DE ULTIEME
SAMENVATTING VAN
WETENSCHAPSFILOSOFI
E VOOR MAW
De colleges + Exploring humans boek +
de twee sociale filosofie boeken
Robbin Leijten
,De ultieme samenvatting van Wetenschapsfilosofie voor MAW
Inhoudsopgave
Filosofie..........................................................................................................................3
Wat is filosofie............................................................................................................3
Soorten filosofische problemen..................................................................................3
Wetenschapsfilosofie.....................................................................................................3
Lind................................................................................................................................3
Het aristotelische wereldbeeld......................................................................................4
Ptolemaeus en het geocentrische model...................................................................4
Copernicus en de wetenschappelijke revolutie..........................................................5
Kritiek op Aristoteles...................................................................................................5
Wetenschappelijke revolutie (1500-1700).....................................................................5
Scepticisme....................................................................................................................5
Wat is kennis..............................................................................................................5
Wat is scepticisme......................................................................................................6
Michel de Montaigne...................................................................................................6
Posities in de epistemologie..........................................................................................6
Rationalisme...............................................................................................................6
Modern empirisme......................................................................................................7
Drie manieren van redeneren........................................................................................9
Inductie.......................................................................................................................9
Deductie.....................................................................................................................9
Abductie......................................................................................................................9
Logisch positivisten........................................................................................................9
Positivisme................................................................................................................10
Demarcatiecriteria volgens de Logisch positivisten....................................................10
Verifieerbaarheid......................................................................................................11
Confirmeerbaarheid..................................................................................................11
Demarcatiecriteria volgens Popper..............................................................................11
Falsifieerbaarheid.....................................................................................................12
Popper over inductie.................................................................................................13
Kritisch rationalisme.................................................................................................13
Problemen met de ideeën van Popper.....................................................................13
Theoriegeladenheid van de waarneming.....................................................................13
Het relativisme van Thomas Kuhn...............................................................................14
Schema van veranderingen in de wetenschap.........................................................14
Kuhn over astronomie..............................................................................................15
Incommensurabiliteit................................................................................................15
Paul Feyerabends relativisme......................................................................................16
Wetenschap als anarchistische onderneming..........................................................16
pag. 1
,De ultieme samenvatting van Wetenschapsfilosofie voor MAW
Gevolgen...................................................................................................................16
Problemen met relativisme en constructivisme.......................................................17
Argument voor relativisme.......................................................................................17
Lakatos.........................................................................................................................17
Zijn de MAW dan wetenschappelijk..........................................................................18
Quine............................................................................................................................19
Quine’s empirisme en naturalisme...........................................................................19
Quine’s kernideeën...................................................................................................20
Biases...........................................................................................................................20
De sociologie van de wetenschap................................................................................21
Merton.......................................................................................................................21
Oreskens...................................................................................................................23
Sociale wetenschap.....................................................................................................25
Soorten vragen.........................................................................................................25
De natuurwetenschappen vs. de sociale wetenschappen........................................25
BD-Model......................................................................................................................26
Toepassing in advertisement....................................................................................26
Problemen met het BD-Model...................................................................................27
Behaviorisme...............................................................................................................27
Stimulus response....................................................................................................28
Kritiek op het behaviorisme......................................................................................29
