Samenva'ng Kernthema’s B&O
Periode 1
2025-2026
1. Opkomst organisa0esamenleving
2. Bureaucra0sch versus humanis0sche bestuur
3. Bureaucra0emodel versus de informele organisa0e & frontstage en backstage? 5-9
4. Organisa0e & omgeving, con0ngen0etheorie versus IT en ET
5. Cultuur & Macht
6. Bureaucra0e versus postbureaucra0e
1
, 1. Opkomst organisa0esamenleving
Bestuur Organisa-e
• Dicht op bestuurders • Dicht op managers
• Macro: het systeem het grotere plaatje • Meso/micro interne organisa8e mens
• Rich8ng wat we willen • Inrich8ng hoe we ’t doen
• Vrijschrijvend • Beschrijvend en begrijpend hoe ’t
feitelijk werkt.
10 tegeltjes wijsheden:
1. Organisa8es zijn knooppunten waar alles op draait. Zij ordenen onze contacten, reguleren
onze dag, regeren ons leven.
2. Wij leven in een organisa-esamenleving. Organisa8es zijn alleen maar toegenomen.
3. Wij weten over het algemeen geen moer van organisa8e en hun werking.
4. Organisa8es zijn overal, maar wij zien ze niet of krijgen ze niet te zien. Zijn ze wel interessant
om ze te bestuderen?
5. Werken kan soms saai zijn, maar werkende mensen bestuderen is juist niet saai.
6. Nederlanders (en zelfs studenten KBO) denken dat het om je privéleven draait, maar in de
prak8jk draait het (minstens evenzeer) om je werk.
Nederlanders beweren dat ze werken om te leven. Dit komt door:
• We een sociaal vangnet hebben en we een rijk land zijn
• We hebben een cultuur: we houden van leuke dingen, lekker eten en gezelligheid. Wij geven
dit met trots door.
• Produc8viteit cijfers zijn hoog, maar toch werken veel Nederlanders in deel8jd.
Terwijl werk houdt mensen in leven, het biedt structuur, ritme,
Wat is een organisa-e?
Een organisa8e is een groep mensen die samen iets aan het doen zijn. Het is meer een proces
waarmee mensen bezig zijn. Een organisa8e is voortdurend in beweging. Je bent al8jd aZankelijk van
mensen en andersom.
Een organisa8e is overwegend doelgericht. Vaak zijn organisa8es met iets heel anders bezig en
verliezen het doel soms uit het oog.
7. Het fenomeen ‘organisa8e’ is (net als ‘bestuur’) niet eenduidig. Het is van alles tegelijk. Orde
én wanorde, proces én product.
8. Elke ordening (historisch, theore8sch, thema8sch) van het gebied B&O is per defini8e
onvolmaakt en onvolledig en dus een 8kje willekeurig.
2
, Posi-visme vs construc-visme
De ‘posi-vist’ gaat uit van een objec8ef bestaande, en objec8ef te observeren werkelijkheid (een
wetenschapper ‘meet’ de ‘objec8eve’ kenmerken).
De ‘construc-vist’ gaat uit van een werkelijkheid die door mensen wordt geconstrueerd (een
wetenschapper bestudeert hoe mensen hun wereld interpreteren en construeren).
Managerialisten versus cri-ci
Managerialisten richten zich op de vraag hoe organisa8es effec8ever zijn te besturen (zij hebben
dezelfde belangen en belangstelling als managers).
Cri-ci blijven op kri8sche afstand en schrijven over, in plaats van voor management en organisa8es.
Vaak zijn zij ook par8jdig door sympathie voor wie wordt ‘gemanaged’, waarbij sommigen een
organisa8e neerzeaen als instrument van onderdrukking/ overheersing.
9. Theorie is de landkaart, niet het landschap.
10. De samenleving is in 150 jaar totaal veranderd.
11. De samenleving is in 150 jaar ‘verorganiseerd’.
12. Wees verschillig!
Industriële revolu0e
Van tradi,onele standensamenleving naar moderne, industriële, ‘verorganiseerde’
samenleving.
Afnemend Toenemend
• Betekenis standen • Opkomst grootschalige industrie
• Familie • Grote steden
• Dorpsgemeenschap • Treinen-auto’s-Vliegtuigen,
• Kerk • Loonarbeid en arbeiders
• Religie • Markteconomie
• Landbouw/veeteelt • ‘Organisa,esamenleving’
Organisa0es, van kleine bedrijLes naar BIG Business.
Geschiedenis van organisa0es:
Begin 19e eeuw Kleine bedrijven van baas- Kleine produc,e voor lokale
eigenaar. markten.
1850-1930 Opkomst Grote bedrijven onder Massaproduc,e voor grote
1930-1970 Bloei leiding van professionele markten: Big business.
bestuurders.
1970 - nu ‘Nieuwe’ organisa,es Maatwerk voor decentrale
markten.
