Ontwikkelingspsychologie Week 1
Thema’s binnen ontwikkelingspsychologie
1. Fysieke ontwikkeling ➜ ontwikkeling die betrekking heeft op de fysieke
opbouw van het lichaam, zoals de hersenen, het zenuwstelsel, de spieren,
de zintuigen en de behoefte aan eten, drinken en slaap. Er wordt gekeken
naar de invloed van het lichaam op het gedrag. Bv de effecten van
ondervoeding op het groeitempo van kinderen.
2. Cognitieve ontwikkeling ➜ ontwikkeling die betrekking heeft op de manier
waarop het gedrag van mensen wordt beïnvloed door groei en verandering
in de eigenschappen die de ene persoon van andere onderscheiden. Zoals
leren, geheugen, probleemoplossing en intelligentie. Bv hoe intellectuele
vermogens in de loop van de kindertijd veranderen.
3. Sociale ontwikkeling ➜ ontwikkeling die betrekking heeft op sociale relatie
en interacties met anderen, hoe die in de loop van het leven groeien,
veranderen en stabiel blijven. Bv kijken naar het uitgaansgedrag van
adolescenten.
4. Persoonlijkheidsontwikkeling ➜ ontwikkeling die betrekking heeft op
duurzame eigenschappen die de ene persoon van de andere onderscheid.
Er wordt gekeken naar de stabiliteit en de verandering in die
eigenschappen. Bv kijken of een persoon tijdens zijn leven stabiele,
duurzame karaktereigenschappen bezit.
Thema‘s Uitleg Voorbeelden
Fysieke ontwikkeling Kijkt naar de invloed van de Wat bepaalt de sekse van het kind? (h3)
hersenen, zenuwstelsel, Wat zijn de langetermijngevolgen van een
spieren, zintuigen en de premature geboorte? (h4)
behoefte aan eten, drinken Wat zijn de voordelen van borstvoeding? (h5)
en slaap op ons gedrag. Wat zijn de consequenties van vroege of late
seksuele rijpheid? (h14)
Cognitieve ontwikkeling Kijkt naar intellectuele Wat zijn de vroegste herinneringen die we van
vermogens, waaronder leren, onze babytijd kunnen hebben? (h6)
geheugen, het oplossen van Wat zijn de consequenties van tv-kijken? (h9)
problemen en intelligentie. Heeft tweetaligheid voordelen? (h12)
Bestaan er etnische verschillen in intelligentie?
(h12)
Sociale ontwikkeling Kijkt naar de ontwikkeling en Reageren pasgeborene anders op hun moeder dan
de verandering van sociale op andere mensen? (h4)
relaties en interacties met Hoe kunnen we interetnische vriendschappen
anderen. bevorderen? (h13)
Persoonlijkheidsontwikk Kijkt naar de duurzame Wat is de beste manier om kinderen op te voeden?
eling eigenschappen die de ene (h10)
persoon van de andere Wanneer wordt een kind zich bewust van zijn
onderscheiden. sekse? (h10)
Wat zijn de oorzaken van zelfmoord bij
adolescenten? (h16)
! de (h..) verwijzen naar de hoofdstukken waarin de vraag behandeld wordt.
Continue verandering vs discontinue verandering
,Continue verandering
- Verandering verloopt geleidelijk.
- Prestaties op het ene niveau zijn een vervolg op een voorgaand niveau.
- Nieuwe vaardigheden vloeien automatisch voort uit bestaande
vaardigheden.
- Continue verandering = kwantitatief ➜ de ontwikkeling wordt groter of
meer.
- De onderliggende ontwikkelingsprocessen die de aanzet geven tot
verandering blijven gedurende het hele leven hetzelfde.
- Continuïteit in de ontwikkeling ➜ een aaneensluitende vooruitgang.
Discontinue verandering
- Verandering verloopt in duidelijk te onderscheiden stappen of fasen.
- Elk stadium levert gedrag op dat kwalitatief anders is dan gedrag in
eerdere stadia.
- Gedrag en processen zijn in verschillende fasen kwalitatief verschillend.
Kritieke en gevoelige perioden: de invloed van de omgeving
Kritieke periode ➜ een specifieke tijd in de ontwikkeling waarin een bepaalde
gebeurtenis de grootste gevolgen heeft. De aanwezigheid van bepaalde soorten
omgevingsstimuli zijn noodzakelijk voor een normale ontwikkeling. Of
blootstelling aan bepaalde stimuli leidt tot een abnormale ontwikkeling.
- Voorbeeld = de betrouwbare aanwezigheid van een liefdevolle volwassene
in de vroege kinderjaren is essentieel voor het kind om zich veilig en
gehecht te voelen
- Het ontbreken van bepaalde invloeden tijdens kritieke perioden kan
permanente en onomkeerbare gevolgen hebben.