Interpretivistische kritiek op het BD-model..............................................................29
Sociale ontologie..........................................................................................................29
Searle........................................................................................................................30
Bratman....................................................................................................................30
Gilbert.......................................................................................................................31
Groepsgeesten..........................................................................................................31
Het Nature-Nurture debat............................................................................................32
Benaderingen in het nature/nurture debat...............................................................32
Nature & nurture......................................................................................................32
Morele implicaties en kritiek.....................................................................................33
Longino over nature and nurture..............................................................................33
Wetenschappelijke objectiviteit...................................................................................35
De 3 eisen voor objectieve wetenschap...................................................................35
Wat is dan objectieve realiteit..................................................................................38
pag. 2
, De ultieme samenvatting van Wetenschapsfilosofie voor MAW
Filosofie
Wat is filosofie
- Filosofen proberen precies en logisch na te denken over zaken die veel
mensen belangrijk vinden en voor vanzelfsprekend aannemen, maar waar ze
vaak slechts vage ideeën over hebben
- Doel van filosofie: begrijpen hoe dingen in de breedst mogelijk zin van het
woord samenhangen
Advancing society
- We willen dingen weten, zodat we begrijpen hoe de wereld in elkaar zit
- We handelen vervolgens op basis van die kennis
- We willen de wereld een beetje beter maken
Soorten filosofische problemen
Epistemologie = kennisleer, wat is kennis
Metafysica = kennisleer, wat betekent het om te zeggen dat iets waar is
Bestaat zoiets als vrije wil
Wat is de beste manier om in het leven te staan
Esthetiek = is schoonheid een kwestie van smaak
Wetenschapsfilosofie
Wetenschapsfilosofie = het kritisch nadenken over wetenschap, zoals wat
wetenschap wetenschappelijk maakt
- Je wilt kennis krijgen
- We gaan uit van tijdelijke waarheden, een theorie die nu waar is, kan in de
toekomst fout blijken
Wetenschapsfilosofische vragen
- Wat is de beste wetenschappelijke methode
- Wat is het verschil tussen wetenschap en pseudowetenschap
- Wat bedoelen we als we zeggen dat iets wetenschappelijk bewezen is
- Werken homeopathische middelen echt
- Wat is wetenschap
Dit is belangrijk omdat:
- We leven in een samenleving waarin wetenschap belangrijk is
- Je volgt een wetenschappelijke opleiding
o Nadenken over wetenschap
o Grondslagen van je eigen discipline
o Kritische houding ten opzichte van je eigen studie
- Omdat in we in roerige tijden leven waar wetenschappelijke waarden op het
spel staan
Lind
Schaf de sociale wetenschappen af
- Hij wil een nieuwe universiteit waar alleen natuurwetenschappen en
geesteswetenschappen zijn
- Sociale wetenschappen horen feitelijk bij de geesteswetenschappen, dat is
allemaal psychologie
pag. 3
SAMENVATTING VAN
WETENSCHAPSFILOSOFI
E VOOR MAW
De colleges + Exploring humans boek +
de twee sociale filosofie boeken
Robbin Leijten
,De ultieme samenvatting van Wetenschapsfilosofie voor MAW
Inhoudsopgave
Filosofie..........................................................................................................................3
Wat is filosofie............................................................................................................3
Soorten filosofische problemen..................................................................................3
Wetenschapsfilosofie.....................................................................................................3
Lind................................................................................................................................3
Het aristotelische wereldbeeld......................................................................................4
Ptolemaeus en het geocentrische model...................................................................4
Copernicus en de wetenschappelijke revolutie..........................................................5
Kritiek op Aristoteles...................................................................................................5
Wetenschappelijke revolutie (1500-1700).....................................................................5
Scepticisme....................................................................................................................5
Wat is kennis..............................................................................................................5
Wat is scepticisme......................................................................................................6
Michel de Montaigne...................................................................................................6
Posities in de epistemologie..........................................................................................6
Rationalisme...............................................................................................................6
Modern empirisme......................................................................................................7
Drie manieren van redeneren........................................................................................9
Inductie.......................................................................................................................9
Deductie.....................................................................................................................9
Abductie......................................................................................................................9
Logisch positivisten........................................................................................................9
Positivisme................................................................................................................10
Demarcatiecriteria volgens de Logisch positivisten....................................................10
Verifieerbaarheid......................................................................................................11
Confirmeerbaarheid..................................................................................................11
Demarcatiecriteria volgens Popper..............................................................................11
Falsifieerbaarheid.....................................................................................................12
