PEDAGOGIEK BIJ
PEDAGOGISCHE KLIMAAT
Leerjaar 2- kenpek02-toets01
,Inhoud
Thema 1: Pedagogiek en het belang van het kind......................................................... 3
Begrippenlijsten Thema 1 ........................................................................................ 25
Thema 2: Opvoeding en opvoeddoelen in deze samenleving ...................................... 33
Begrippenlijsten thema 2 ........................................................................................ 57
Thema 3: Opvoeding en superdiversiteit ................................................................... 62
Begrippenlijsten thema 3: .................................................................................... 89
Thema 4: Invloed Pedagogisch klimaat op opvoeding: ............................................... 99
Begrippenlijsten Thema 4 ...................................................................................116
Thema 5 - De pedagoog en opvoeden in de wijk .......................................................128
Begrippenlijsten thema 5 .......................................................................................151
Thema 6 — Opvoeding in een professionele setting..................................................161
Begrippenlijsten thema 6 .......................................................................................198
Thema 7 - Organisaties opvoeden ...........................................................................214
Begrippenlijsten thema 7: ...................................................................................224
,Thema 1: Pedagogiek en het belang van het kind
Leerdoelen
Na dit thema kun je:
• een definitie geven van het begrip pedagogiek;
• de visie van Kohnstamm op pedagogiek omschrijven;
• uitleggen hoe opvoeddoelen de opvoeding normatief bepalen;
• enkele uitgangspunten van de Capability Approach benoemen;
• het sociaal-ecologische model van Uri Bronfenbrenner uitleggen;
• de invloed van artikel 3 IVRK: het belang van het kind uitleggen.
Voorbereiding
Activiteit Bron Omvang
2
Paragraaf 1.2: Definitie pedagogiek Inleiding in de Pedagogiek
pagina’s
4
Paragraaf 6.6.1: Kohnstamm Inleiding in de Pedagogiek
pagina’s
6
Paragraaf 7.1.2 en 7.1.3: Capability Approach Ethiek in Sociaal Werk
pagina’s
Basisboek systeemgericht 2
Paragraaf 7.4.1: Sociaal-ecologisch model
werken pagina’s
Gunning, Kohnstamm en Langeveld:
Aanvullende bron —
Academische Pedagogiek
,Kernvraag van thema 1
Hoe kan een pedagoog in het belang van het kind handelen, rekening houdend met de
unieke waarde van het kind, de opvoedrelatie, het pedagogisch klimaat en de omgeving
waarin het kind opgroeit?
Kern in één zin
Een pedagoog handelt in het belang van het kind door niet alleen naar gedrag of
problemen te kijken, maar ook naar de persoonlijke beleving,
ontwikkelingsmogelijkheden, relaties en omgevingsfactoren van het kind.
,1. Wat is pedagogiek?
Definitie
Pedagogiek is de wetenschap die onderzoekt hoe kinderen en jongeren worden
opgevoed en begeleid in hun ontwikkeling tot zelfstandige personen.
Pedagogiek gaat over:
• De relatie tussen opvoeder en kind.
• De ontwikkeling van het kind.
• De invloed van gezin, school, vrienden en maatschappij.
• Opvoeddoelen.
• Normen en waarden.
• Wat kinderen nodig hebben om goed en veilig op te groeien.
Pedagogiek gaat dus niet alleen over praktische opvoeding, zoals regels stellen,
kinderen helpen met huiswerk of corrigeren bij gedrag. Pedagogiek gaat ook over de
grotere vraag:
Wat is goede opvoeding, en waartoe voeden we kinderen op?
De wetenschappelijke kant
De wetenschappelijke kant van pedagogiek onderzoekt hoe opvoeding en ontwikkeling
in werkelijkheid verlopen.
Voorbeelden van vragen:
• Hoe reageren kinderen op verschillende opvoedstijlen?
• Welke invloed heeft veilige hechting?
• Wat doet armoede met de ontwikkeling van een kind?
