Hoorcollege Staatsrecht 3
Week 1A
DU: federalisme (coalitieregering)
FR: semi presidentieel stelsel
VK: constitutionele monarchie
ZW: constitutionele monarchie
In veel Europese landen zijn rechts- populistische partijen in opkomst. Er zijn echter
duidelijke verschillen in de electorale effectiviteit van bijvoorbeeld de PVV en het (Franse)
Front National. Leg aan de hand van het Franse kiesstelsel uit waarom het voor de
voorvrouw van het Front National, Marine le Pen, erg lastig is gekozen te worden tot
president. De Fransen hebben twee verkiezingsrondes. Iedereen die heeft meegedaan
aan de eerste rond maar niet de tweede heeft gehaald zegt dan stem niet op Le Pen. Of
die mensen gaan thuisblijven of op Macron stemmen. De afvallers van de eerste ronde
zeggen stem op Macron. Voorbeeld van wat je op het tentamen kan verwachten.
Duitsland
1815: Congres van Wenen en de Duitse Bond. Duitsland werd behoorlijk laat een staat.
In de 19e eeuw gaat men pas spreken van Duitsland.
1848: Revolutie en de Duitse nationale beweging. Dit was het Europees revolutiejaar.
1871: Eenwording en monarchaal federalisme, monarchale unificatie.
1919: Democratische revolutie, de Republiek van Weimar. Duitsland is voortaan een
democratie. De Grondwet is prima, maar alleen in Duitsland functioneerde het niet. Je
hebt een motie van wantrouwen om de regering weg te sturen. Zo komt Hitler aan de
macht.
1949: Grundgesetz, Duitse Grondwet die tijdelijk zou moeten gelden.
Constitutionele actoren
- Bondsdag/Tweede Kamer: parlement, wetgevende taak.
- Bondsraad/Eerste Kamer: vertegenwoordiging van de Länder, dit hebben we
niet in NL, omdat provincies niet los vertegenwoordigd worden.
- Bundesversammlung (Bondvergadering): kiest de Bondspresident. Landtag en
Bundestag kiezen de Bundesversammlung.
- Bondskanselier/Bundeskanzler: vergelijkbaar met MP in NL. Regeren en leiding
geven aan de regering. Bundeskanzler heeft meer functies dan MP in NL.
Bundeskanzler heeft bevoegdheid om leiding te geven aan het kabinet. (Angela
Merkel)
- Bondspresident: ceremonieel staatshoofd van DU, vergelijkbaar met NL’se
koning. Alleen Bondspresident wordt gekozen onze koning niet. Bondspresident
zit niet in de regering, maar de NL’se koning zit wel in de regering. Hij mag geen
politieke bevoegdheden uitvoeren de Bondspresident is ceremonieel.
, - Bundesverfassungsgericht BVerfG (federale constitutionele hof): niet vergelijkbaar
met NL’se rechters wij hebben geen constitutionele rechter.
Frankrijk
1789: Franse Revolutie
1814: Restauratie met Charte Octroyée
- Constitutionele monarchie, parlementair
- Probleem: Karel X → absolutisme
1848: Franse Revolutie
1851: Revolutie: Tweede Keizerrijk
- Sterk monarchaal
1871: Einde Frans-Duitse oorlog
1940-1944: Vichy-regime (mag je overslaan)
1946: Vierde Republiek
- Sterk parlementair
- Probleem: instabiliteit
Zelfstandige regelgevende bevoegdheid komt in Frankrijk toe aan:
- Het parlement in de vorm van lois
- De regering in de vorm van decrets
Constitutionele actoren
President: politiek vreselijk belangrijk, mag niet zelf decreten uitvaardigen, kan wel de
regering aansporen. Kan de Assemblee ontbinden.
Regering: heeft voornamelijk zelfstandige bevoegdheid. Moet samenwerking met
president en moet zorgen dat het vertrouwen heeft van de Assemblee. Assemblee en
regering hebben een vertrouwensrelatie.
Senaat: Senaat en regering hebben geen vertrouwensrelatie. Gekozen door regionale
organen.
Week 1B
Verenigd Koninkrijk
Ritueel Black Rod: messenger van de Queen krijgt een dichte deur voor zich.
1215: Magna Carta: koning die handelt in strijd met de magna carta → nietig. Niet meer
absolute monarch → constitutie.
1688/89: Glorious Revolution John Locke. Bloedeloze revolutie er gingen niet heel veel
mensen dood. Bill of Rights. Koning mag niet zo maar belasting heffen als het
parlement dat niet wil.
