Voltijd opleiding Human Resource Management, faculteit Business & Economie, Hogeschool van
Amsterdam
Onderzoeksrapport
Namen: [Voor- en achternaam, studentennummer]
Docent: [Voor- en achternaam docent]
Datum: [Datum]
Klas: [Klas]
Projectgroep: [Projectgroep nummer]
Vak: HR Onderzoek: Ontwerp en Uitvoering
Aantal woorden: 4660
,Inhoud
1. Inleiding ........................................................................................................................................................ 2
1.1 Probleemanalyse .......................................................................................................................................... 2
1.2 Stakeholders ................................................................................................................................................. 3
1.3 Probleemstelling........................................................................................................................................... 3
1.4 Doelstelling ................................................................................................................................................... 3
1.5 Vraagstelling ................................................................................................................................................. 4
1.6 Leeswijzer ..................................................................................................................................................... 4
2. Theoretisch kader......................................................................................................................................... 5
2.1 Werkgeluk .................................................................................................................................................... 5
2.1.1 Gekozen definitie .................................................................................................................................. 5
2.2 Voldoening ................................................................................................................................................... 6
2.3 Erkenning...................................................................................................................................................... 6
2.4 Werk-privé balans ........................................................................................................................................ 6
2.5 Tussentijdse conclusie literatuurstudie ........................................................................................................ 7
3. Methodische aanpak .................................................................................................................................... 8
3.1 Databronnen en selectie van de steekproef ................................................................................................ 8
3.2 Data-verzamelingsmethode: Interview ........................................................................................................ 8
3.3 Data-analysemethode .................................................................................................................................. 8
4. Onderzoeksresultaten .................................................................................................................................. 9
5. Conclusie en discussie ................................................................................................................................ 11
5.1 Conclusie .................................................................................................................................................... 11
5.2 Discussie ..................................................................................................................................................... 12
Literatuur ....................................................................................................................................................... 13
Bijlagen .......................................................................................................................................................... 15
Bijlage l Topiclijst ................................................................................................................................. 16
Bijlage ll Interviewvragenlijst ................................................................................................................ 17
Bijlage lll Uitgewerkte interviews (1 t/m 20).......................................................................................... 19
Bijlage llll Codeerschema ........................................................................................................................ 75
1
, 1. Inleiding
De basisschool is voor de meeste een belangrijk onderdeel van hun jeugd. Het is de plek waar je vrienden kan
maken voor de rest van je leven, maar ook de plek waar je een basis legt voor jouw toekomstige carrière. De
docent die jou op school lesgaf speelde hierin een belangrijke rol. Een docent die enthousiast is en de aandacht
van de klas vast kan houden, kan een positieve invloed zijn op de leerlingen en hun toekomst. Het is belangrijk
om inzicht te krijgen in wat er precies voor nodig is om het enthousiasme vast te houden. Verder is het
belangrijk om inzicht te krijgen over de effecten van erkenning en voldoening op het werkgeluk van docenten.
Het is van belang dat een docent werkgeluk ervaart om de toekomstige jeugd een goede basis te geven!
Momenteel is er een tekort aan deze essentiële docenten, dit is de aanleiding voor dit onderzoek. In dit
onderzoeksrapport wordt onderzoek gedaan naar het werkgeluk van docenten die in de onderwijssector
werken. Verder wordt er onderzocht op wat voor manier de factoren erkenning en voldoening van invloed zijn
op het werkgeluk. Hierdoor zal het werkgeluk voor de huidige en potentiële docenten verbeterd worden en zo
zal ook het lerarentekort aangepakt kunnen worden.
Volgens de onderwijsinspectie (2019) is er sprake van een lerarentekort dat snel oploopt, wanneer er niks
veranderd kan dit leiden tot een tekort aan 10.847 fulltimebanen in 2027. Wegens het lerarentekort is het
belangrijk om inzicht te hebben in het werkgeluk van leerkrachten in het primaire onderwijs. Dit moet worden
onderzocht, zodat er zo snel mogelijk een duidelijk beeld is over het werkgeluk. Wanneer er een duidelijk beeld
geschetst is kan er gekeken worden of het werkgeluk het lerarentekort positief zou kunnen beïnvloeden. Voor
leerlingen is het belangrijk dat er genoeg leraren zijn die goed en enthousiast les kunnen om zo de leerlingen
de benodigde basiskennis aan te kunnen leren. Daarnaast is het voor leraren belangrijk dat zij werkgeluk
ervaren om goed hun werk te kunnen uitvoeren.