• Welke begeleiding werkt goed bij jongeren met gedragsproblemen?
• Hoe beïnvloedt pesten het welzijn van een kind?
,Hiervoor gebruiken onderzoekers bijvoorbeeld:
• Observaties.
• Interviews.
• Vragenlijsten.
• Experimenten.
• Onderzoeksgegevens uit de praktijk.
Onderzoek op basis van waarnemingen en gegevens uit de werkelijkheid heet empirisch
onderzoek.
De normatieve kant
Pedagogiek heeft ook een normatieve kant. Dit betekent dat pedagogiek nadenkt over
wat goed, wenselijk en rechtvaardig is in de opvoeding.
Voorbeelden van normatieve vragen:
• Wat is goede opvoeding?
• Hoeveel vrijheid heeft een kind nodig?
• Wanneer stel je grenzen?
• Welke waarden wil je aan een kind meegeven?
• Wat is in het belang van dit kind?
• Welke ondersteuning heeft een jongere nodig om mee te kunnen doen?
Pedagogiek gaat dus altijd over feiten én waarden.
Kort onthouden
Pedagogiek is de wetenschap van opvoeding en ontwikkeling. Zij onderzoekt hoe
kinderen opgroeien, maar denkt ook na over wat goede opvoeding is en wat kinderen
nodig hebben.
,2. Pedagogisch ideaal, klimaat en relatie
Het pedagogisch ideaal
Het pedagogisch ideaal is de visie op wat goede opvoeding is en wat je uiteindelijk voor
een kind wilt bereiken.
Het gaat bijvoorbeeld om doelen zoals:
• Veilig opgroeien.
• Zelfstandigheid ontwikkelen.
• Zelfvertrouwen opbouwen.
• Respectvol omgaan met anderen.
• Sociale verantwoordelijkheid leren dragen.
• Zich kunnen ontwikkelen tot een volwaardig persoon.
• Een betekenisvolle plek vinden in de samenleving.
Een pedagogisch ideaal is dus de visie achter je handelen.
Pedagogisch klimaat
Het pedagogisch klimaat is de sfeer en manier van omgaan met elkaar in een gezin,
klas, groep of jongerenwerksetting.
Een positief pedagogisch klimaat bestaat bijvoorbeeld uit:
• Veiligheid.
• Vertrouwen.
• Duidelijkheid.
• Respect.
• Structuur.
• Positieve aandacht.
• Ruimte om fouten te maken.
• Ruimte om jezelf te zijn.
• Grenzen die eerlijk en voorspelbaar zijn.
Een kind kan zich beter ontwikkelen als het zich gezien, gehoord en veilig voelt.
,Pedagogische relatie
De pedagogische relatie is de relatie tussen de opvoeder/professional en het kind of de
jongere.
Een goede pedagogische relatie betekent dat de professional:
• Betrouwbaar is.
• Het kind serieus neemt.
• Luistert.
• Duidelijke grenzen stelt.
• Aansluit bij de beleving van het kind.
• Het kind stimuleert en ondersteunt.
• Niet alleen kijkt naar problemen, maar ook naar kwaliteiten.
Pedagogisch concept
Het pedagogisch concept is de manier of methode waarmee je je pedagogisch ideaal
uitvoert.
Onderdeel Betekenis
Pedagogisch ideaal De visie: wat vinden we belangrijk voor kinderen?
Pedagogisch klimaat De sfeer en omstandigheden waarin kinderen opgroeien
Pedagogische relatie De band en omgang tussen professional/opvoeder en kind
Pedagogisch concept De methode: hoe voeren we onze visie uit?
Belangrijke samenhang
Een pedagogisch ideaal kan alleen goed uitgevoerd worden als het pedagogisch klimaat,
de relatie en de methode bij elkaar passen.
Voorbeeld: als je zegt dat zelfstandigheid belangrijk is, maar jongeren nooit
verantwoordelijkheid of keuzevrijheid geeft, dan past je handelen niet bij je pedagogisch
ideaal.
