Samenvatting Psychologie Blok 1.3 - Welvaartziekten

Samenvatting
Psychologie
Blok
1.3

Stress

-­‐ Verminderd
de
vruchtbaarheid

-­‐ Blokkeert
de
dood
van
een
kankercel

-­‐ Beschadigd
DNA
Freeze
(Niet
kunnen
bewegen)

-­‐ Maar
is
toch
goed
voor
je
lichaam
Fight
of
flight
(Vechten
of
vluchten)



Een
Stressor

(=
Stimulans,
veroorzaakt
stress)
heeft
als
een
reactie
een
Stressresponse.

Stressresponses:

-­‐ Geestelijke
veranderingen
zoals
gedachtes
of
gedrag

-­‐ Lichamelijke
veranderingen

1. Weerstandfase

(Bij
een
korte
termijn
stress)

• Je
krijgt
meer
energie,
hogere
weerstand
tegen
pijn,
sneller
hartritme,

hoge
bloeddruk,
lager
niveau
darmfunctie
en
beter
functionerende
longen

• Gedrag:
Meer
initiatief
nemen,
efficiëntie
en
flexibel
zijn

• Cognitief
(denken):
Betere
concentratie
en
alertheid,
meer
creativiteit

2. Uitputtingsfase
(Bij
een
lange
termijn
stress)

• Te
hoge
bloeddruk,
meer
cholesterol,
pijn
op
de
borst,
hart-­‐
en

vaatziekten,
astma,
hyperventilatie,
maagklachten,
lage
rugklachten,

hoofdpijn
en
spierpijn

• Gedrag:
Vijandigheid,
isoleren,
eten,
roken,
drugs,
alcohol,
verzuim,

slaapklachten,
situaties
vermijden,
machteloosheid
en
concentratie

problemen

• Cognitief:
Concentratie
problemen,
negatieve
gedachten,
geheugen
wordt

minder



Bij
stress
verhoogt
het
stresshormoon
cortisol.
Deze
zet
aminozuren
en
vet
om
in

glucose.
Cortisol
heeft
hetzelfde
effect
als
adrenaline;
extra
energie
en

uithoudingsvermogen
voor
een
korte
tijd.



Stressoren:

1. Traumatische
stressoren

o Natuurrampen,
oorlog
of
terrorisme

o Indirecte
traumatisering
(Vb.
Iets
wat
je
moeder
heeft
meegemaakt)

o Directe
traumatisering
(Vb.
Persoonlijk
verlies)

è Je
gaat
bij
deze
stressor
vaak
door
5
fases:

A. De
shockfase
(Bijvoorbeeld
black-­‐out)

B. Ontkenningsfase
(Doorgaan
met
je
leven)

C. Gezamenlijk
inspanning
(Saamhorigheid;
‘Wij
kunnen
dit’
)

D. Inzinking
(Geestelijk)

E. Herstel-­‐
en
re-­‐integratiefase
(Nieuwe
kijk
op
het
leven)

o PTSS
(Post
Traumatisch
Stress
Syndroom)
kan
hier
een
gevolg
van

zijn.
Dit
is
een
blijvende
schade



2. Chronische
stressoren

• Burn-­‐out

• Maatschappelijke
stressoren/invloeden

§ Armoede,
thuissituatie,
werk,
problemen


, • Compassion
fatigue

§ Toestand
van
uitputting
bij
hulpverleners
met
stress

• Major
Life
Events


§ Een
vragenlijst
die
wordt
vergeleken
met
de
Social
Readjustment

Rating
Scale
(SRRS)



Stressor
-­‐>1
Stress
-­‐>2
Ziekte

1. Moderatoren
(Welke
persoonlijkheidseigenschappen
hebben
invloed
op
stress)

• Is
iemand
persoonlijkheid
type
A
of
B?

§ Type
A
is
prikkelbaar,
snel
boos
en/of
snel
agressief

§ Type
B
is
ontspannen,
rustig,
positief
en/of
coöperatief

§ Type
B
heeft
een
positievere
invloed
op
de
gezondheid

• Heeft
iemand
een
Interne-­‐
of
Externe
locus
of
control?

§ Interne
=
Ziet
het
positief,
pakt
het
aan.
‘
Ik
kan
hier
iets
aan
doen’

§ Externe
=
Het
maakt
niet
uit
wat
ik
doet,
‘
Ik
kan
er
niets
aan
doen’


§ Mannen
zijn
vaker
intern
terwijl
vrouwen
eerder
extern
zijn

§ Interne
heeft
een
positieve
invloed
op
de
gezondheid

• Is
iemand
optimistisch?

• Is
iemand
weerbaar?

§ Je
bent
weerbaar
als
je
het
jezelf
niet
aantrekt,
jezelf
uitdaagt,

betrokken
bent,
controle
heb
en/of
veranderingen
kan
beïnvloeden

• Is
iemand
veerkrachtig?

§ Kan
zich
goed
aanpassen












2. Strategieën
voor
‘Coping’
(=
Wat
kan
je
er
zelf
aan
doen)

Goede
coping
strategieën
nemen
de
invloed
van
stress
op
de
gezondheid
af.

Goede
strategieën
zijn:

• Probleem-­‐
en/of
emotiegericht
zijn

§ Probleemgericht
=
Het
aanpakken

§ Emotiegericht
=
Inspanningen
om
je
emotionele
reactie
op
de

stressor
te
reguleren

• Cognitief
herstructureren

§ Bijvoorbeeld
het
probleem
kleiner
zien

• Sociale
vergelijkingen
(Je
bent
niet
alleen)