Plasticiteit ➜ de mate waarin een zich ontwikkelend gedragspatroon of fysieke
structuur kan worden gewijzigd. Kinderen kunnen bijvoorbeeld latere ervaringen
gebruiken om eerdere achterstanden in te halen.
Gevoelige periode ➜ een afgebakende periode, meestal vroeg in het leven van
een organisme, waarin dat organisme extra gevoelig is voor omgevingsinvloeden
die betrekking hebben op een bepaalde facet van de ontwikkeling.
, - Voorbeeld = kinderen zijn de eerste 6 levensjaren heel ontvankelijk voor
het leren van taal.
- Het ontbreken van invloeden tijdens de gevoelige perioden hoeven de
consequenties niet altijd permanent te zijn. Het onderkent de plasticiteit
van mensen in ontwikkeling.
Levensloopmodel vs focus op specifieke perioden
Levensloopmodel
- In moderne theorieën ligt de nadruk op groei en verandering in de loop
van het leven en op verbanden tussen verschillende perioden.
Focus op specifieke perioden
- Vroege ontwikkelingspsychologen zien de kindertijd en de adolescentie
nadrukkelijk als de belangrijkste processen.
Relatieve invloed van nature en nurture op de ontwikkeling
Nature ➜ eigenschappen, vermogens en capaciteiten die je van je ouders erft.
- Maturatie = het proces van het zich geleidelijk ontvouwen van
voorbestemde genetische informatie.
- Die genetische/geërfde invloeden zijn aan het werk terwijl we ons
ontwikkelen van het moment van conceptie tot dat we een volgroeid mens
zijn.
- Voorbeelden = bepaalt onze oogkleur, of we kaal worden later, hoe snel
we ons motorisch ontwikkelen en zorgt ervoor dat we onze hersenen zo
ontwikkelen dat je bijvoorbeeld kan lezen.
Nurture ➜ nadruk op de omgevingsinvloeden die ons gedrag bepalen en van
invloed zijn op iemands ontwikkeling.
- Door bv biologische omgevingsinvloeden = invloed van drank- en
drugsgebruik van een zwangere vrouw of de hoeveelheid voedsel dat een
kind krijgt.
- Door bv sociale omgevingsinvloeden = de manier waarop ouders hun
kinderen opvoeden en de invloed van leeftijdsgenoten op adolescenten.
- Door bv maatschappelijke omgevingsinvloeden = de socio-economische
omstandigheden waarin mensen zich bevinden.
Babytijd: lichamelijke ontwikkeling
Prénatale ontwikkeling
, Het eerste wat zich ontwikkeld ➜ de centrale buis = de hersenen + ruggenmerg.
Vanuit daar groeien armen en benen. De voedingsstoffen, alles wat de moeder
eet, gaat via de placenta.
Teratogene effecten ➜ omgevingsfactor die leidt tot een geboorteafwijking, het
zijn schadelijke effecten van buitenaf. Het moment + de mate van blootstelling
aan een teratogeen effect zijn cruciaal. In sommige fasen van de prenatale
ontwikkeling heeft een bepaald teratogeen effect maar heel weinig invloed. En in
een andere periode kan dat teratogeen effect juist wel veel consequenties
hebben.
1. Voedingspatroon van de moeder ➜ een moeder die gevarieerd + ervoor
zorgt dat ze de juiste voedingsstoffen binnenkrijgt, heeft minder last van
complicaties. Maar ondervoeding komt vaak voor op de wereld.
2. Leeftijd van de moeder ➜ vrouwen die ouder zijn als 30 als ze een kind
krijgen, lopen een groter risico op verschillende zwangerschaps- en
geboortecomplicaties. Ze hebben bv meer kans op een vroeggeboorte en
vaak hebben kinderen een lager geboortegewicht. Ook hebben oudere
moeders meer kans op een kind met het downsyndroom. Maar vrouwen
die zwanger worden tijdens hun adolescentie hebben meer kans op een
vroeggeboorte + het sterftecijfer van baby’s van tienermoeders ligt hoger.
3. Prenatale begeleiding van de moeder ➜ slechte sociale en economische
omstandigheden zijn ook van invloed. Veel tienermoeders hebben bv niet
genoeg geld / sociale ondersteuning waardoor ze geen toegang hebben tot
goede prenatale zorg + kraamzorg.
