SAMENVATTING
Toelatingstoets Geschiedenis voor de Pabo
In deze samenvatting wordt alle stof van geschiedenis behandeld. De samenvatting bestaat uit 10
hoofdstukken. Elk hoofdstuk staat voor een tijdvak. Deze samenvatting is zelf gemaakt en heeft mij
geholpen om de toets in 1x te halen!
Erwin van den Bosch
,Inhoud
❶ Jagers en boeren (voor 3000 v.C.)....................................................................................................4
Jager-verzamelaars.............................................................................................................................4
Overgang van jagen en verzamelen naar landbouw...........................................................................4
Religieuze uitingen: grottekeningen, beeldjes en grafgiften...............................................................5
❷ Tijd van de Grieken en Romeinen (3000 v.C. tot 500 n.C.)...............................................................6
De eerste beschavingen: het ontstaan van stadstaten.......................................................................6
Het Romeinse rijk...............................................................................................................................6
Religie bij Grieken, Romeinen en Germanen......................................................................................9
❸ Tijd van monniken en ridders (500 tot 1000).................................................................................10
Leven van het land............................................................................................................................10
Het Frankische Rijk...........................................................................................................................10
De verspreiding van twee religies.....................................................................................................12
❹ Tijd van steden en staten (1000 tot 1500)......................................................................................14
Nederzettingen groeien uit tot steden.............................................................................................14
Zelfstandige vorsten in een groot rijk...............................................................................................15
De plaats van de kerk in de samenleving..........................................................................................16
❺ Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 tot 1600)......................................................................17
De ontdekkers..................................................................................................................................17
In opstand tegen een groot rijk........................................................................................................18
De hervormers..................................................................................................................................20
❻ Tijd van regenten en vorsten (1600 tot 1700)................................................................................21
De gouden eeuw...............................................................................................................................21
De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.............................................................................24
Een tolerante Republiek...................................................................................................................26
❼ Tijd van pruiken en revoluties (1700 tot 1800)...............................................................................27
Het einde van de economische bloei................................................................................................27
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden wordt Bataafse Republiek........................................27
De verlichting....................................................................................................................................29
❽ Tijd van burgers en stoommachines (1800 tot 1900).....................................................................31
Late industrialisatie van Nederland..................................................................................................31
Nederland een deel van Frankrijk en een deel van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden........33
Nieuwe idealen.................................................................................................................................35
❾ Tijd van de wereldoorlogen en Holocaust (1900 tot 1950)............................................................37
De economische crisis tussen de wereldoorlogen............................................................................37
2
, Totalitaire regimes, het geloof in een ‘leider’...................................................................................45
❿ Tijd van de televisie en computer (1950 tot heden).......................................................................47
Van wederopbouw tot welvaart.......................................................................................................47
Nederland een deel van de wereld...................................................................................................50
Een veranderend religieus en ideologisch landschap.......................................................................52
3
, ❶ Jagers en boeren (voor 3000 v.C.)
Jager-verzamelaars
Mensensoorten uit Afrika
- Homo Habilis, vanuit Afrika naar Azië en Europa (1,7 miljoen jaar geleden)
- Neanderthalers, vanuit Afrika naar Europa (100.000 jaar geleden)
- Homo Sapiens, vanuit Afrika naar alle werelddelen (40.000 jaar geleden)
Nomadische samenleving van Jager-verzamelaars
- Jagen en verzamelen is de oudste vorm van bestaan
- Nomadische leefwijze is rond trekken van plek naar plek
- Tegenwoordig doen ze dit nog in Zuid-Amerika vanwege het klimaat
- Vroegere jagers in Europa moesten voorraden opslaan vanwege het klimaat
Rendierjagers
- Ongeveer 13.000 jaar geleden was de laatste ijstijd
- West-Europa kreeg hierdoor een warmer klimaat
- Na de ijstijd leefden de rendierjagers op toendra’s
- Rendierjagers hebben een Nomadische leefwijze
- Rendierjagers gebruikten vuur voor onverteerbaar voedsel en tegen vijanden
- Rendierjagers hadden speren en pijl en boog als wapens
Jagers en vissers
- Temperatuurstijging zorgde voor klimaatverandering
- Door hogere temperaturen ontstonden visrijke rivieren, meren en beekjes
- 7000 v.C. hoefden Jagers-verzamelaars niet meer te trekken voor voedsel
- In de lente werd er gevist, in de herfst werden noten en vruchten verzamelt
Overgang van jagen en verzamelen naar landbouw
De agrarische revolutie
- De Vruchtbare Halvemaan is een gebergte in het Midden-Oosten met graanvelden
- 9000 v.C. kwamen hier de eerste agrarische samenlevingen
Gevolgen van jager-verzamelaars naar landbouw:
- Boeren zetten de natuur naar hun hand
- Bevolking nam toe vanwege de hoeveelheid voedsel
- Mensen specialiseerden zich in nieuwe technieken
- Er ontstond een hiërarchie met koning, priesters, soldaten, boeren en slaven
- Graan werd gezaaid over de Vruchtbare Halvemaan
- Boeren bleven bij hun akkers wonen
- Metalen als koper, brons en ijzer werden ontdekt
- Runderen en ezels werden gebruikt om goederen te dragen
- De grond werd meer uitgebreid door het kappen van bossen en irrigatie
Nadelen ontwikkeling van de landbouw:
- Boeren moesten meer tijd besteden aan voedsel dan Jager-verzamelaars
- Vroege vormen van landbouw leiden tot erosie van de bodem
- Afvalhopen zorgden voor ziektes
4
Toelatingstoets Geschiedenis voor de Pabo
In deze samenvatting wordt alle stof van geschiedenis behandeld. De samenvatting bestaat uit 10
hoofdstukken. Elk hoofdstuk staat voor een tijdvak. Deze samenvatting is zelf gemaakt en heeft mij
geholpen om de toets in 1x te halen!
