Samenvatting KT 4.2 Kwartiel 4
Gezondheidsbevordering & preventie 4.1 – Preventie bij dementie
Herkennen wat het preventie aanbod bij dementie is
De kern van de zorgstandaard Dementie:
- en heldere beschrijving van de goede begeleiding, zorg en behandeling voor mensen
met dementie en de organisatie daarvan, zodat de multidisciplinaire aanpak goed
kan worden ingericht in een integrale benadering met de patiënt centraal.
Het belang van de zorgstandaard Dementie:
- Dankzij de heldere beschrijving weten mensen met dementie en hun naasten waarop
zij mogen rekenen en is een duidelijke verdeling van taken en verantwoordelijkheden
mogelijk tussen de betrokken disciplines.
Uitgangspunten van de zorgstandaard Dementie:
- Mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonnen
- De zorg en hulp sluit aan op wat mensen zelf nog kunnen
- De communicatie en informatie is optimaal afgestemd op de behoeften van mensen
met dementie en hun naasten
- Er is sprake van stepped care
- Het individueel zorgplan is een instrument om de individuele afspraken vast te
leggen, stelt de relatie centraal en levert een bijdrage aan het welbevinden van
mensen met dementie en hun naasten.
-
Vormen van preventie beschreven in de zorgstandaard Dementie →
1. Tertiaire preventie en zorggerelateerde preventie voor de mens met dementie
2. Secundaire, selectieve en/of geïndiceerde preventie voor naasten
• Vooral geïndiceerd (voorlichten en helpen herkennen van symptomen & hoe
zij daar mee om moeten gaan)
3. Universele preventie en selectieve preventie voor de maatschappij
• Informatie, voorlichting & steun
Preventieaanbod beschreven in de zorgstandaard Dementie→
1. Vroege opsporing, actief opsporen
2. Leefstijlinterventies ter voorkoming van hersendegeneratie
3. Adequate en begrijpelijke informatie over dementie en het behoud van eigen regie
wordt actief, in verschillende talen en op de juiste vindplaatsen ter beschikking
gesteld aan: mensen met een vermoeden van dementie en hun naasten, vrijwilligers
bij zorg- en welzijnsorganisaties en (aankomende) professionals
4. Zelftesten en telefonische hulplijnen
5. Draagkracht en draaglast bespreken bij mantelzorgers
6. Bemoeizorg
,Uitleggen wat de stappen van het protocol Intervention Mapping zijn
Intervention Mapping (IM):
- Is een protocol (stappenplan)
- Je gebruikt IM als je gedrag wilt veranderen, je wilt gezondheid bevorderende
interventies uitvoeren
- De kern bij IM is gedrag
- Normaal gesproken op groepsniveau, maar het kan ook op individu niveau
Intervention mapping bestaat uit 6 stappen:
1. Gezondheidskundige analyse/needs assessment
• Epidemiologisch
• Gedrag en leefstijl Lalonde/ecologisch model
• Omgeving
• Gedragsdeterminanten ASE-model
2. Definiëren van gedrags- en veranderdoelen
3. Theory-based methoden en theorieën om intentie en gedrag te veranderen
4. Ontwerp van de gezondheidskundige interventie
5. Implementatieplan
6. Evaluatieplan
Stap 1: Gezondheidskundige analyse/needs assessment
- 1.1 - Epidemiologie
• Zoek naar gegevens over het gezondheidsprobleem:
o Verspreiding van ziekten en de mate van voorkomen
o Mogelijke oorzaken en verbanden
o Incidentie en prevalentie
▪ Prevalentie: het totale aantal personen of bestaande
ziektegevallen met een bepaalde ziekte in een bepaalde
tijdsperiode
▪ Incidentie: het aantal nieuwe optredende ziektegevallen of
personen met een bepaalde ziekte in een bepaalde
tijdsperiode
- 1.2/1.3 – model van Lalonde/ecologisch model
• Ecologisch model gaat er meer vanuit dat invloeden op gezondheid meer van
buitenaf komen:
o Fysieke omgeving
o Sociaal-culturele omgeving
o Economische omgeving
o Politieke omgeving
- 1.4 – ASE-model
• Externe variabelen
• Attitude
• Sociale invloed
• Eigen effectiviteit
• Intentie
• Gedrag
,Stap 2: Definiëren van gedrags- en veranderdoelen
- Criteria:
• SMART geformuleerd
o Wie betreft het?
o Om welke gedragsverandering gaat het?
o In welke mate?
o Wanneer?
- Gerelateerd aan de gedragsdeterminanten
• Vb. mevrouw kan binnen 1 week voorbeelden geven hoe ze anders op haar
man reageert
Gedragsdoelen → geven richting aan de gezondheidskundige interventie, de beoogde
effecten hiervan
- Wat moet de patiënt doen om zich het gewenste gedrag (einddoel) eigen te maken?
En/of wat moet er in de omgeving veranderen?
Veranderdoelen → geven zicht op veranderingen die nodig zijn om je gedragsdoelen te
bereiken.