4. De gezondheid van de moeder ➜ moeders die gezond eten, gemiddeld
aankomen en voldoende bewegen hebben meer kans op een gezonde
baby. Ziekte bij zwangere vrouwen kan ernstige gevolgen hebben. Als
bijvoorbeeld de moeder voor de 11e week rode hond (rubella) krijgt, kan
Thema’s binnen ontwikkelingspsychologie
1. Fysieke ontwikkeling ➜ ontwikkeling die betrekking heeft op de fysieke
opbouw van het lichaam, zoals de hersenen, het zenuwstelsel, de spieren,
de zintuigen en de behoefte aan eten, drinken en slaap. Er wordt gekeken
naar de invloed van het lichaam op het gedrag. Bv de effecten van
ondervoeding op het groeitempo van kinderen.
2. Cognitieve ontwikkeling ➜ ontwikkeling die betrekking heeft op de manier
waarop het gedrag van mensen wordt beïnvloed door groei en verandering
in de eigenschappen die de ene persoon van andere onderscheiden. Zoals
leren, geheugen, probleemoplossing en intelligentie. Bv hoe intellectuele
vermogens in de loop van de kindertijd veranderen.
3. Sociale ontwikkeling ➜ ontwikkeling die betrekking heeft op sociale relatie
en interacties met anderen, hoe die in de loop van het leven groeien,
veranderen en stabiel blijven. Bv kijken naar het uitgaansgedrag van
adolescenten.
4. Persoonlijkheidsontwikkeling ➜ ontwikkeling die betrekking heeft op
duurzame eigenschappen die de ene persoon van de andere onderscheid.
Er wordt gekeken naar de stabiliteit en de verandering in die
eigenschappen. Bv kijken of een persoon tijdens zijn leven stabiele,
duurzame karaktereigenschappen bezit.
Thema‘s Uitleg Voorbeelden
Fysieke ontwikkeling Kijkt naar de invloed van de Wat bepaalt de sekse van het kind? (h3)
hersenen, zenuwstelsel, Wat zijn de langetermijngevolgen van een
spieren, zintuigen en de premature geboorte? (h4)
behoefte aan eten, drinken Wat zijn de voordelen van borstvoeding? (h5)
en slaap op ons gedrag. Wat zijn de consequenties van vroege of late
seksuele rijpheid? (h14)
Cognitieve ontwikkeling Kijkt naar intellectuele Wat zijn de vroegste herinneringen die we van
vermogens, waaronder leren, onze babytijd kunnen hebben? (h6)
geheugen, het oplossen van Wat zijn de consequenties van tv-kijken? (h9)
problemen en intelligentie. Heeft tweetaligheid voordelen? (h12)
Bestaan er etnische verschillen in intelligentie?
(h12)
Sociale ontwikkeling Kijkt naar de ontwikkeling en Reageren pasgeborene anders op hun moeder dan
de verandering van sociale op andere mensen? (h4)
relaties en interacties met Hoe kunnen we interetnische vriendschappen
anderen. bevorderen? (h13)
Persoonlijkheidsontwikk Kijkt naar de duurzame Wat is de beste manier om kinderen op te voeden?
eling eigenschappen die de ene (h10)
persoon van de andere Wanneer wordt een kind zich bewust van zijn
onderscheiden. sekse? (h10)
Wat zijn de oorzaken van zelfmoord bij
adolescenten? (h16)
! de (h..) verwijzen naar de hoofdstukken waarin de vraag behandeld wordt.
Continue verandering vs discontinue verandering
,Continue verandering
- Verandering verloopt geleidelijk.
- Prestaties op het ene niveau zijn een vervolg op een voorgaand niveau.
- Nieuwe vaardigheden vloeien automatisch voort uit bestaande
vaardigheden.
- Continue verandering = kwantitatief ➜ de ontwikkeling wordt groter of
meer.
- De onderliggende ontwikkelingsprocessen die de aanzet geven tot
verandering blijven gedurende het hele leven hetzelfde.
- Continuïteit in de ontwikkeling ➜ een aaneensluitende vooruitgang.
Discontinue verandering
- Verandering verloopt in duidelijk te onderscheiden stappen of fasen.
- Elk stadium levert gedrag op dat kwalitatief anders is dan gedrag in
eerdere stadia.
- Gedrag en processen zijn in verschillende fasen kwalitatief verschillend.
Kritieke en gevoelige perioden: de invloed van de omgeving
Kritieke periode ➜ een specifieke tijd in de ontwikkeling waarin een bepaalde
gebeurtenis de grootste gevolgen heeft. De aanwezigheid van bepaalde soorten
omgevingsstimuli zijn noodzakelijk voor een normale ontwikkeling. Of
blootstelling aan bepaalde stimuli leidt tot een abnormale ontwikkeling.
- Voorbeeld = de betrouwbare aanwezigheid van een liefdevolle volwassene
in de vroege kinderjaren is essentieel voor het kind om zich veilig en
gehecht te voelen
- Het ontbreken van bepaalde invloeden tijdens kritieke perioden kan
permanente en onomkeerbare gevolgen hebben.