PEDAGOGISCHE KLIMAAT
Leerjaar 2- kenpek02-toets01
,Inhoud
Thema 1: Pedagogiek en het belang van het kind......................................................... 3
Begrippenlijsten Thema 1 ........................................................................................ 25
Thema 2: Opvoeding en opvoeddoelen in deze samenleving ...................................... 33
Begrippenlijsten thema 2 ........................................................................................ 57
Thema 3: Opvoeding en superdiversiteit ................................................................... 62
Begrippenlijsten thema 3: .................................................................................... 89
Thema 4: Invloed Pedagogisch klimaat op opvoeding: ............................................... 99
Begrippenlijsten Thema 4 ...................................................................................116
Thema 5 - De pedagoog en opvoeden in de wijk .......................................................128
Begrippenlijsten thema 5 .......................................................................................151
Thema 6 — Opvoeding in een professionele setting..................................................161
Begrippenlijsten thema 6 .......................................................................................198
Thema 7 - Organisaties opvoeden ...........................................................................214
Begrippenlijsten thema 7: ...................................................................................224
,Thema 1: Pedagogiek en het belang van het kind
Leerdoelen
Na dit thema kun je:
• een definitie geven van het begrip pedagogiek;
• de visie van Kohnstamm op pedagogiek omschrijven;
• uitleggen hoe opvoeddoelen de opvoeding normatief bepalen;
• enkele uitgangspunten van de Capability Approach benoemen;
• het sociaal-ecologische model van Uri Bronfenbrenner uitleggen;
• de invloed van artikel 3 IVRK: het belang van het kind uitleggen.
Voorbereiding
Activiteit Bron Omvang
2
Paragraaf 1.2: Definitie pedagogiek Inleiding in de Pedagogiek
pagina’s
4
Paragraaf 6.6.1: Kohnstamm Inleiding in de Pedagogiek
pagina’s
6
Paragraaf 7.1.2 en 7.1.3: Capability Approach Ethiek in Sociaal Werk
pagina’s
Basisboek systeemgericht 2
Paragraaf 7.4.1: Sociaal-ecologisch model
werken pagina’s
Gunning, Kohnstamm en Langeveld:
Aanvullende bron —
Academische Pedagogiek
,Kernvraag van thema 1
Hoe kan een pedagoog in het belang van het kind handelen, rekening houdend met de
unieke waarde van het kind, de opvoedrelatie, het pedagogisch klimaat en de omgeving
waarin het kind opgroeit?
Kern in één zin
Een pedagoog handelt in het belang van het kind door niet alleen naar gedrag of
problemen te kijken, maar ook naar de persoonlijke beleving,
ontwikkelingsmogelijkheden, relaties en omgevingsfactoren van het kind.
,1. Wat is pedagogiek?
Definitie
Pedagogiek is de wetenschap die onderzoekt hoe kinderen en jongeren worden
opgevoed en begeleid in hun ontwikkeling tot zelfstandige personen.
Pedagogiek gaat over:
• De relatie tussen opvoeder en kind.
• De ontwikkeling van het kind.
• De invloed van gezin, school, vrienden en maatschappij.
• Opvoeddoelen.
• Normen en waarden.
• Wat kinderen nodig hebben om goed en veilig op te groeien.
Pedagogiek gaat dus niet alleen over praktische opvoeding, zoals regels stellen,
kinderen helpen met huiswerk of corrigeren bij gedrag. Pedagogiek gaat ook over de
grotere vraag:
Wat is goede opvoeding, en waartoe voeden we kinderen op?
De wetenschappelijke kant
De wetenschappelijke kant van pedagogiek onderzoekt hoe opvoeding en ontwikkeling
in werkelijkheid verlopen.
Voorbeelden van vragen:
• Hoe reageren kinderen op verschillende opvoedstijlen?
• Welke invloed heeft veilige hechting?
• Wat doet armoede met de ontwikkeling van een kind?