Erwin van den Bosch
,Inhoud
❶ Jagers en boeren (voor 3000 v.C.)....................................................................................................4
Jager-verzamelaars.............................................................................................................................4
Overgang van jagen en verzamelen naar landbouw...........................................................................4
Religieuze uitingen: grottekeningen, beeldjes en grafgiften...............................................................5
❷ Tijd van de Grieken en Romeinen (3000 v.C. tot 500 n.C.)...............................................................6
De eerste beschavingen: het ontstaan van stadstaten.......................................................................6
Het Romeinse rijk...............................................................................................................................6
Religie bij Grieken, Romeinen en Germanen......................................................................................9
❸ Tijd van monniken en ridders (500 tot 1000).................................................................................10
Leven van het land............................................................................................................................10
Het Frankische Rijk...........................................................................................................................10
De verspreiding van twee religies.....................................................................................................12
❹ Tijd van steden en staten (1000 tot 1500)......................................................................................14
Nederzettingen groeien uit tot steden.............................................................................................14
Zelfstandige vorsten in een groot rijk...............................................................................................15
De plaats van de kerk in de samenleving..........................................................................................16
❺ Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 tot 1600)......................................................................17
De ontdekkers..................................................................................................................................17
In opstand tegen een groot rijk........................................................................................................18
De hervormers..................................................................................................................................20
❻ Tijd van regenten en vorsten (1600 tot 1700)................................................................................21
De gouden eeuw...............................................................................................................................21
De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.............................................................................24
Een tolerante Republiek...................................................................................................................26
❼ Tijd van pruiken en revoluties (1700 tot 1800)...............................................................................27
Het einde van de economische bloei................................................................................................27
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden wordt Bataafse Republiek........................................27
De verlichting....................................................................................................................................29
❽ Tijd van burgers en stoommachines (1800 tot 1900).....................................................................31
Late industrialisatie van Nederland..................................................................................................31
Nederland een deel van Frankrijk en een deel van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden........33
Nieuwe idealen.................................................................................................................................35
❾ Tijd van de wereldoorlogen en Holocaust (1900 tot 1950)............................................................37
De economische crisis tussen de wereldoorlogen............................................................................37
2
, Totalitaire regimes, het geloof in een ‘leider’...................................................................................45
❿ Tijd van de televisie en computer (1950 tot heden).......................................................................47
Van wederopbouw tot welvaart.......................................................................................................47
Nederland een deel van de wereld...................................................................................................50
Een veranderend religieus en ideologisch landschap.......................................................................52
3
, ❶ Jagers en boeren (voor 3000 v.C.)
Jager-verzamelaars
Mensensoorten uit Afrika
- Homo Habilis, vanuit Afrika naar Azië en Europa (1,7 miljoen jaar geleden)
- Neanderthalers, vanuit Afrika naar Europa (100.000 jaar geleden)
- Homo Sapiens, vanuit Afrika naar alle werelddelen (40.000 jaar geleden)
Nomadische samenleving van Jager-verzamelaars
- Jagen en verzamelen is de oudste vorm van bestaan
- Nomadische leefwijze is rond trekken van plek naar plek
- Tegenwoordig doen ze dit nog in Zuid-Amerika vanwege het klimaat
- Vroegere jagers in Europa moesten voorraden opslaan vanwege het klimaat
Rendierjagers
- Ongeveer 13.000 jaar geleden was de laatste ijstijd
- West-Europa kreeg hierdoor een warmer klimaat
- Na de ijstijd leefden de rendierjagers op toendra’s
- Rendierjagers hebben een Nomadische leefwijze
- Rendierjagers gebruikten vuur voor onverteerbaar voedsel en tegen vijanden
- Rendierjagers hadden speren en pijl en boog als wapens
Jagers en vissers
- Temperatuurstijging zorgde voor klimaatverandering
- Door hogere temperaturen ontstonden visrijke rivieren, meren en beekjes
- 7000 v.C. hoefden Jagers-verzamelaars niet meer te trekken voor voedsel
- In de lente werd er gevist, in de herfst werden noten en vruchten verzamelt
Overgang van jagen en verzamelen naar landbouw
De agrarische revolutie
- De Vruchtbare Halvemaan is een gebergte in het Midden-Oosten met graanvelden
- 9000 v.C. kwamen hier de eerste agrarische samenlevingen
Gevolgen van jager-verzamelaars naar landbouw:
- Boeren zetten de natuur naar hun hand
- Bevolking nam toe vanwege de hoeveelheid voedsel
- Mensen specialiseerden zich in nieuwe technieken
- Er ontstond een hiërarchie met koning, priesters, soldaten, boeren en slaven
- Graan werd gezaaid over de Vruchtbare Halvemaan
- Boeren bleven bij hun akkers wonen
- Metalen als koper, brons en ijzer werden ontdekt
- Runderen en ezels werden gebruikt om goederen te dragen
- De grond werd meer uitgebreid door het kappen van bossen en irrigatie
Nadelen ontwikkeling van de landbouw:
- Boeren moesten meer tijd besteden aan voedsel dan Jager-verzamelaars
- Vroege vormen van landbouw leiden tot erosie van de bodem
- Afvalhopen zorgden voor ziektes
4