Stap 3: Theory-based
- Wat bestaat er al en wat kan ik gebruiken
Stap 4: Interventies ontwikkelen
- Doel: concrete gezondheidskundige interventies ontwikkelen
- Vormgeven van de gezondheidskundige interventie om (gedrag) determinanten te
veranderen bij je doelgroep
Hierbij kan je bv. gebruik maken van:
1. Stage of changes model
2. Model van gedragsverandering
Stap 5: Implementatieplan
- Hierin beschrijf je hoe de gezondheidskundige interventie planmatig uitgevoerd zou
moeten worden
- Gebruik hiervoor eventueel de communicatiematrix
Stap 6: Evaluatieplan
- Doel: concretiseren van resultaten
- Hierin beschrijf je hoe de gezondheidskundige interventie geëvalueerd gaan worden
• Productevaluatie → nagaan op welk niveau er effecten zijn bereikt
• Procesevaluatie → nagaan waarom de interventie wel of niet effectief is
geweest
, Gezondheidsbevordering & preventie 4.2 – Ecologisch model
Verwoorden wat aspecten van het ecologisch model zijn
Ecologisch model:
- De invloed van de omgeving op ons gedrag:
1. Fysieke omgeving
• O.a. woon- en werkomgeving
• Maar ook andere faciliteiten in de buurt (recreatie/sport, gezonde
voeding in de kantine, etc.)
2. Sociaal-culturele omgeving
• Sociale netwerk & sociale invloeden (familie, vrienden, etc.)
3. Economische omgeving
• SES (inkomen)
• Invloed op gezonde/ongezonde gewoonten (ongezond voedsel is
goedkoper dan gezond voedsel)
4. Politieke omgeving
• Beleid van wetten & regels
3 specifieke niveaus voor de omgeving:
1. Micro niveau (individu) → de specifieke plek waar het gedrag wordt uitgevoerd en
de aan- of afwezigheid van faciliteiten in die directe omgeving spelen een belangrijke
rol.
2. Meso niveau (directe omgeving) → omgevingsinvloeden betreffen de bredere familie
en de nabije omgeving, invloeden zijn vaak niet direct gericht op het gedrag maar
bieden eerder een context waarin het gedrag makkelijker of minder makkelijk kan
plaatsvinden.
3. Macro niveau (overheid) → het bredere systeem dat gedrag kan beïnvloeden via
economische ingrepen, culturele normen en waarden en politieke of industriële
acties .
Directe invloed → zonder dat mensen het zelf beseffen, bv. immitatiegedrag
Indirecte invloed → invloed op gedrag specifieke cognities
Omgevingsfactoren plaatsen en verantwoorden binnen het ecologisch model
…
Gezondheidsbevordering & preventie 4.1 – Preventie bij dementie
Herkennen wat het preventie aanbod bij dementie is
De kern van de zorgstandaard Dementie:
- en heldere beschrijving van de goede begeleiding, zorg en behandeling voor mensen
met dementie en de organisatie daarvan, zodat de multidisciplinaire aanpak goed
kan worden ingericht in een integrale benadering met de patiënt centraal.
Het belang van de zorgstandaard Dementie:
- Dankzij de heldere beschrijving weten mensen met dementie en hun naasten waarop
zij mogen rekenen en is een duidelijke verdeling van taken en verantwoordelijkheden
mogelijk tussen de betrokken disciplines.
Uitgangspunten van de zorgstandaard Dementie:
- Mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonnen
- De zorg en hulp sluit aan op wat mensen zelf nog kunnen
- De communicatie en informatie is optimaal afgestemd op de behoeften van mensen
met dementie en hun naasten
- Er is sprake van stepped care
- Het individueel zorgplan is een instrument om de individuele afspraken vast te
leggen, stelt de relatie centraal en levert een bijdrage aan het welbevinden van
mensen met dementie en hun naasten.