• Welke begeleiding werkt goed bij jongeren met gedragsproblemen?
• Hoe beïnvloedt pesten het welzijn van een kind?
,Hiervoor gebruiken onderzoekers bijvoorbeeld:
• Observaties.
• Interviews.
• Vragenlijsten.
• Experimenten.
• Onderzoeksgegevens uit de praktijk.
Onderzoek op basis van waarnemingen en gegevens uit de werkelijkheid heet empirisch
onderzoek.
De normatieve kant
Pedagogiek heeft ook een normatieve kant. Dit betekent dat pedagogiek nadenkt over
wat goed, wenselijk en rechtvaardig is in de opvoeding.
Voorbeelden van normatieve vragen:
• Wat is goede opvoeding?
• Hoeveel vrijheid heeft een kind nodig?
• Wanneer stel je grenzen?
• Welke waarden wil je aan een kind meegeven?
• Wat is in het belang van dit kind?
• Welke ondersteuning heeft een jongere nodig om mee te kunnen doen?
Pedagogiek gaat dus altijd over feiten én waarden.
Kort onthouden
Pedagogiek is de wetenschap van opvoeding en ontwikkeling. Zij onderzoekt hoe
kinderen opgroeien, maar denkt ook na over wat goede opvoeding is en wat kinderen
nodig hebben.
,2. Pedagogisch ideaal, klimaat en relatie
Het pedagogisch ideaal
Het pedagogisch ideaal is de visie op wat goede opvoeding is en wat je uiteindelijk voor
een kind wilt bereiken.
Het gaat bijvoorbeeld om doelen zoals:
• Veilig opgroeien.
• Zelfstandigheid ontwikkelen.
• Zelfvertrouwen opbouwen.
• Respectvol omgaan met anderen.
• Sociale verantwoordelijkheid leren dragen.
• Zich kunnen ontwikkelen tot een volwaardig persoon.
• Een betekenisvolle plek vinden in de samenleving.
Een pedagogisch ideaal is dus de visie achter je handelen.
Pedagogisch klimaat
Het pedagogisch klimaat is de sfeer en manier van omgaan met elkaar in een gezin,
klas, groep of jongerenwerksetting.
Een positief pedagogisch klimaat bestaat bijvoorbeeld uit:
• Veiligheid.
• Vertrouwen.
• Duidelijkheid.
• Respect.
• Structuur.
• Positieve aandacht.
• Ruimte om fouten te maken.
• Ruimte om jezelf te zijn.
• Grenzen die eerlijk en voorspelbaar zijn.
Een kind kan zich beter ontwikkelen als het zich gezien, gehoord en veilig voelt.
,Pedagogische relatie
De pedagogische relatie is de relatie tussen de opvoeder/professional en het kind of de
jongere.
Een goede pedagogische relatie betekent dat de professional:
• Betrouwbaar is.
• Het kind serieus neemt.
• Luistert.
• Duidelijke grenzen stelt.
• Aansluit bij de beleving van het kind.
• Het kind stimuleert en ondersteunt.
• Niet alleen kijkt naar problemen, maar ook naar kwaliteiten.
Pedagogisch concept
Het pedagogisch concept is de manier of methode waarmee je je pedagogisch ideaal
uitvoert.
Onderdeel Betekenis
Pedagogisch ideaal De visie: wat vinden we belangrijk voor kinderen?
Pedagogisch klimaat De sfeer en omstandigheden waarin kinderen opgroeien
Pedagogische relatie De band en omgang tussen professional/opvoeder en kind
Pedagogisch concept De methode: hoe voeren we onze visie uit?
Belangrijke samenhang
Een pedagogisch ideaal kan alleen goed uitgevoerd worden als het pedagogisch klimaat,
de relatie en de methode bij elkaar passen.
Voorbeeld: als je zegt dat zelfstandigheid belangrijk is, maar jongeren nooit
verantwoordelijkheid of keuzevrijheid geeft, dan past je handelen niet bij je pedagogisch
ideaal.
