Samenvatting Nederlands bovenbouw basis

Mondelinge interactie
woensdag 10 februari 2016
11:27


Pragmatische Communicatie in de groep.
taalvaardigheid

Uitdrukkingsvaardigheid Uitbreiden woordenschat en regels voor mondeling taalgebruik en
grammatica toepassen

Tekstvaardigheid Begrijpend luisteren en lopend verhaal vertellen of presenteren

Taalbeschouwing Reflecteren op functies en structuur van mondelinge taal



Ingrediënten in een gesprek:
 Taalaanbod door leerkracht en klasgenoten
 Taalproductie door leerling: niet alleen antwoord geven, juist veel en uitgebreid praten op
eigen initiatief
 Feedback door leerkracht en klasgenoten

Taalleermechanisme
1. Leerling praat uitgebreid op eigen initiatief
2. Hij merkt dat hij iets nog niet precies weet
3. Hij gaat op de taalelementen letten in de taal die hij om zich heen hoort
4. Zo ontdekt hij wat hij nog niet wist en krijgt dus nieuwe kennis van taal

Strategieën voor taalverweringsgesprekken:
 Schep ruimte voor eigen bijdragen van de kinderen i.p.v. vragen te stellen
 Luisterresponsen
 Bewust stilte laten vallen
 Praat zelf minder
 Laat non-verbaal blijken dat je het interesseert
 Speel vragen en reacties van kinderen door naar de andere gespreksdeelnemers
 Gebruik vragen alleen als startmiddel
 Wees nieuwsgierig naar wat kinderen denken
 Accepteer de kijk van de leerling op het onderwerp
 Gebruik betekenisonderhandeling om het onderwerp van de leerling beter te begrijpen
 Bewering i.p.v. vraag
 Als vragen nodig zijn, gebruik dan vragen die zoveel mogelijk eigen invulling door de kinderen
toelaten
 Uitnodigen om te praten
 Sturen van gesprek

Vragen beperken het praten en taal-leren:
1. Leerling kan niet kiezen wanneer hij wil praten
2. Perkt het onderwerp in. Een enkel goed antwoord
3. Vorm van het antwoord staat vast

, Vorm van vragen:
 Aanwijsvragen:
 Leveren nog geen praten op
 Ja/nee-vragen:
 Zeer beperkt antwoord
 Wat-, wie-, of/of-vragen:
 Beperkt antwoord
 Geven label aan voorwerp
 Eenwoordzinnen
 Waarom- en hoe-vragen:
 Uitgebreider antwoord
 Geschikt voor bijdragen van meer dan 1 zin
 Tegendeel-vragen:
 Na ontkennende reactie stil blijven, zodat leerling geprikkeld wordt toe te lichten
 Geschikt voor bijdragen van meer dan 1 zin
 Vragen naar eigen ervaringen:
 Open vragen
 Uitlokken verder te vertellen
 Geschikt voor bijdragen van meer dan 1 zin

Soorten gesprekken:
1. Uitwisselingsgesprek
 Leerkracht en leerlingen wisselen informatie met elkaar uit en onderhandelen ze over die
informatie
 Denken en praten
 Nieuwsgierig
 Uitkomst ligt niet vast
 Leer- en kennisdoel staat vast
 Hogere-orde denkvragen (o.a. redeneren, concluderen)
2. Leergesprek
 Leer- en kennisdoel
 Rol van leerkracht ingewikkelder
 Leerlingen actief taalleren, dus veel inbreng
 Uitkomst lig op zekere hoogte vast
 Kennisdoel voor ogen
 Begeleiden leerlingen naar kennisdoel
 Uitkomst gesprek staat niet vast
 Ervaringen uitwisselen


Vaardigheden Leerlijnen mondelinge communicatie

Pragmatische taalvaardigheid 1. Deelnemen aan gesprekken
2. Interactief leren

Uitdrukkingsvaardigheid 3. Taalgebruik
4. Woordenschat

Tekstvaardigheid 5. Begrijpend luisteren
6. Vertellen en presenteren

Taalbeschouwing 7. Reflectie op communicatie
8. Reflectie op taal