Popper over inductie.................................................................................................13
Kritisch rationalisme.................................................................................................13
Problemen met de ideeën van Popper.....................................................................13
Theoriegeladenheid van de waarneming.....................................................................13
Het relativisme van Thomas Kuhn...............................................................................14
Schema van veranderingen in de wetenschap.........................................................14
Kuhn over astronomie..............................................................................................15
Incommensurabiliteit................................................................................................15
Paul Feyerabends relativisme......................................................................................16
Wetenschap als anarchistische onderneming..........................................................16
pag. 1
,De ultieme samenvatting van Wetenschapsfilosofie voor MAW
Gevolgen...................................................................................................................16
Problemen met relativisme en constructivisme.......................................................17
Argument voor relativisme.......................................................................................17
Lakatos.........................................................................................................................17
Zijn de MAW dan wetenschappelijk..........................................................................18
Quine............................................................................................................................19
Quine’s empirisme en naturalisme...........................................................................19
Quine’s kernideeën...................................................................................................20
Biases...........................................................................................................................20
De sociologie van de wetenschap................................................................................21
Merton.......................................................................................................................21
Oreskens...................................................................................................................23
Sociale wetenschap.....................................................................................................25
Soorten vragen.........................................................................................................25
De natuurwetenschappen vs. de sociale wetenschappen........................................25
BD-Model......................................................................................................................26
Toepassing in advertisement....................................................................................26
Problemen met het BD-Model...................................................................................27
Behaviorisme...............................................................................................................27
Stimulus response....................................................................................................28
Kritiek op het behaviorisme......................................................................................29
Interpretivistische kritiek op het BD-model..............................................................29
Sociale ontologie..........................................................................................................29
Searle........................................................................................................................30
Bratman....................................................................................................................30
Gilbert.......................................................................................................................31
Groepsgeesten..........................................................................................................31
Het Nature-Nurture debat............................................................................................32
Benaderingen in het nature/nurture debat...............................................................32
Nature & nurture......................................................................................................32
Morele implicaties en kritiek.....................................................................................33
Longino over nature and nurture..............................................................................33
Wetenschappelijke objectiviteit...................................................................................35
De 3 eisen voor objectieve wetenschap...................................................................35
Wat is dan objectieve realiteit..................................................................................38
pag. 2
, De ultieme samenvatting van Wetenschapsfilosofie voor MAW
Filosofie
Wat is filosofie
- Filosofen proberen precies en logisch na te denken over zaken die veel
mensen belangrijk vinden en voor vanzelfsprekend aannemen, maar waar ze
vaak slechts vage ideeën over hebben
- Doel van filosofie: begrijpen hoe dingen in de breedst mogelijk zin van het
woord samenhangen
Advancing society
- We willen dingen weten, zodat we begrijpen hoe de wereld in elkaar zit
- We handelen vervolgens op basis van die kennis
- We willen de wereld een beetje beter maken
Soorten filosofische problemen
Epistemologie = kennisleer, wat is kennis
Metafysica = kennisleer, wat betekent het om te zeggen dat iets waar is
Bestaat zoiets als vrije wil
Wat is de beste manier om in het leven te staan
Esthetiek = is schoonheid een kwestie van smaak
Wetenschapsfilosofie
Wetenschapsfilosofie = het kritisch nadenken over wetenschap, zoals wat
wetenschap wetenschappelijk maakt
- Je wilt kennis krijgen
- We gaan uit van tijdelijke waarheden, een theorie die nu waar is, kan in de
toekomst fout blijken
Wetenschapsfilosofische vragen
- Wat is de beste wetenschappelijke methode
- Wat is het verschil tussen wetenschap en pseudowetenschap
- Wat bedoelen we als we zeggen dat iets wetenschappelijk bewezen is
- Werken homeopathische middelen echt
- Wat is wetenschap
Dit is belangrijk omdat:
- We leven in een samenleving waarin wetenschap belangrijk is
- Je volgt een wetenschappelijke opleiding
o Nadenken over wetenschap
o Grondslagen van je eigen discipline
o Kritische houding ten opzichte van je eigen studie
- Omdat in we in roerige tijden leven waar wetenschappelijke waarden op het
spel staan
Lind
Schaf de sociale wetenschappen af
- Hij wil een nieuwe universiteit waar alleen natuurwetenschappen en
geesteswetenschappen zijn
- Sociale wetenschappen horen feitelijk bij de geesteswetenschappen, dat is
allemaal psychologie
pag. 3
