs van voedingsmiddelen wordt beïnvloed door het
overheidsbeleid.
Voedingsraad geeft advies aan de overheid i.v.m. veiligheid en gezondheid.
, Socio-culturele Je opvoeding, cultuur en achtergrond bepalen wat je eet! Religie heeft ook
zo zijn voorbeelden.
➢ Joden = koosjer.
➢ Moslims = geen varkensvlees.
➢ Hindoes = tegen het slachten van dieren.
Persoonsgebonden Honger/dorst = fysiologische prikkel die aanzet geven tot. Benodigde
hoeveelheid hangt af van leeftijd, lichaamsbeweging en algehele
Fysiologische/psychologische
gezondheidstoestand.
Aangeboren voorkeur = zoet
Basissmaken = bitter, zout, zuur, zoet en umani.
Vast houden van gewoontes. Voedsel en emoties hangen samen.
Ziekenhuis = eetlust remmende.
Aandachtspunten voor zorgverleners:
➢ Ziekte, organische oorzaak ➢ Hospitalisaties syndroom, opnamen =
➢ Psycho-emotionele toestand = angst, depressie en zorgen voor thuis.
onzekerheid ➢ Vermoeidheid
➢ Koorts en pijn ➢ Bedlegerigheid
➢ GM en onderzoeken ➢ Onsmakelijke geuren/geluiden.
HUIDIGE VOEDINGSPATRONEN:
Grazende gebruikers, minder Eten onderweg, voedselautomaten en micro
maaltijdgebeuren
Kant en klare keuken Ruim assortiment van diepvries, gekoelde maaltijden. Gewassen en
gesneden groeten/aardappelen.
Er wordt veel diverse gegeten Minder groeten/vlees/aardappelen.
Meer pizza, wrap, sushi, pasta
Steeds vaker buiten de deur eten Eerde om een snelle maaltijd. Ook meer gaan ontbijten/lunchen.
Toegenomen belangstelling voor voeding en gezondheid.
➢ Gezonde voeding ➢ Biologische voeding
➢ Zorgen voor het milieu ➢ Duurzame voeding/seizoengebonden/
➢ Zorgen rond dierenleed streekgerechten.
WILD gevangen vis. KWEEKVIS
Allerlei hypes: foodblogs, site van voedingsdeskundige, commercieel belang (boek), superfoods, glutenvrij, raw
foods, …
➔ Let op voor voedingsstof tekorten!
Voedingsdeskundige = geen beschermende titel.
Diëtist = beschermde titel met een wetenschappelijke opleiding en stages.
,TOENAME WEELVAARTZIEKTEN T.G.V. OVERCONSUMPTIE (P. 29):
➢ Te hoge energieopname en te weinig ➢ Te lage opnamen van voedingsvezels.
lichaamsbeweging. ➢ Te hoog zoutgebruik
➢ Te hoge opname van verzadigde vetten. ➢ Te hoog alcoholgebruik.
➢ Frequent gebruik van suikers en zure
voedingsmiddelen.
Alternatieve voedingspatronen :
Vegetarisme = geen levensmiddelen die verkregen zijn via het doden van dieren.
Geen vlees, vis, kip, …
Veganist = vermijdt alle dierlijke voedingsmiddelen.
Macrobiotiek (p.31):
Oorsprong = verre oosten
➔ Streven naar een evenwicht staat centraal. (yin-yang)
➔ Ruime hoeveelheid graanproducten, plantaardige producten, groeten, zeewier, kleine
hoeveelheden noten/zaden/fruit en vis.
Yin Yang
➢ Vlees
➢ Vruchten
➢ Vis
➢ Bladgroeten (rauw)
➢ Zout en bitter producten
➢ Vitamine C-rijke producten
➢ Scherpe
➢ Zoete en zure smakende producten
GEZONDHEIDSDESKUNDIGE ASPECTEN (P.33):
= hulpverleners in de gezondheidszorg die te maken krijgen met mensen die zich alternatief voeden.
Positieve aspecten Geen/weinig dierlijke producten en veel plantaardig producten.
Geen/weinig geraffineerde en/of industrieel bewerkt voedsel.
Geen/weinig genotsmiddelen zoals koffie, alcohol, suikers en zout.