-
Vormen van preventie beschreven in de zorgstandaard Dementie →
1. Tertiaire preventie en zorggerelateerde preventie voor de mens met dementie
2. Secundaire, selectieve en/of geïndiceerde preventie voor naasten
• Vooral geïndiceerd (voorlichten en helpen herkennen van symptomen & hoe
zij daar mee om moeten gaan)
3. Universele preventie en selectieve preventie voor de maatschappij
• Informatie, voorlichting & steun
Preventieaanbod beschreven in de zorgstandaard Dementie→
1. Vroege opsporing, actief opsporen
2. Leefstijlinterventies ter voorkoming van hersendegeneratie
3. Adequate en begrijpelijke informatie over dementie en het behoud van eigen regie
wordt actief, in verschillende talen en op de juiste vindplaatsen ter beschikking
gesteld aan: mensen met een vermoeden van dementie en hun naasten, vrijwilligers
bij zorg- en welzijnsorganisaties en (aankomende) professionals
4. Zelftesten en telefonische hulplijnen
5. Draagkracht en draaglast bespreken bij mantelzorgers
6. Bemoeizorg
,Uitleggen wat de stappen van het protocol Intervention Mapping zijn
Intervention Mapping (IM):
- Is een protocol (stappenplan)
- Je gebruikt IM als je gedrag wilt veranderen, je wilt gezondheid bevorderende
interventies uitvoeren
- De kern bij IM is gedrag
- Normaal gesproken op groepsniveau, maar het kan ook op individu niveau
Intervention mapping bestaat uit 6 stappen:
1. Gezondheidskundige analyse/needs assessment
• Epidemiologisch
• Gedrag en leefstijl Lalonde/ecologisch model
• Omgeving
• Gedragsdeterminanten ASE-model
2. Definiëren van gedrags- en veranderdoelen
3. Theory-based methoden en theorieën om intentie en gedrag te veranderen
4. Ontwerp van de gezondheidskundige interventie
5. Implementatieplan
6. Evaluatieplan
Stap 1: Gezondheidskundige analyse/needs assessment
- 1.1 - Epidemiologie
• Zoek naar gegevens over het gezondheidsprobleem:
o Verspreiding van ziekten en de mate van voorkomen
o Mogelijke oorzaken en verbanden
o Incidentie en prevalentie
▪ Prevalentie: het totale aantal personen of bestaande
ziektegevallen met een bepaalde ziekte in een bepaalde
tijdsperiode
▪ Incidentie: het aantal nieuwe optredende ziektegevallen of
personen met een bepaalde ziekte in een bepaalde
tijdsperiode
- 1.2/1.3 – model van Lalonde/ecologisch model
• Ecologisch model gaat er meer vanuit dat invloeden op gezondheid meer van
buitenaf komen:
o Fysieke omgeving
o Sociaal-culturele omgeving
o Economische omgeving
o Politieke omgeving
- 1.4 – ASE-model
• Externe variabelen
• Attitude
• Sociale invloed
• Eigen effectiviteit
• Intentie
• Gedrag
,Stap 2: Definiëren van gedrags- en veranderdoelen
- Criteria:
• SMART geformuleerd
o Wie betreft het?
o Om welke gedragsverandering gaat het?
o In welke mate?
o Wanneer?
- Gerelateerd aan de gedragsdeterminanten
• Vb. mevrouw kan binnen 1 week voorbeelden geven hoe ze anders op haar
man reageert
Gedragsdoelen → geven richting aan de gezondheidskundige interventie, de beoogde
effecten hiervan
- Wat moet de patiënt doen om zich het gewenste gedrag (einddoel) eigen te maken?
En/of wat moet er in de omgeving veranderen?
Veranderdoelen → geven zicht op veranderingen die nodig zijn om je gedragsdoelen te
bereiken.
Stap 3: Theory-based
- Wat bestaat er al en wat kan ik gebruiken
Stap 4: Interventies ontwikkelen
- Doel: concrete gezondheidskundige interventies ontwikkelen
- Vormgeven van de gezondheidskundige interventie om (gedrag) determinanten te
veranderen bij je doelgroep
Hierbij kan je bv. gebruik maken van:
1. Stage of changes model
2. Model van gedragsverandering
Stap 5: Implementatieplan
- Hierin beschrijf je hoe de gezondheidskundige interventie planmatig uitgevoerd zou
moeten worden
- Gebruik hiervoor eventueel de communicatiematrix
Stap 6: Evaluatieplan
- Doel: concretiseren van resultaten
- Hierin beschrijf je hoe de gezondheidskundige interventie geëvalueerd gaan worden
• Productevaluatie → nagaan op welk niveau er effecten zijn bereikt
• Procesevaluatie → nagaan waarom de interventie wel of niet effectief is
geweest
, Gezondheidsbevordering & preventie 4.2 – Ecologisch model
Verwoorden wat aspecten van het ecologisch model zijn
Ecologisch model:
- De invloed van de omgeving op ons gedrag:
1. Fysieke omgeving
• O.a. woon- en werkomgeving
• Maar ook andere faciliteiten in de buurt (recreatie/sport, gezonde
voeding in de kantine, etc.)
2. Sociaal-culturele omgeving
• Sociale netwerk & sociale invloeden (familie, vrienden, etc.)
3. Economische omgeving
• SES (inkomen)
• Invloed op gezonde/ongezonde gewoonten (ongezond voedsel is
goedkoper dan gezond voedsel)
4. Politieke omgeving
• Beleid van wetten & regels
3 specifieke niveaus voor de omgeving:
1. Micro niveau (individu) → de specifieke plek waar het gedrag wordt uitgevoerd en
de aan- of afwezigheid van faciliteiten in die directe omgeving spelen een belangrijke
rol.
2. Meso niveau (directe omgeving) → omgevingsinvloeden betreffen de bredere familie
en de nabije omgeving, invloeden zijn vaak niet direct gericht op het gedrag maar
bieden eerder een context waarin het gedrag makkelijker of minder makkelijk kan
plaatsvinden.
3. Macro niveau (overheid) → het bredere systeem dat gedrag kan beïnvloeden via
economische ingrepen, culturele normen en waarden en politieke of industriële
acties .
Directe invloed → zonder dat mensen het zelf beseffen, bv. immitatiegedrag
Indirecte invloed → invloed op gedrag specifieke cognities
Omgevingsfactoren plaatsen en verantwoorden binnen het ecologisch model
…