1832: Reform Act
1911 & 1949: Het Huis verzopen
1998: Devolution Acts: vergaande mate van zelfbestuur
, 2005: Constitutional Reform Act
2011: Fixed Term Parliament Act: regelt verkiezen Lagerhuis elke 5 jaar.
House of Lords? Hier zitten bisschoppen in. Afschaffen is ook weer wat. Maar ze weten
niet wat ze ermee willen doen.
Brexit? Wat gaat er gebeuren? Wie gaat het uitvoeren?
Constitutionele actoren
- Queen’s speech
- Royal Prerogatives
- Royal assent
Britse koningin vergelijkbaar met NL’se koning? Politiek lijkt het op elkaar. Ze moeten
beiden handtekeningen zetten voordat een wet wordt goedgekeurd. Britse koningin
geen lid van de regering en NL’se koning wel.
Regering bestaat uit ministers van het Hoger en Lagerhuis. Alle ministers zijn
parlementariërs, ze moeten van 1 huis lid zijn. Logische reden: de regering willen
wetsvoorstellen erdoor krijgen. De regering zelf maakt wetten. Ze moeten in 1 huis
zichzelf verdedigen. Omdat Lagerhuis niet in Hogerhuis mag komen en andersom.
Wetsvoorstellen moeten in beide kamers verdedigd worden.
Hogerhuis heeft suspensief veto.
Leden van Britse regering moeten in hoger of lagerhuis lid zijn, dit mag in NL niet.
- House of Commons: lijkt op onze Tweede Kamer. Relatie regering en House of
Commons → hebben een vertrouwensrelatie. Politieke controle? Ja. MP is lid
van Lagerhuis. Wetgevende taak.
- House of Lords: Eerste Kamer, minder macht dan Eerste Kamer in NL.
Hogerhuis heeft geen vertrouwensrelatie met de regering. Hogerhuis kan de
regering niet wegsturen. House of Lords wordt niet gekozen. Heeft wel een
wetgevingstaak maar die is niet zo sterk. Archaïsch orgaan.
- UK Supreme Court: hoogste rechter in de meeste zaken. Schotland, Wales en
Noord-Ierland → devolution komt hier goed in terug. Devolution: meer ruimte
dan gedecentraliseerde eenheidstaat aan de delen, maar GB blijft eenheidsstaat.
Britse stelsel is voornamelijk pragmatisch.
Zweden
Week 1A
DU: federalisme (coalitieregering)
FR: semi presidentieel stelsel
VK: constitutionele monarchie
ZW: constitutionele monarchie
In veel Europese landen zijn rechts- populistische partijen in opkomst. Er zijn echter
duidelijke verschillen in de electorale effectiviteit van bijvoorbeeld de PVV en het (Franse)
Front National. Leg aan de hand van het Franse kiesstelsel uit waarom het voor de
voorvrouw van het Front National, Marine le Pen, erg lastig is gekozen te worden tot
president. De Fransen hebben twee verkiezingsrondes. Iedereen die heeft meegedaan
aan de eerste rond maar niet de tweede heeft gehaald zegt dan stem niet op Le Pen. Of
die mensen gaan thuisblijven of op Macron stemmen. De afvallers van de eerste ronde
zeggen stem op Macron. Voorbeeld van wat je op het tentamen kan verwachten.
Duitsland
1815: Congres van Wenen en de Duitse Bond. Duitsland werd behoorlijk laat een staat.
In de 19e eeuw gaat men pas spreken van Duitsland.
1848: Revolutie en de Duitse nationale beweging. Dit was het Europees revolutiejaar.
1871: Eenwording en monarchaal federalisme, monarchale unificatie.
1919: Democratische revolutie, de Republiek van Weimar. Duitsland is voortaan een
democratie. De Grondwet is prima, maar alleen in Duitsland functioneerde het niet. Je
hebt een motie van wantrouwen om de regering weg te sturen. Zo komt Hitler aan de
macht.
1949: Grundgesetz, Duitse Grondwet die tijdelijk zou moeten gelden.
Constitutionele actoren
- Bondsdag/Tweede Kamer: parlement, wetgevende taak.
- Bondsraad/Eerste Kamer: vertegenwoordiging van de Länder, dit hebben we
niet in NL, omdat provincies niet los vertegenwoordigd worden.
- Bundesversammlung (Bondvergadering): kiest de Bondspresident. Landtag en
Bundestag kiezen de Bundesversammlung.
- Bondskanselier/Bundeskanzler: vergelijkbaar met MP in NL. Regeren en leiding
geven aan de regering. Bundeskanzler heeft meer functies dan MP in NL.