Deze voedingsmiddel worden Minder energie. Minder verzadigde vetten. Minder cholesterol. Meer
vertaald in voedingsstoffen. zetmeel. Minder suiker (sacharose). Meer voedingsvezels. Meer vitamines,
Gebruik vergelijken. mineralen en bioactieve stoffen. Minder zout en alcohol.
Valkuilen Het is een kwetsbare groep.
Vitamine B12, vitamine B2 en calcium, vitamine D, ijzer, voedingsvezels en
eiwitten.
Voedingspatronen van migranten (p.34):
➢ Komen vaak uit een warmer klimaat = ➢ Besteden veel aandacht aan het
ander aanbod. klaarmaken.
➢ Religie gebonden voedingspatronen. ➢ 3de generatie heeft veel gewoontes van
➢ Weinig industrieel en bewerkte voeding. het land van verblijf overgenomen.
Islam: Halal = rein. (wat uit zee komt is Ramadan = vastenmaand.
halal) Suikerfeest en offerfeest.
Ritueel slachten. 2 warme maaltijden en 1 broodmaaltijd.
Geen varkensvlees en alcohol.
, Joden: Koosjes = onder toezicht van Alleen vlees van gespleten hoefdieren en
rabbijn gekweekt, geproduceerd en herkauwers. Vis met schubben en vinnen.
geslacht zijn. Vogels die vegetarisch eten.
Melk en vlees keuken gescheiden. Consumptie van bloes en dierlijk vet =
verboden.
Eten dat niet gekookt is door en niet-jood =
verboden.
Gezondheidskundige aspecten van de voeding van allochtonen (p.37):
Positief:
➢ Minder verzadigde vetzuren. ➢ Meer polysachariden.
➢ Minder alcohol.
Valkuilen:
➢ Zwangerschap door te weinig vitamine B2, Ca en vitamine D.
➢ Minder borstvoeding dan vroeger.
➢ Groot verschil tussen 1ste en 2de generatie.
ENERGIE EN STOFWISSELING (P.163):
Alle energie komt rechtstreeks of onrechtstreeks van de zon.
Glucose Energiebron voor alle cellen
Vetzuren Energiebron niet voor hersenen, zenuwcellen en
rode bloedcellen.
Aminozuren Eerst als bouwsteen dan als energiebron.
Energetische waarden van voedingsstoffen en voedingsmiddelen:
➢ 1g koolhydraten = 17kJ/4 kcal ➢ 1g eiwit = 17kJ/4 kcal
➢ 1g vezels = 8kJ/2 kcal ➢ 1g alcohol = 30kJ/7 kcal
➢ 1g vet = 37kJ/9 kcal
Bereken:
35 energieprocent vet betekend bij een opnamen 8400kJ (2000 kcal):
➔ 35% van 8400kJ = 2940kJ. (je kJ min je procent)
Evenwicht = belangrijk.
%KH
% eiwitten
% vetten
STOFWISSELING (P.165):
= metabolisme, vrijmaken van energie uit voedingsstoffen, katabolen en anabole reacties samen.
Katabolisme Energie die het lichaam nodig Glucose en vetzuren kunnen zo in de cellen
heeft. Komt vrij door de afbraak afgebroken worden.
van glucose, vetzuren en Eiwitten en aminozuren met eerst afsplitsing van
aminozuren. stikstof in de lever onder de vorm van amoniak,
de lever zet amoniak om tot ureum en dit gaat
naar de nieren.
BOEYNAEMS ELS.
ALGEMENE BEGRIPPEN:
P.17
Voeding geeft een centrale plaats in ons leven.
Honger Aangeboren, onprettig, onbewust, dwingend. Fysieke gewaarwording die vooral in de maag
gevoeld wordt. Het is een reactie van de hersenen op een fysiologische behoefte.
Verzadiging Complexe opeenvolging van gebeurtenissen tijdens een maaltijd die leiden tot het
stopzetten van de voedselinnamen.
Eetlust Goesting hebben. enkel bij de mens, dit bepaal je zelf.
Dorst Soms hevige drang, moeilijker te verdragen dan honger.
Voedingsstoffen:
Bouwstoffen > eiwitten.
Brandstoffen > vetten en koolhydraten.
Beschermende stoffen > vitamine, mineralen en vezels.
H2O en alcohol.
Voedingspatronen:
= de wijze waarop een volk/individu zich voedt.
➢ Wie er eet ➢ Waar
➢ Wanneer ➢ Hoe
➢ Hoeveel
Je krijgt een patroon hier in. Jongeren en ander cultuur achtergronden hebben vaak een ander patroon, kiezen
voor andere ingrediënten, bereidingswijzen en eten op ander tijdstippen.
