Samenvatting Basisboek integrale
veiligheid
Auteur: RamonavW
School: Windesheim
Minor: Veiligheid en Recht
Vak: Rampen- en crisisbestrijding
Auteur: RamonavW 1
,Deel 1 Gereedschap voor de veiligheidskundige
Hoofdstuk 1 Veiligheid in perspectief
1.3 Ontwikkelingen
Ontwikkelingen in het vakgebied van de integrale veiligheidskundige
Het vakgebied van de integrale veiligheidsdeskundige is voortdurend in beweging en
maatschappelijke veiligheidsprioriteiten zullen continu blijven wijzigen. Het vakgebied van de
integrale veiligheidsdeskundige zal met maatschappelijke dynamiek meebewegen en derhalve
doorlopend veranderen. Daarnaast is er de mogelijkheid dat het vakgebied wijzigt omdat
veiligheidsdeskundigen zich gaandeweg met andere onderwerpen gaan bezighouden.
1.4 Bescheidenheid, vaardigheid en volharding
Verbreden, verbinden en mobiliseren is de kern van het vak van een integrale
veiligheidsdeskundige. Veiligheid is mede door de vernetwerking niet de exclusieve
verantwoordelijkheid van de overheid. Toch zal een zekere mate van verantwoordelijkheid daar
wel blijven liggen, al is het maar omdat de overheid beschikt over het geweldsmonopolie met
bijbehorende politieapparaat.
Kernbegrippen
Risicoregelreflex
De praktijk om na ieder probleem weer een nieuwe regel of procedure te maken om daarmee
risico’s uit te bannen.
Vernetwerking
De maatschappelijke ontwikkeling waardoor mensen raken opgenomen in steeds dichtere en
verder reikende netwerken van afhankelijkheidsverhoudingen.
Hoofdstuk 2 Begrippenkader integrale veiligheid
2.2 Veiligheid en de integrale veiligheid
Veiligheid betekent dat mensen effectief beschermd zijn tegen persoonlijk leed (tegen de
aantasting van hun lichamelijke en geestelijke integriteit) met uitzondering van leed door ziektes
waarvan geen directe uitwendige oorzaak bekend is. Veiligheid heeft ook van doen met
goederen. Maar of de aantasting van goederen een veiligheidskwestie is, hangt uiteindelijk af
van de vraag of mensen daardoor leed ondervinden. Veiligheid betreft ook maatschappelijke
structuren en voorzieningen maar net als goederen geldt: of de verandering van
maatschappelijke structuren en voorzieningen een veiligheidskwestie is, hangt uiteindelijk af van
de vraag of mensen daardoor leed ondervinden.
Veiligheidszorg is alles wat mensen doen om hun lichamelijke en geestelijke integriteit te
beschermen. Risico (R) is de kans op een gebeurtenis die de veiligheid bedreigt (p) maal de
schadelijke effecten (E) die daarvan het gevolg zijn (R = p x E). Integrale veiligheid betekent
dat je een bepaalde veiligheidsprobleem in een bredere perspectief plaats langs vier
verschillende lijnen: tijd, ruimte, sociale netwerken en kennisgebied. Ten eerste is een
veiligheidsprobleem geen momentopname maar een onderdeel van een proces, van een
oorzaak-gevolgketen. Ten tweede zijn veiligheidsproblemen zelden, en misschien wel nooit,
uitsluitend een lokale aangelegenheid. Ten derde is een veiligheidsprobleem geen punt op een
vaste locatie maar strekt zich uit over geografische lijnen. Veiligheidsproblemen zijn problemen
die zich breder uitstrekken en die dus ook moeten worden aangepakt door samenwerkende
Auteur: RamonavW 2
, personen en organisaties. Tot slot houdt een integrale benadering in dat je een
veiligheidsprobleem bekijkt vanuit verschillende kennisgebieden of disciplines: een
multidisciplinaire aanpak.
2.3 Objectieve en subjectieve veiligheid
De termen objectieve en subjectieve veiligheid verwijzen naar de grond waarop uitspraken over
veiligheid zijn gefundeerd: op feitelijkheden of op gevoel. Objectieve veiligheid is een gemeten
niveau op een vooraf vastgestelde schaal van veiligheid. Wat men dan meet zijn uiterlijke
waarneembare verschijnselen. Subjectieve veiligheid is de mate waarin mensen zich veilig
voelen. ‘Subjectieve veiligheid gaat over de persoonlijke beleving van veiligheid, het
onveiligheidsgevoel of de angst voor criminaliteit.’ Objectieve en subjectieve veiligheid houden
verband met elkaar, maar ze verdienen apart aandacht.
2.4 Sociale en fysieke veiligheid
Sociale veiligheid verwijst naar de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd
voelen tegen persoonlijk leed door misdrijven (criminaliteit) overtreden en overlast door anderen.
Bepalend voor sociale veiligheid is dat mensen door anderen mensen leed wordt aangedaan –
de intentie achter die misdragingen doet niet ter zake, evenmin als de ernst ervan.