Bundeskanzler heeft bevoegdheid om leiding te geven aan het kabinet. (Angela
Merkel)
- Bondspresident: ceremonieel staatshoofd van DU, vergelijkbaar met NL’se
koning. Alleen Bondspresident wordt gekozen onze koning niet. Bondspresident
zit niet in de regering, maar de NL’se koning zit wel in de regering. Hij mag geen
politieke bevoegdheden uitvoeren de Bondspresident is ceremonieel.
, - Bundesverfassungsgericht BVerfG (federale constitutionele hof): niet vergelijkbaar
met NL’se rechters wij hebben geen constitutionele rechter.
Frankrijk
1789: Franse Revolutie
1814: Restauratie met Charte Octroyée
- Constitutionele monarchie, parlementair
- Probleem: Karel X → absolutisme
1848: Franse Revolutie
1851: Revolutie: Tweede Keizerrijk
- Sterk monarchaal
1871: Einde Frans-Duitse oorlog
1940-1944: Vichy-regime (mag je overslaan)
1946: Vierde Republiek
- Sterk parlementair
- Probleem: instabiliteit
Zelfstandige regelgevende bevoegdheid komt in Frankrijk toe aan:
- Het parlement in de vorm van lois
- De regering in de vorm van decrets
Constitutionele actoren
President: politiek vreselijk belangrijk, mag niet zelf decreten uitvaardigen, kan wel de
regering aansporen. Kan de Assemblee ontbinden.
Regering: heeft voornamelijk zelfstandige bevoegdheid. Moet samenwerking met
president en moet zorgen dat het vertrouwen heeft van de Assemblee. Assemblee en
regering hebben een vertrouwensrelatie.
Senaat: Senaat en regering hebben geen vertrouwensrelatie. Gekozen door regionale
organen.
Week 1B
Verenigd Koninkrijk
Ritueel Black Rod: messenger van de Queen krijgt een dichte deur voor zich.
1215: Magna Carta: koning die handelt in strijd met de magna carta → nietig. Niet meer
absolute monarch → constitutie.
1688/89: Glorious Revolution John Locke. Bloedeloze revolutie er gingen niet heel veel
mensen dood. Bill of Rights. Koning mag niet zo maar belasting heffen als het
parlement dat niet wil.
1832: Reform Act
1911 & 1949: Het Huis verzopen
1998: Devolution Acts: vergaande mate van zelfbestuur
, 2005: Constitutional Reform Act
2011: Fixed Term Parliament Act: regelt verkiezen Lagerhuis elke 5 jaar.
House of Lords? Hier zitten bisschoppen in. Afschaffen is ook weer wat. Maar ze weten
niet wat ze ermee willen doen.
Brexit? Wat gaat er gebeuren? Wie gaat het uitvoeren?
Constitutionele actoren
- Queen’s speech
- Royal Prerogatives
- Royal assent
Britse koningin vergelijkbaar met NL’se koning? Politiek lijkt het op elkaar. Ze moeten
beiden handtekeningen zetten voordat een wet wordt goedgekeurd. Britse koningin
geen lid van de regering en NL’se koning wel.
Regering bestaat uit ministers van het Hoger en Lagerhuis. Alle ministers zijn
parlementariërs, ze moeten van 1 huis lid zijn. Logische reden: de regering willen
wetsvoorstellen erdoor krijgen. De regering zelf maakt wetten. Ze moeten in 1 huis
zichzelf verdedigen. Omdat Lagerhuis niet in Hogerhuis mag komen en andersom.
Wetsvoorstellen moeten in beide kamers verdedigd worden.
Hogerhuis heeft suspensief veto.
Leden van Britse regering moeten in hoger of lagerhuis lid zijn, dit mag in NL niet.
- House of Commons: lijkt op onze Tweede Kamer. Relatie regering en House of
Commons → hebben een vertrouwensrelatie. Politieke controle? Ja. MP is lid
van Lagerhuis. Wetgevende taak.
- House of Lords: Eerste Kamer, minder macht dan Eerste Kamer in NL.
Hogerhuis heeft geen vertrouwensrelatie met de regering. Hogerhuis kan de
regering niet wegsturen. House of Lords wordt niet gekozen. Heeft wel een
wetgevingstaak maar die is niet zo sterk. Archaïsch orgaan.
- UK Supreme Court: hoogste rechter in de meeste zaken. Schotland, Wales en
Noord-Ierland → devolution komt hier goed in terug. Devolution: meer ruimte
dan gedecentraliseerde eenheidstaat aan de delen, maar GB blijft eenheidsstaat.
Britse stelsel is voornamelijk pragmatisch.
Zweden