Volgens leraren in het Nederlandse onderwijs, is er al jaren sprake van een onderwijscrisis. Leraren binnen het
onderwijs staken voor meer geld en vermindering van de werkdruk (RTL nieuws, 2020). De leerkrachten vinden
dat zij te weinig beloond worden en voelen hierdoor weinig erkenning voor het werk dat zij verrichten. De
werkdruk in het basisschoolonderwijs is sinds de komst van de coronacrisis alsmaar gegroeid. Deze hoge
werkdruk kan leiden tot vermindering van het werkgeluk en kan vervolgens leiden tot overspanning en een
burn-out. Juist omdat er momenteel een lerarentekort is in het primaire onderwijs, is het zaak dat leerkrachten
vitaal zijn om zo uitval te voorkomen.
1.1 Probleemanalyse
Het probleem is een lerarentekort dat resulteert in een hogere werkdruk voor het huidige personeel. Het is
relevant om dit probleem op te lossen, voordat er nog meer verloop is door de te hoge werkdruk en het gebrek
aan inzicht op het gebied van werkgeluk. Het is van groot belang dat er goed onderwijs wordt gegeven voor de
ontwikkeling van de jeugd. De docenten moeten zich goed voelen (werkgeluk ervaren) dit resulteert indirect in
goede scholing. Ook zullen de leerlingen eerder gemotiveerder raken wanneer de docent werkgeluk ervaart.
De oorzaken van het lerarentekort die worden gegeven, zijn dat veel docenten met pensioen gaan én dat
docenten gemiddeld na vijf jaar het onderwijs verlaten, er wordt geen onderliggende redenen voor vertrek
geven (Onderwijsinspectie, 2019). Een van deze reden kan zijn dat er te weinig aandacht wordt besteed aan het
werkgeluk van de docenten. Bij gebrek aan werkgeluk haalt een docent geen voldoening uit het werk. Hierdoor
is het belangrijk om te onderzoeken hoe het er momenteel met het werkgeluk voor staat, welke factoren
hierop van invloed zijn en hoe het werkgeluk in de toekomst verbeterd kan worden om zo mogelijk het
lerarentekort tegen te gaan.
Dit onderzoek zal worden uitgevoerd in Woerden bij basisschool de Regenboog en de Margrietschool.
Woerden ligt zowel in het groene hart, als in de randstad. Hierdoor is het interessant voor het onderzoek,
omdat er sprake is van veel diversiteit onder de docenten.
2
Amsterdam
Onderzoeksrapport
Namen: [Voor- en achternaam, studentennummer]
Docent: [Voor- en achternaam docent]
Datum: [Datum]
Klas: [Klas]
Projectgroep: [Projectgroep nummer]
Vak: HR Onderzoek: Ontwerp en Uitvoering
Aantal woorden: 4660
,Inhoud
1. Inleiding ........................................................................................................................................................ 2
1.1 Probleemanalyse .......................................................................................................................................... 2
1.2 Stakeholders ................................................................................................................................................. 3
1.3 Probleemstelling........................................................................................................................................... 3
1.4 Doelstelling ................................................................................................................................................... 3
1.5 Vraagstelling ................................................................................................................................................. 4
1.6 Leeswijzer ..................................................................................................................................................... 4
2. Theoretisch kader......................................................................................................................................... 5
2.1 Werkgeluk .................................................................................................................................................... 5
2.1.1 Gekozen definitie .................................................................................................................................. 5
2.2 Voldoening ................................................................................................................................................... 6
2.3 Erkenning...................................................................................................................................................... 6
2.4 Werk-privé balans ........................................................................................................................................ 6
2.5 Tussentijdse conclusie literatuurstudie ........................................................................................................ 7
3. Methodische aanpak .................................................................................................................................... 8
3.1 Databronnen en selectie van de steekproef ................................................................................................ 8
3.2 Data-verzamelingsmethode: Interview ........................................................................................................ 8
3.3 Data-analysemethode .................................................................................................................................. 8
4. Onderzoeksresultaten .................................................................................................................................. 9
5. Conclusie en discussie ................................................................................................................................ 11
5.1 Conclusie .................................................................................................................................................... 11
5.2 Discussie ..................................................................................................................................................... 12
Literatuur ....................................................................................................................................................... 13
Bijlagen .......................................................................................................................................................... 15
Bijlage l Topiclijst ................................................................................................................................. 16
Bijlage ll Interviewvragenlijst ................................................................................................................ 17
Bijlage lll Uitgewerkte interviews (1 t/m 20).......................................................................................... 19
Bijlage llll Codeerschema ........................................................................................................................ 75
1
, 1. Inleiding
De basisschool is voor de meeste een belangrijk onderdeel van hun jeugd. Het is de plek waar je vrienden kan
maken voor de rest van je leven, maar ook de plek waar je een basis legt voor jouw toekomstige carrière. De
docent die jou op school lesgaf speelde hierin een belangrijke rol. Een docent die enthousiast is en de aandacht
van de klas vast kan houden, kan een positieve invloed zijn op de leerlingen en hun toekomst. Het is belangrijk
om inzicht te krijgen in wat er precies voor nodig is om het enthousiasme vast te houden. Verder is het
belangrijk om inzicht te krijgen over de effecten van erkenning en voldoening op het werkgeluk van docenten.