Fysieke veiligheid is de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen
persoonlijk leed door ongevallen en tegen onheil van niet-menselijke oorsprong. We kunnen ook
zeggen dat het gaat om bescherming tegen leed door falen van het sociaaltechnische systeem
waarin we samenleven. Zo gezien zouden we ok kunnen spreken van systemische veiligheid.
Risicoperceptie is de voorstelling die iemand zich maakt van een risico.
2.5 Criminaliteit en leefbaarheid
Criminaliteit is het plegen van misdrijven. Over de grenzen van criminaliteit is discussie
mogelijk. Criminaliteit heeft vaak duidelijk te maken met sociale veiligheid. Maar niet zelden is
onduidelijk of een delict zorgt voor persoonlijk leed. Leefbaarheid verwijst naar welbevinden.
Veiligheid is een voorwaarde waaraan een leefbare samenleving moet voldoen. In algemene zin
is leefbaarheid de mate waarin de woonomgeving van mensen past bij hun fysieke en
psychische behoeften.
2.6 Bedrijf en hoofdthema’s in veiligheid
In verband met bedrijven zijn de drie hoofdthema’s in veiligheid: externe veiligheid, interne
veiligheid en bedrijfsveiligheid. Externe en interne veiligheid zijn vormen van fysieke veiligheid.
Externe onveiligheid is de kans om buiten een inrichting te overlijden als rechtstreeks gevolg van
een ongewoon voorval binnen die inrichting waarbij een gevaarlijke stof betrokken is (art. 1 lid 1
onder d Bevi). Externe veiligheid is in meer algemene termen te beschouwen als: ‘de veiligheid
(bescherming tegen persoonlijk leed) van personen die zich bevinden buiten het systeem van
het bedrijf waar het ongeval zich voordoet’. Bij interne veiligheid gaat het om personen die
gebruikmaken van, ofwel zich bevinden binnen het systeem het systeem van het bedrijf waar het
ongeval zich voordoet. Mensen in een bedrijf hebben niet allen te maken met gevaren als gevolg
van ongewone voorvallen binnen dat bedrijf, ze kunnen ook te maken krijgen met gevaren vanuit
de omgeving. In dat geval gebruiken we het begrip bedrijfsveiligheid. De zorg voor
bedrijfsveiligheid noemen we bedrijfsbeveiliging. Dat omvat bescherming tegen zowel fysieke
als sociale onveiligheid.
Auteur: RamonavW 3
veiligheid
Auteur: RamonavW
School: Windesheim
Minor: Veiligheid en Recht
Vak: Rampen- en crisisbestrijding
Auteur: RamonavW 1
,Deel 1 Gereedschap voor de veiligheidskundige
Hoofdstuk 1 Veiligheid in perspectief
1.3 Ontwikkelingen
Ontwikkelingen in het vakgebied van de integrale veiligheidskundige
Het vakgebied van de integrale veiligheidsdeskundige is voortdurend in beweging en
maatschappelijke veiligheidsprioriteiten zullen continu blijven wijzigen. Het vakgebied van de
integrale veiligheidsdeskundige zal met maatschappelijke dynamiek meebewegen en derhalve
doorlopend veranderen. Daarnaast is er de mogelijkheid dat het vakgebied wijzigt omdat
veiligheidsdeskundigen zich gaandeweg met andere onderwerpen gaan bezighouden.
1.4 Bescheidenheid, vaardigheid en volharding
Verbreden, verbinden en mobiliseren is de kern van het vak van een integrale
veiligheidsdeskundige. Veiligheid is mede door de vernetwerking niet de exclusieve
verantwoordelijkheid van de overheid. Toch zal een zekere mate van verantwoordelijkheid daar
wel blijven liggen, al is het maar omdat de overheid beschikt over het geweldsmonopolie met
bijbehorende politieapparaat.
Kernbegrippen
Risicoregelreflex
De praktijk om na ieder probleem weer een nieuwe regel of procedure te maken om daarmee
risico’s uit te bannen.
Vernetwerking
De maatschappelijke ontwikkeling waardoor mensen raken opgenomen in steeds dichtere en
verder reikende netwerken van afhankelijkheidsverhoudingen.
Hoofdstuk 2 Begrippenkader integrale veiligheid
2.2 Veiligheid en de integrale veiligheid
Veiligheid betekent dat mensen effectief beschermd zijn tegen persoonlijk leed (tegen de
aantasting van hun lichamelijke en geestelijke integriteit) met uitzondering van leed door ziektes
waarvan geen directe uitwendige oorzaak bekend is. Veiligheid heeft ook van doen met
goederen. Maar of de aantasting van goederen een veiligheidskwestie is, hangt uiteindelijk af
van de vraag of mensen daardoor leed ondervinden. Veiligheid betreft ook maatschappelijke
structuren en voorzieningen maar net als goederen geldt: of de verandering van
maatschappelijke structuren en voorzieningen een veiligheidskwestie is, hangt uiteindelijk af van
de vraag of mensen daardoor leed ondervinden.
