samenvatting ziekteleer

Gezondheid en ziekte

1. Ziekte versus gezondheid

 Gezondheid:
o Biomedische dimensie
 De afwezigheid van ziekte
 Is er een specifieke oorzaak aanwijsbaar dan is de persoon ziek, zo niet is er
sprake van gezondheid

 Houdt niet altijd stand
- Veel aandoeningen zijn niet door 1 oorzaak bepaald
- Aandoeningen zijn variabel in tijd en ernst
- Niet meetbaar

o Biologische dimensie
 Gezonde individuen zijn degene die uitgerust zijn met bepaalde kenmerken, zich
verder ontwikkelen en aanpassen aan externe omstandigheden.
- Nood aan homeostase
 Meetbaar bv: temperatuur, bloeddruk, …

o Psychologische dimensie
 Gezondheid wordt bekomen wanneer een individu in staat is om zijn of haar
vooropgestelde doelen in het leven te bereiken.
 Ook mensen met een lichaamsgebrek of ziekte door een infectie kunnen toch als
gezond beschouwd worden.

o Sociale dimensie
 Een gezond individu is in staat om maatschappelijk te functioneren.
 Eigen behoeftes en verlangens zijn ondergeschikt.



o Definitie WGO
 gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk, spiritueel en
sociaal welbevinden en niet louter de afwezigheid van ziekte of een lichamelijk
gebrek.
 = humane benadering

o Onze huidige visie
 Gezondheid is een proces van aanpassen/bekomen van een nieuwe homeostase
- Op alle fasen van het leven
- Op verandering van omgeving
- Na doormaken van ziekte

 Er moet een evenwicht zijn tussen draaglast en draagkracht

, Ziekte:
o Ziekte ≠ afwezigheid van gezondheid
o Verstoring van “normale” vitale functioneren van het gehele individu

o Biomedische dimensie
 Afwijking van de normale biologische functies
 Reductionistisch model = voor elk symptoom is er een onderliggende pathologie

o Biopsychosociale dimensie
 Het niet kunnen realiseren van de geestelijke behoeften
 Het niet kunnen aanpassen aan de heersende normen en waarden

o Holistisch model
 Er is een aantasting van zowel het organische systeem als de persoonlijke en
sociale aanpassingsvermogens



o Ziektebeeld = omvat de benoemde, waarneembare en diagnosticeerbare en
mogelijks behandelen ervan
o Ziek zijn = subjectieve ervaring van klachten en symptomen
o Ziektegedrag = omvat de sociale rol, de wijze hoe de patiënt met de klachten omgaat



o Sociale impact van ziekte
 Als de diagnose van een ziekte bepaald is kan dit stigmatiserend zijn en kan ook
voor bijkomende problemen zorgen

 Verantwoording t.o.v. de maatschappij
- Tijdelijk ontslagen van de sociale plichten/ verantwoordelijkheden
- Niet verantwoordelijk gesteld
- Verplicht om hulp te zoeken
- De wil om beter te worden



 Kenmerken van ziekte
o Etiologie
 Oorzaak van de ziekte: mono- of multifactorieel
Endogeen of exogeen
 Idiopathische ziekte = ziekte waar oorzaken niet zijn gekend
 Iatrogene oorzaak = ziekte veroorzaakt door behandeling/ingreep



o Pathogenese
 Hoe de oorzaak stap voor stap een ziektebeeld veroorzaakt
 3 factoren: - schadelijke invloed
- terrein
- reactievermogen

, o Prognose
 Verloop: - volledig verdwijnen met volledig herstel
- niet volledig herstel, maar nieuw evenwicht
- relaps: tijdelijk verdwijnen van de symptomen
- dood

o Diagnose en classificatie van ziekten
 Diagnose = vaststellen van de ziekte door kijken naar de symptomen
 Meestal wordt er gebruik gemaakt van diagnostische testen
 Eens de diagnose is gesteld kunnen we de ziekte classificeren

o Non-disease
 Ziekte en gezondheid zijn moeilijk af te lijnen. Het komt soms voor dat bepaalde
symptomen niet duidelijk als ziekte wordt bestempeld
Bv: menopauze

o Behandeling
 Na de diagnose kan er een gerichte therapie opgestart worden
 Evidence based = wetenschappelijk bepaald
 Empirisch: als de wetenschappelijke onderbouwing niet aanwezig is
 Experimenteel: uitvoeren van wetenschappelijke studie

 Therapie spitst zich toe op
- Oorzaken van ziekte
- Organotrope therapie: op een bepaald orgaan
- Symptomatische therapie
- Palliatieve therapie: enkel toespitsen op klachten van patiënt



2. Meten van gezondheid

 Epidemiologie
o Wetenschappelijke studie van voorkomen en verspreiding van ziekten, sterfte en
gezondheid.
o Factoren:
 Etiologische factoren: deze factoren zijn aanwezig alvorens een ziekte ontstaat
Bv: genetische aanleg
 Prognostische factoren: deze factoren bepalen het verloop van een aandoening,
snelle genezing of juist toename van de ziekte
Bv: blijven roken na hartaanval
 Diagnostische factoren: deze factoren maken duidelijk of er een bepaald
gezondheidsprobleem is
Bv: verhoogde cholesterol gehalte alvorens er complicaties optreden

o Belang:
 Preventieve geneeskunde: door opsporen van deze factoren zijn we in staat om
aandoeningen te voorkomen of gevolgen van een ziekte te beperken.

,  Epidemiologische maatregelen
o Mortaliteit
 Bruto mortaliteit: het aantal individuen die overlijden in een bepaalde populatie
over een bepaalde periode
 Gestandaardiseerde mortaliteit: we vergelijken de mortaliteit met de verwachte
mortaliteit
 Specifieke mortaliteit: van een bepaalde ziekte

 ASR-E = age standardised ratio in Europe
- Hier wordt rekening gehouden met de leeftijdssamenstelling van de
bevolking
 In verloop van tijd daalde het sterfte cijfer

o Levensverwachting
 Drukt uit hoeveel jaar een persoon op een bepaalde leeftijd gemiddeld nog kan
verwachten te leven
 De levensverwachting is gestegen in verloop van tijd door
- Afname kindersterfte
- Ontwikkeling geneeskunde
- Meer nadruk op preventie
- Snellere en betere revalidatie



 Gezondheidsverwachtingen
- Life expectancy: LE = SLE - SEYLL

SLE = standaard levensverwachting
SEYLL = standaard verloren levensjaren

- Health life expectancy: HLE = SLE – (YLL +YLD)

= een maat voor het aantal gezonde levensjaren die een individu kan
verwachten (disability free)

SLE = standaard levensverwachting
YLL = standaard verloren levensjaren
YLD = years of life with a disability



- Health adjusted life expectancy: HALE
= hier wordt rekening gehouden met het aantal jaren met een beperking



- HALY = het aantal gecorrigeerde verloren levensjaren