Het is van belang dat een docent werkgeluk ervaart om de toekomstige jeugd een goede basis te geven!
Momenteel is er een tekort aan deze essentiële docenten, dit is de aanleiding voor dit onderzoek. In dit
onderzoeksrapport wordt onderzoek gedaan naar het werkgeluk van docenten die in de onderwijssector
werken. Verder wordt er onderzocht op wat voor manier de factoren erkenning en voldoening van invloed zijn
op het werkgeluk. Hierdoor zal het werkgeluk voor de huidige en potentiële docenten verbeterd worden en zo
zal ook het lerarentekort aangepakt kunnen worden.
Volgens de onderwijsinspectie (2019) is er sprake van een lerarentekort dat snel oploopt, wanneer er niks
veranderd kan dit leiden tot een tekort aan 10.847 fulltimebanen in 2027. Wegens het lerarentekort is het
belangrijk om inzicht te hebben in het werkgeluk van leerkrachten in het primaire onderwijs. Dit moet worden
onderzocht, zodat er zo snel mogelijk een duidelijk beeld is over het werkgeluk. Wanneer er een duidelijk beeld
geschetst is kan er gekeken worden of het werkgeluk het lerarentekort positief zou kunnen beïnvloeden. Voor
leerlingen is het belangrijk dat er genoeg leraren zijn die goed en enthousiast les kunnen om zo de leerlingen
de benodigde basiskennis aan te kunnen leren. Daarnaast is het voor leraren belangrijk dat zij werkgeluk
ervaren om goed hun werk te kunnen uitvoeren.
Volgens leraren in het Nederlandse onderwijs, is er al jaren sprake van een onderwijscrisis. Leraren binnen het
onderwijs staken voor meer geld en vermindering van de werkdruk (RTL nieuws, 2020). De leerkrachten vinden
dat zij te weinig beloond worden en voelen hierdoor weinig erkenning voor het werk dat zij verrichten. De
werkdruk in het basisschoolonderwijs is sinds de komst van de coronacrisis alsmaar gegroeid. Deze hoge
werkdruk kan leiden tot vermindering van het werkgeluk en kan vervolgens leiden tot overspanning en een
burn-out. Juist omdat er momenteel een lerarentekort is in het primaire onderwijs, is het zaak dat leerkrachten
vitaal zijn om zo uitval te voorkomen.
1.1 Probleemanalyse
Het probleem is een lerarentekort dat resulteert in een hogere werkdruk voor het huidige personeel. Het is
relevant om dit probleem op te lossen, voordat er nog meer verloop is door de te hoge werkdruk en het gebrek
aan inzicht op het gebied van werkgeluk. Het is van groot belang dat er goed onderwijs wordt gegeven voor de
ontwikkeling van de jeugd. De docenten moeten zich goed voelen (werkgeluk ervaren) dit resulteert indirect in
goede scholing. Ook zullen de leerlingen eerder gemotiveerder raken wanneer de docent werkgeluk ervaart.
De oorzaken van het lerarentekort die worden gegeven, zijn dat veel docenten met pensioen gaan én dat
docenten gemiddeld na vijf jaar het onderwijs verlaten, er wordt geen onderliggende redenen voor vertrek
geven (Onderwijsinspectie, 2019). Een van deze reden kan zijn dat er te weinig aandacht wordt besteed aan het
werkgeluk van de docenten. Bij gebrek aan werkgeluk haalt een docent geen voldoening uit het werk. Hierdoor
is het belangrijk om te onderzoeken hoe het er momenteel met het werkgeluk voor staat, welke factoren
hierop van invloed zijn en hoe het werkgeluk in de toekomst verbeterd kan worden om zo mogelijk het
lerarentekort tegen te gaan.
Dit onderzoek zal worden uitgevoerd in Woerden bij basisschool de Regenboog en de Margrietschool.
Woerden ligt zowel in het groene hart, als in de randstad. Hierdoor is het interessant voor het onderzoek,
omdat er sprake is van veel diversiteit onder de docenten.
2