Veiligheidszorg is alles wat mensen doen om hun lichamelijke en geestelijke integriteit te
beschermen. Risico (R) is de kans op een gebeurtenis die de veiligheid bedreigt (p) maal de
schadelijke effecten (E) die daarvan het gevolg zijn (R = p x E). Integrale veiligheid betekent
dat je een bepaalde veiligheidsprobleem in een bredere perspectief plaats langs vier
verschillende lijnen: tijd, ruimte, sociale netwerken en kennisgebied. Ten eerste is een
veiligheidsprobleem geen momentopname maar een onderdeel van een proces, van een
oorzaak-gevolgketen. Ten tweede zijn veiligheidsproblemen zelden, en misschien wel nooit,
uitsluitend een lokale aangelegenheid. Ten derde is een veiligheidsprobleem geen punt op een
vaste locatie maar strekt zich uit over geografische lijnen. Veiligheidsproblemen zijn problemen
die zich breder uitstrekken en die dus ook moeten worden aangepakt door samenwerkende
Auteur: RamonavW 2
, personen en organisaties. Tot slot houdt een integrale benadering in dat je een
veiligheidsprobleem bekijkt vanuit verschillende kennisgebieden of disciplines: een
multidisciplinaire aanpak.
2.3 Objectieve en subjectieve veiligheid
De termen objectieve en subjectieve veiligheid verwijzen naar de grond waarop uitspraken over
veiligheid zijn gefundeerd: op feitelijkheden of op gevoel. Objectieve veiligheid is een gemeten
niveau op een vooraf vastgestelde schaal van veiligheid. Wat men dan meet zijn uiterlijke
waarneembare verschijnselen. Subjectieve veiligheid is de mate waarin mensen zich veilig
voelen. ‘Subjectieve veiligheid gaat over de persoonlijke beleving van veiligheid, het
onveiligheidsgevoel of de angst voor criminaliteit.’ Objectieve en subjectieve veiligheid houden
verband met elkaar, maar ze verdienen apart aandacht.
2.4 Sociale en fysieke veiligheid
Sociale veiligheid verwijst naar de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd
voelen tegen persoonlijk leed door misdrijven (criminaliteit) overtreden en overlast door anderen.
Bepalend voor sociale veiligheid is dat mensen door anderen mensen leed wordt aangedaan –
de intentie achter die misdragingen doet niet ter zake, evenmin als de ernst ervan.
Fysieke veiligheid is de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen
persoonlijk leed door ongevallen en tegen onheil van niet-menselijke oorsprong. We kunnen ook
zeggen dat het gaat om bescherming tegen leed door falen van het sociaaltechnische systeem
waarin we samenleven. Zo gezien zouden we ok kunnen spreken van systemische veiligheid.
Risicoperceptie is de voorstelling die iemand zich maakt van een risico.
2.5 Criminaliteit en leefbaarheid
Criminaliteit is het plegen van misdrijven. Over de grenzen van criminaliteit is discussie
mogelijk. Criminaliteit heeft vaak duidelijk te maken met sociale veiligheid. Maar niet zelden is
onduidelijk of een delict zorgt voor persoonlijk leed. Leefbaarheid verwijst naar welbevinden.
Veiligheid is een voorwaarde waaraan een leefbare samenleving moet voldoen. In algemene zin
is leefbaarheid de mate waarin de woonomgeving van mensen past bij hun fysieke en
psychische behoeften.
2.6 Bedrijf en hoofdthema’s in veiligheid
In verband met bedrijven zijn de drie hoofdthema’s in veiligheid: externe veiligheid, interne
veiligheid en bedrijfsveiligheid. Externe en interne veiligheid zijn vormen van fysieke veiligheid.
Externe onveiligheid is de kans om buiten een inrichting te overlijden als rechtstreeks gevolg van
een ongewoon voorval binnen die inrichting waarbij een gevaarlijke stof betrokken is (art. 1 lid 1
onder d Bevi). Externe veiligheid is in meer algemene termen te beschouwen als: ‘de veiligheid
(bescherming tegen persoonlijk leed) van personen die zich bevinden buiten het systeem van
het bedrijf waar het ongeval zich voordoet’. Bij interne veiligheid gaat het om personen die
gebruikmaken van, ofwel zich bevinden binnen het systeem het systeem van het bedrijf waar het
ongeval zich voordoet. Mensen in een bedrijf hebben niet allen te maken met gevaren als gevolg
van ongewone voorvallen binnen dat bedrijf, ze kunnen ook te maken krijgen met gevaren vanuit
de omgeving. In dat geval gebruiken we het begrip bedrijfsveiligheid. De zorg voor
bedrijfsveiligheid noemen we bedrijfsbeveiliging. Dat omvat bescherming tegen zowel fysieke
als sociale onveiligheid.
Auteur: RamonavW 3