3
Periode 1
2025-2026
1. Opkomst organisa0esamenleving
2. Bureaucra0sch versus humanis0sche bestuur
3. Bureaucra0emodel versus de informele organisa0e & frontstage en backstage? 5-9
4. Organisa0e & omgeving, con0ngen0etheorie versus IT en ET
5. Cultuur & Macht
6. Bureaucra0e versus postbureaucra0e
1
, 1. Opkomst organisa0esamenleving
Bestuur Organisa-e
• Dicht op bestuurders • Dicht op managers
• Macro: het systeem het grotere plaatje • Meso/micro interne organisa8e mens
• Rich8ng wat we willen • Inrich8ng hoe we ’t doen
• Vrijschrijvend • Beschrijvend en begrijpend hoe ’t
feitelijk werkt.
10 tegeltjes wijsheden:
1. Organisa8es zijn knooppunten waar alles op draait. Zij ordenen onze contacten, reguleren
onze dag, regeren ons leven.
2. Wij leven in een organisa-esamenleving. Organisa8es zijn alleen maar toegenomen.
3. Wij weten over het algemeen geen moer van organisa8e en hun werking.
4. Organisa8es zijn overal, maar wij zien ze niet of krijgen ze niet te zien. Zijn ze wel interessant
om ze te bestuderen?
5. Werken kan soms saai zijn, maar werkende mensen bestuderen is juist niet saai.
6. Nederlanders (en zelfs studenten KBO) denken dat het om je privéleven draait, maar in de
prak8jk draait het (minstens evenzeer) om je werk.
Nederlanders beweren dat ze werken om te leven. Dit komt door:
• We een sociaal vangnet hebben en we een rijk land zijn
• We hebben een cultuur: we houden van leuke dingen, lekker eten en gezelligheid. Wij geven
dit met trots door.
• Produc8viteit cijfers zijn hoog, maar toch werken veel Nederlanders in deel8jd.
Terwijl werk houdt mensen in leven, het biedt structuur, ritme,
Wat is een organisa-e?
Een organisa8e is een groep mensen die samen iets aan het doen zijn. Het is meer een proces
waarmee mensen bezig zijn. Een organisa8e is voortdurend in beweging. Je bent al8jd aZankelijk van
mensen en andersom.
Een organisa8e is overwegend doelgericht. Vaak zijn organisa8es met iets heel anders bezig en
verliezen het doel soms uit het oog.
7. Het fenomeen ‘organisa8e’ is (net als ‘bestuur’) niet eenduidig. Het is van alles tegelijk. Orde
én wanorde, proces én product.
8. Elke ordening (historisch, theore8sch, thema8sch) van het gebied B&O is per defini8e
onvolmaakt en onvolledig en dus een 8kje willekeurig.
2
, Posi-visme vs construc-visme
De ‘posi-vist’ gaat uit van een objec8ef bestaande, en objec8ef te observeren werkelijkheid (een
wetenschapper ‘meet’ de ‘objec8eve’ kenmerken).
De ‘construc-vist’ gaat uit van een werkelijkheid die door mensen wordt geconstrueerd (een
wetenschapper bestudeert hoe mensen hun wereld interpreteren en construeren).
Managerialisten versus cri-ci
Managerialisten richten zich op de vraag hoe organisa8es effec8ever zijn te besturen (zij hebben
dezelfde belangen en belangstelling als managers).
Cri-ci blijven op kri8sche afstand en schrijven over, in plaats van voor management en organisa8es.
Vaak zijn zij ook par8jdig door sympathie voor wie wordt ‘gemanaged’, waarbij sommigen een
organisa8e neerzeaen als instrument van onderdrukking/ overheersing.
9. Theorie is de landkaart, niet het landschap.
10. De samenleving is in 150 jaar totaal veranderd.
11. De samenleving is in 150 jaar ‘verorganiseerd’.
12. Wees verschillig!
Industriële revolu0e
Van tradi,onele standensamenleving naar moderne, industriële, ‘verorganiseerde’
samenleving.
Afnemend Toenemend
• Betekenis standen • Opkomst grootschalige industrie
• Familie • Grote steden
• Dorpsgemeenschap • Treinen-auto’s-Vliegtuigen,
• Kerk • Loonarbeid en arbeiders
• Religie • Markteconomie
• Landbouw/veeteelt • ‘Organisa,esamenleving’
Organisa0es, van kleine bedrijLes naar BIG Business.
Geschiedenis van organisa0es:
Begin 19e eeuw Kleine bedrijven van baas- Kleine produc,e voor lokale
eigenaar. markten.
1850-1930 Opkomst Grote bedrijven onder Massaproduc,e voor grote
1930-1970 Bloei leiding van professionele markten: Big business.
bestuurders.
1970 - nu ‘Nieuwe’ organisa,es Maatwerk voor decentrale
markten.
3
