Hoorcolleges filosofie
Filosofie hoorcollege 1
1. Wat is filosofie?
Wijsbegeerte
- Plato en Aristoteles zeiden dat filosofie de radicalisering van de verwondering was. Ze
verwonderen zich over hoe dingen zijn. Verwondering zo lang mogelijk vasthouden.
Verwondering is de motor van het denken. Oude grieken: verwondering en bewondering. De
verwondering is passief, niet actief.
Wanneer verwondering? Normaal gesproken is er een bepaalde vertrouwdheid om je heen, maar
toch zijn er situaties waar je niet vertrouwd bent en je verwonderd bent. Wat op de middelbare
school vanzelfsprekend was voor leren, is anders voor je op de universiteit. Soms veranderen
vanzelfsprekendheden (de dood bijv.), of door op kamers te gaan. Een filosoof wil die ervaringen die
verwondering uitroepen ordenen.
- Kant: in de verlichting. Filosofie is een kritische houding aannemen. Durf zelf over zaken
kritisch na te denken. Hij maakte onderscheid tussen verstand en de rede (4). Voorbeeld:
historische kennis verwerven is verstand, de rede is de samenhang die een historicus
aanbrengt in de kennis. Filosofie hangt voor Kant samen met de rede.
- Wittgenstein: filosofie is een strijd tegen de beheksing van ons verstand door de middelen
van de taal. Door ons taalgebruik hebben we blikvernauwing. Denk aan berichtgeving van
kranten: rebellen, vrijheidsstrijders, beide benamingen voor een partij. Filosofie moet
volgens hem zorgen door een verheldering van het taalgebruik. Dit om bepaalde verborgen
aannames te ontmaskeren.
Overeenkomsten:
- Vraagtekens zetten bij dat wat vanzelfsprekend lijkt
- Zeker wanneer een model of visie op grenzen stuit
- Dan kritisch kijken naar de vooronderstellingen (het onderliggende kader analyseren)
- Resultaat: redelijk verworven inzicht en begrip
2. Filosofie en vakwetenschappen
Voorbeeld: het onderzoek naar intelligentie en operationaliseren. Zolang alles vanzelfsprekend lijkt is
het niet nodig om er (filosofisch) over na te denken. Verborgen aanname: gehechtheid is alleen met
moeder, in Latijn Amerika bijv. is dat een heel ander verhaal. De gehechtheid gaat soms via een
andere lijn.
Vb: Imperialisme van economische denkwijze. Je weegt kosten en baten af, maar dit kan ook over
heel veel andere terreinen.
Aanname = rol van achterliggende mensbeeld
Filosofie hoorcollege 1
1. Wat is filosofie?
Wijsbegeerte
- Plato en Aristoteles zeiden dat filosofie de radicalisering van de verwondering was. Ze
verwonderen zich over hoe dingen zijn. Verwondering zo lang mogelijk vasthouden.
Verwondering is de motor van het denken. Oude grieken: verwondering en bewondering. De
verwondering is passief, niet actief.
Wanneer verwondering? Normaal gesproken is er een bepaalde vertrouwdheid om je heen, maar
toch zijn er situaties waar je niet vertrouwd bent en je verwonderd bent. Wat op de middelbare
school vanzelfsprekend was voor leren, is anders voor je op de universiteit. Soms veranderen
vanzelfsprekendheden (de dood bijv.), of door op kamers te gaan. Een filosoof wil die ervaringen die
verwondering uitroepen ordenen.
- Kant: in de verlichting. Filosofie is een kritische houding aannemen. Durf zelf over zaken
kritisch na te denken. Hij maakte onderscheid tussen verstand en de rede (4). Voorbeeld:
historische kennis verwerven is verstand, de rede is de samenhang die een historicus
aanbrengt in de kennis. Filosofie hangt voor Kant samen met de rede.
- Wittgenstein: filosofie is een strijd tegen de beheksing van ons verstand door de middelen
van de taal. Door ons taalgebruik hebben we blikvernauwing. Denk aan berichtgeving van
kranten: rebellen, vrijheidsstrijders, beide benamingen voor een partij. Filosofie moet
volgens hem zorgen door een verheldering van het taalgebruik. Dit om bepaalde verborgen
aannames te ontmaskeren.
Overeenkomsten:
- Vraagtekens zetten bij dat wat vanzelfsprekend lijkt
- Zeker wanneer een model of visie op grenzen stuit
- Dan kritisch kijken naar de vooronderstellingen (het onderliggende kader analyseren)
- Resultaat: redelijk verworven inzicht en begrip
2. Filosofie en vakwetenschappen
Voorbeeld: het onderzoek naar intelligentie en operationaliseren. Zolang alles vanzelfsprekend lijkt is
het niet nodig om er (filosofisch) over na te denken. Verborgen aanname: gehechtheid is alleen met
moeder, in Latijn Amerika bijv. is dat een heel ander verhaal. De gehechtheid gaat soms via een
andere lijn.
Vb: Imperialisme van economische denkwijze. Je weegt kosten en baten af, maar dit kan ook over
heel veel andere terreinen.
Aanname = rol van achterliggende mensbeeld