Plasticiteit ➜ de mate waarin een zich ontwikkelend gedragspatroon of fysieke
structuur kan worden gewijzigd. Kinderen kunnen bijvoorbeeld latere ervaringen
gebruiken om eerdere achterstanden in te halen.
Gevoelige periode ➜ een afgebakende periode, meestal vroeg in het leven van
een organisme, waarin dat organisme extra gevoelig is voor omgevingsinvloeden
die betrekking hebben op een bepaalde facet van de ontwikkeling.
, - Voorbeeld = kinderen zijn de eerste 6 levensjaren heel ontvankelijk voor
het leren van taal.
- Het ontbreken van invloeden tijdens de gevoelige perioden hoeven de
consequenties niet altijd permanent te zijn. Het onderkent de plasticiteit
van mensen in ontwikkeling.
Levensloopmodel vs focus op specifieke perioden
Levensloopmodel
- In moderne theorieën ligt de nadruk op groei en verandering in de loop
van het leven en op verbanden tussen verschillende perioden.
Focus op specifieke perioden
- Vroege ontwikkelingspsychologen zien de kindertijd en de adolescentie
nadrukkelijk als de belangrijkste processen.
Relatieve invloed van nature en nurture op de ontwikkeling
Nature ➜ eigenschappen, vermogens en capaciteiten die je van je ouders erft.
- Maturatie = het proces van het zich geleidelijk ontvouwen van
voorbestemde genetische informatie.
- Die genetische/geërfde invloeden zijn aan het werk terwijl we ons
ontwikkelen van het moment van conceptie tot dat we een volgroeid mens
zijn.
- Voorbeelden = bepaalt onze oogkleur, of we kaal worden later, hoe snel
we ons motorisch ontwikkelen en zorgt ervoor dat we onze hersenen zo
ontwikkelen dat je bijvoorbeeld kan lezen.
Nurture ➜ nadruk op de omgevingsinvloeden die ons gedrag bepalen en van
invloed zijn op iemands ontwikkeling.
- Door bv biologische omgevingsinvloeden = invloed van drank- en
drugsgebruik van een zwangere vrouw of de hoeveelheid voedsel dat een
kind krijgt.
- Door bv sociale omgevingsinvloeden = de manier waarop ouders hun
kinderen opvoeden en de invloed van leeftijdsgenoten op adolescenten.
- Door bv maatschappelijke omgevingsinvloeden = de socio-economische
omstandigheden waarin mensen zich bevinden.
Babytijd: lichamelijke ontwikkeling
Prénatale ontwikkeling
, Het eerste wat zich ontwikkeld ➜ de centrale buis = de hersenen + ruggenmerg.
Vanuit daar groeien armen en benen. De voedingsstoffen, alles wat de moeder
eet, gaat via de placenta.
Teratogene effecten ➜ omgevingsfactor die leidt tot een geboorteafwijking, het
zijn schadelijke effecten van buitenaf. Het moment + de mate van blootstelling
aan een teratogeen effect zijn cruciaal. In sommige fasen van de prenatale
ontwikkeling heeft een bepaald teratogeen effect maar heel weinig invloed. En in
een andere periode kan dat teratogeen effect juist wel veel consequenties
hebben.
1. Voedingspatroon van de moeder ➜ een moeder die gevarieerd + ervoor
zorgt dat ze de juiste voedingsstoffen binnenkrijgt, heeft minder last van
complicaties. Maar ondervoeding komt vaak voor op de wereld.
2. Leeftijd van de moeder ➜ vrouwen die ouder zijn als 30 als ze een kind
krijgen, lopen een groter risico op verschillende zwangerschaps- en
geboortecomplicaties. Ze hebben bv meer kans op een vroeggeboorte en
vaak hebben kinderen een lager geboortegewicht. Ook hebben oudere
moeders meer kans op een kind met het downsyndroom. Maar vrouwen
die zwanger worden tijdens hun adolescentie hebben meer kans op een
vroeggeboorte + het sterftecijfer van baby’s van tienermoeders ligt hoger.
3. Prenatale begeleiding van de moeder ➜ slechte sociale en economische
omstandigheden zijn ook van invloed. Veel tienermoeders hebben bv niet
genoeg geld / sociale ondersteuning waardoor ze geen toegang hebben tot
goede prenatale zorg + kraamzorg.
4. De gezondheid van de moeder ➜ moeders die gezond eten, gemiddeld
aankomen en voldoende bewegen hebben meer kans op een gezonde
baby. Ziekte bij zwangere vrouwen kan ernstige gevolgen hebben. Als
bijvoorbeeld de moeder voor de 11e week rode hond (rubella) krijgt, kan
