14/9/2015
Hoorcollege 2 Grondslagen van het recht
Recht en sociale orde – noodzaak (?)
Vragen:
1. Wanneer wordt recht noodzakelijk? -> de noodzaak tot recht
2. Hoe herkennen we recht als zodanig? -> een concept van recht (Hart)
3. Hoe de vragen te begrijpen in het Nederlandse recht? -> de rechtsstaat
De noodzaak tot recht
Er wordt een theoretisch kader gehanteerd geïnspireerd door de Engelse rechtsfilosoof H.L.A
Hart (The Concept of Law). De theorie kan niet waar of onwaar zijn omdat de theorie niet is
gebaseerd op empirische waarnemingen, maar op normatieve waarnemingen.
Achtergrond: rechtspositivisme
- Recht een menselijk product en daarmee veranderlijk en een sociale praktijk, dit
wordt ook wel het rechtspositivisme genoemd. Recht is veranderlijk omdat het een
sociale praktijk is
- Recht is meer dan bevelen afgedwongen door geweld (hiermee gaat hij tegen
rechtsfilosoof Austin in)
- Tussen recht en moraal bestaat geen noodzakelijk verband
Op deze uitgangspunten baseert Hart zijn theorie
Samenleven
Fundamentele afspraken en regels met betrekking tot:
- Bescherming fysieke integriteit (verbod op moord, doodslag, mishandeling etc.)
- Bescherming van eigendom (privaat eigendom)
- Mogelijkheid overeenkomsten aan te gaan en afspraken na te komen
Deze regels ontstaan door noodzaak en besef.
Een antwoord is te vinden in de theorie van Thomas Hobbes (17e eeuw)
Thomas Hobbes
- Engelse politiek filosoof (1588-1679)
- Grondlegger van het absolutisme en de macht van de soeverein maar ook de eerste
moderne politieke denker
- Hoofdwerk: The Leviathan (Leviathan is een monster met oneindig veel macht, dus
de absoluut soeverein in de ideeën van Hobbes
- Sociaal contract
- Natuurtoestand = toestand van gelijkheid:
o Capaciteit (fysiek en mentaal)
o Wensen en verlangens
o Schaarste -> constante strijd bij gebrek aan centraal gezag (society) dat
aangeeft wat goed is en wat slecht is (geen moraal, slechts overlevingsdrang)
o A war of all against all, and the life of men is brutish, nasty, solitary and short
Hoorcollege 2 Grondslagen van het recht
Recht en sociale orde – noodzaak (?)
Vragen:
1. Wanneer wordt recht noodzakelijk? -> de noodzaak tot recht
2. Hoe herkennen we recht als zodanig? -> een concept van recht (Hart)
3. Hoe de vragen te begrijpen in het Nederlandse recht? -> de rechtsstaat
De noodzaak tot recht
Er wordt een theoretisch kader gehanteerd geïnspireerd door de Engelse rechtsfilosoof H.L.A
Hart (The Concept of Law). De theorie kan niet waar of onwaar zijn omdat de theorie niet is
gebaseerd op empirische waarnemingen, maar op normatieve waarnemingen.
Achtergrond: rechtspositivisme
- Recht een menselijk product en daarmee veranderlijk en een sociale praktijk, dit
wordt ook wel het rechtspositivisme genoemd. Recht is veranderlijk omdat het een
sociale praktijk is
- Recht is meer dan bevelen afgedwongen door geweld (hiermee gaat hij tegen
rechtsfilosoof Austin in)
- Tussen recht en moraal bestaat geen noodzakelijk verband
Op deze uitgangspunten baseert Hart zijn theorie
Samenleven
Fundamentele afspraken en regels met betrekking tot:
- Bescherming fysieke integriteit (verbod op moord, doodslag, mishandeling etc.)
- Bescherming van eigendom (privaat eigendom)
- Mogelijkheid overeenkomsten aan te gaan en afspraken na te komen
Deze regels ontstaan door noodzaak en besef.
Een antwoord is te vinden in de theorie van Thomas Hobbes (17e eeuw)
Thomas Hobbes
- Engelse politiek filosoof (1588-1679)
- Grondlegger van het absolutisme en de macht van de soeverein maar ook de eerste
moderne politieke denker
- Hoofdwerk: The Leviathan (Leviathan is een monster met oneindig veel macht, dus
de absoluut soeverein in de ideeën van Hobbes
- Sociaal contract
- Natuurtoestand = toestand van gelijkheid:
o Capaciteit (fysiek en mentaal)
o Wensen en verlangens
o Schaarste -> constante strijd bij gebrek aan centraal gezag (society) dat
aangeeft wat goed is en wat slecht is (geen moraal, slechts overlevingsdrang)
o A war of all against all, and the life of men is brutish, nasty, solitary and short