BEÏNVLOEDENDE FACTOREN:
Ontstaan van voedingspatronen wordt bepaald door een ingewikkeld samenspel van een aantal factoren:
• Omgevingsfactoren → geografische, klimatologische, technologische, economische en politieke factoren
bepalen welk voedsel beschikbaar is.
• Sociaal-culturele factoren → die bepalen welk voedsel als eetbaar worden beschouwd en welke betekenis
voedsel heeft om de omgang met elkaar.
• Persoonsgebonden factoren → fysiologische en psychologische factoren die bepalen wat voedselbehoefte
is en wat voeding voor iemand betekend.
Geografische/klimatologische Welke voedingsmiddelen zijn er van nature beschikbaar? Het weer speelt
een invloed. (zomer en winter maaltijden)
Technologische Ontwikkeling van productie, bewerking, trasport en opslag is het
voedselaanbod uitgebreid. Aanbod = groter.
Economische/politieke Hagen nauw samen > prijs van voedingsmiddelen wordt beïnvloed door het
overheidsbeleid.
Voedingsraad geeft advies aan de overheid i.v.m. veiligheid en gezondheid.
, Socio-culturele Je opvoeding, cultuur en achtergrond bepalen wat je eet! Religie heeft ook
zo zijn voorbeelden.
➢ Joden = koosjer.
➢ Moslims = geen varkensvlees.
➢ Hindoes = tegen het slachten van dieren.
Persoonsgebonden Honger/dorst = fysiologische prikkel die aanzet geven tot. Benodigde
hoeveelheid hangt af van leeftijd, lichaamsbeweging en algehele
Fysiologische/psychologische
gezondheidstoestand.
Aangeboren voorkeur = zoet
Basissmaken = bitter, zout, zuur, zoet en umani.
Vast houden van gewoontes. Voedsel en emoties hangen samen.
Ziekenhuis = eetlust remmende.
Aandachtspunten voor zorgverleners:
➢ Ziekte, organische oorzaak ➢ Hospitalisaties syndroom, opnamen =
➢ Psycho-emotionele toestand = angst, depressie en zorgen voor thuis.
onzekerheid ➢ Vermoeidheid
➢ Koorts en pijn ➢ Bedlegerigheid
➢ GM en onderzoeken ➢ Onsmakelijke geuren/geluiden.
HUIDIGE VOEDINGSPATRONEN:
Grazende gebruikers, minder Eten onderweg, voedselautomaten en micro
maaltijdgebeuren
Kant en klare keuken Ruim assortiment van diepvries, gekoelde maaltijden. Gewassen en
gesneden groeten/aardappelen.
Er wordt veel diverse gegeten Minder groeten/vlees/aardappelen.
Meer pizza, wrap, sushi, pasta
Steeds vaker buiten de deur eten Eerde om een snelle maaltijd. Ook meer gaan ontbijten/lunchen.
Toegenomen belangstelling voor voeding en gezondheid.
➢ Gezonde voeding ➢ Biologische voeding
➢ Zorgen voor het milieu ➢ Duurzame voeding/seizoengebonden/
➢ Zorgen rond dierenleed streekgerechten.
WILD gevangen vis. KWEEKVIS
Allerlei hypes: foodblogs, site van voedingsdeskundige, commercieel belang (boek), superfoods, glutenvrij, raw
foods, …
➔ Let op voor voedingsstof tekorten!
Voedingsdeskundige = geen beschermende titel.
Diëtist = beschermde titel met een wetenschappelijke opleiding en stages.
,TOENAME WEELVAARTZIEKTEN T.G.V. OVERCONSUMPTIE (P. 29):
➢ Te hoge energieopname en te weinig ➢ Te lage opnamen van voedingsvezels.
lichaamsbeweging. ➢ Te hoog zoutgebruik
➢ Te hoge opname van verzadigde vetten. ➢ Te hoog alcoholgebruik.
➢ Frequent gebruik van suikers en zure
voedingsmiddelen.
Alternatieve voedingspatronen :
Vegetarisme = geen levensmiddelen die verkregen zijn via het doden van dieren.
Geen vlees, vis, kip, …
Veganist = vermijdt alle dierlijke voedingsmiddelen.
Macrobiotiek (p.31):
Oorsprong = verre oosten
➔ Streven naar een evenwicht staat centraal. (yin-yang)
➔ Ruime hoeveelheid graanproducten, plantaardige producten, groeten, zeewier, kleine
hoeveelheden noten/zaden/fruit en vis.
Yin Yang
➢ Vlees
➢ Vruchten
➢ Vis
➢ Bladgroeten (rauw)
➢ Zout en bitter producten
➢ Vitamine C-rijke producten
➢ Scherpe
➢ Zoete en zure smakende producten
GEZONDHEIDSDESKUNDIGE ASPECTEN (P.33):
= hulpverleners in de gezondheidszorg die te maken krijgen met mensen die zich alternatief voeden.
Positieve aspecten Geen/weinig dierlijke producten en veel plantaardig producten.
Geen/weinig geraffineerde en/of industrieel bewerkt voedsel.
Geen/weinig genotsmiddelen zoals koffie, alcohol, suikers en zout.
Deze voedingsmiddel worden Minder energie. Minder verzadigde vetten. Minder cholesterol. Meer
vertaald in voedingsstoffen. zetmeel. Minder suiker (sacharose). Meer voedingsvezels. Meer vitamines,
Gebruik vergelijken. mineralen en bioactieve stoffen. Minder zout en alcohol.
Valkuilen Het is een kwetsbare groep.
Vitamine B12, vitamine B2 en calcium, vitamine D, ijzer, voedingsvezels en
eiwitten.
Voedingspatronen van migranten (p.34):
➢ Komen vaak uit een warmer klimaat = ➢ Besteden veel aandacht aan het
ander aanbod. klaarmaken.
➢ Religie gebonden voedingspatronen. ➢ 3de generatie heeft veel gewoontes van
➢ Weinig industrieel en bewerkte voeding. het land van verblijf overgenomen.
Islam: Halal = rein. (wat uit zee komt is Ramadan = vastenmaand.
halal) Suikerfeest en offerfeest.
Ritueel slachten. 2 warme maaltijden en 1 broodmaaltijd.
Geen varkensvlees en alcohol.
, Joden: Koosjes = onder toezicht van Alleen vlees van gespleten hoefdieren en
rabbijn gekweekt, geproduceerd en herkauwers. Vis met schubben en vinnen.
geslacht zijn. Vogels die vegetarisch eten.
Melk en vlees keuken gescheiden. Consumptie van bloes en dierlijk vet =
verboden.
Eten dat niet gekookt is door en niet-jood =
verboden.
Gezondheidskundige aspecten van de voeding van allochtonen (p.37):
Positief:
➢ Minder verzadigde vetzuren. ➢ Meer polysachariden.
➢ Minder alcohol.
Valkuilen:
➢ Zwangerschap door te weinig vitamine B2, Ca en vitamine D.
➢ Minder borstvoeding dan vroeger.
➢ Groot verschil tussen 1ste en 2de generatie.
ENERGIE EN STOFWISSELING (P.163):
Alle energie komt rechtstreeks of onrechtstreeks van de zon.
Glucose Energiebron voor alle cellen
Vetzuren Energiebron niet voor hersenen, zenuwcellen en
rode bloedcellen.
Aminozuren Eerst als bouwsteen dan als energiebron.
Energetische waarden van voedingsstoffen en voedingsmiddelen:
➢ 1g koolhydraten = 17kJ/4 kcal ➢ 1g eiwit = 17kJ/4 kcal
➢ 1g vezels = 8kJ/2 kcal ➢ 1g alcohol = 30kJ/7 kcal
➢ 1g vet = 37kJ/9 kcal
Bereken:
35 energieprocent vet betekend bij een opnamen 8400kJ (2000 kcal):
➔ 35% van 8400kJ = 2940kJ. (je kJ min je procent)
Evenwicht = belangrijk.
%KH
% eiwitten
% vetten
STOFWISSELING (P.165):
= metabolisme, vrijmaken van energie uit voedingsstoffen, katabolen en anabole reacties samen.
Katabolisme Energie die het lichaam nodig Glucose en vetzuren kunnen zo in de cellen
heeft. Komt vrij door de afbraak afgebroken worden.
van glucose, vetzuren en Eiwitten en aminozuren met eerst afsplitsing van
aminozuren. stikstof in de lever onder de vorm van amoniak,
de lever zet amoniak om tot ureum en dit gaat
naar de nieren.
