Innovatieverslag
OHBOV18
Communicatie als basis voor samenwerking tussen
zorgmedewerkers en mantelzorgers.
Naam:
Studentnummer: 545008
E-mailadres:
Saxion Parttime School | Deventer
Beoordelaar: Annabel van den Berg - Zweers
E-mail:
Werkbegeleider:
E-mail:
Aantal woorden: 5688
(excl. voorwoord, samenvatting, inhoudsopgave, literatuurlijst en bijlagen)
Inleverdatum: 06-01-2026
,Voorwoord
Dit verslag is geschreven in het kader van mijn afstuderen van de opleiding verpleegkunde
aan Saxion Hogeschool. Tijdens deze afstudeerfase heb ik mij verdiept in een vraagstuk uit
mijn eigen werkpraktijk waarbij het verbinden van theorie en praktijk centraal stond. Het
uitvoeren van dit praktijkgerichte onderzoek heeft mij uitgedaagd om kritisch te kijken naar
mijn eigen handelen en naar de manier waarop samenwerking in de zorg vorm krijgt.
Het onderzoek is uitgevoerd binnen Zorggroep Solis, binnen verpleeghuisafdeling Rande. In
deze werkomgeving heb ik van dichtbij ervaren hoe belangrijk goede communicatie is in de
samenwerking tussen zorgmedewerkers en mantelzorgers.
Ik wil mijn collega’s bedanken voor hun openheid, betrokkenheid en bereidheid om hun
ervaringen met mij te delen. Hun input heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de
totstandkoming van dit onderzoek. Ook wil ik de mantelzorgers bedanken die de tijd hebben
genomen om hun perspectief te delen.
Daarnaast wil ik mijn praktijkbegeleider, Stephanie Reilink, bedanken voor haar begeleiding
en kritische vragen gedurende dit proces. Haar betrokkenheid en feedback hebben mij
geholpen om het onderzoek scherp te houden en praktisch toepasbaar te maken. Ook wil ik
mijn afstudeercoach vanuit Saxion, Annabel van den Berg-Zweers, bedanken voor haar
prettige lessen en waardevolle feedback tijdens het schrijven van dit onderzoek.
Tot slot wil ik mijn familie en vrienden bedanken voor hun steun en begrip tijdens deze
intensieve periode. Hun aanmoediging en vertrouwen hebben bijgedragen aan het voltooien
van deze afstudeerfase.
Nijverdal, 6 januari 2026
2
,Samenvatting
Binnen de ouderenzorg wordt steeds meer een beroep gedaan op mantelzorgers, mede door
vergrijzing en aanhoudende personeelstekorten. Hierdoor neemt het belang van goede
samenwerking tussen zorgmedewerkers en mantelzorgers toe. In de dagelijkse praktijk blijkt
echter dat deze samenwerking niet altijd vanzelfsprekend verloopt. Met name de
communicatie rondom rollen, verwachtingen en verantwoordelijkheden is vaak informeel en
persoonsafhankelijk wat kan leiden tot misverstanden, spanning en onrust bij betrokkenen.
Dit praktijkgerichte onderzoek is uitgevoerd op verpleeghuisafdeling Rande van Zorggroep
Solis en richt zich op het verbeteren van de communicatie tussen zorgmedewerkers en
mantelzorgers. Het doel van het onderzoek is om inzicht te krijgen in de knelpunten en
behoeften die beide groepen ervaren en om op basis daarvan een praktische ondersteuning
te ontwikkelen voor zorgmedewerkers.
Het onderzoek heeft een kwalitatief karakter en bestaat uit een literatuuronderzoek en een
praktijkonderzoek. Het literatuuronderzoek richt zich op communicatie en samenwerking
tussen formele en informele zorgverleners binnen de ouderenzorg. Het praktijkonderzoek
bestaat uit semigestructureerde interviews met zorgmedewerkers en een aanvullende
vragenlijst met open vragen voor mantelzorgers. De verzamelde gegevens zijn thematisch
geanalyseerd en naast elkaar gelegd om overeenkomsten en verschillen inzichtelijk te maken.
Uit het onderzoek blijkt dat communicatie met mantelzorgers binnen afdeling Rande
grotendeels plaatsvindt op informele momenten en zonder vaste structuur. Rollen en
verwachtingen worden niet standaard expliciet besproken waardoor zorgmedewerkers
onzekerheid ervaren bij het voeren van gesprekken, met name in emotioneel beladen
situaties. Mantelzorgers geven aan behoefte te hebben aan duidelijke afspraken, erkenning
van hun rol en consistente communicatie. Zowel zorgmedewerkers als mantelzorgers
benadrukken het belang van heldere afstemming voor een prettige samenwerking en rust
rondom de bewoner.
Op basis van deze bevindingen is een gesprekskaart ontwikkeld die zorgmedewerkers
ondersteunt bij het voeren van gesprekken met mantelzorgers. De gesprekskaart biedt
houvast bij het bespreken van samenwerking, rollen en verwachtingen en is bedoeld als
laagdrempelig hulpmiddel dat aansluit bij de dagelijkse zorgpraktijk. De verwachte opbrengst
van deze innovatie is een meer eenduidige en gelijkwaardige samenwerking, vermindering
van misverstanden en meer duidelijkheid en rust voor zorgmedewerkers, mantelzorgers en
bewoners.
3
, Inhoudsopgave
1. Inleiding.................................................................................................... 6
1.1. Oriëntatie................................................................................................................. 6
1.1.1. Macroniveau...................................................................................................... 6
1.1.2. Mesoniveau....................................................................................................... 7
1.1.3. Microniveau....................................................................................................... 7
1.2. Stakeholders........................................................................................................... 8
1.3. Probleemanalyse..................................................................................................... 8
1.3.1 Samenvattende analyse.....................................................................................8
1.3.2 Kernprobleem..................................................................................................... 9
1.4.1. Doelstelling....................................................................................................... 9
1.4.2. Onderzoeksvraag.............................................................................................. 9
2. Methodologie........................................................................................... 11
2.2. Dataverzameling.................................................................................................... 11
2.2.1. Literatuuronderzoek........................................................................................11
2.2.2. Praktijkonderzoek............................................................................................ 12
2.3. Analyse en betrouwbaarheid.................................................................................13
3. Resultaten............................................................................................... 14
3.1. Literatuuronderzoek..............................................................................................14
3.2. Praktijkonderzoek.................................................................................................. 16
4. Conclusie, discussie en aanbevelingen......................................................18
4.1. Conclusie............................................................................................................... 18
4.1.1. Conclusie deelvragen......................................................................................18
4.1.2. Conclusie onderzoeksvraag.............................................................................18
4.2. Discussie................................................................................................................ 19
5. Implementatie van de innovatie................................................................21
5.1 Stap 1 – Opstarten van het plan.............................................................................21
5.2 Stap 2 – Inrichten van het plan...............................................................................21
5.3 Stap 3 – Maken van het plan van aanpak...............................................................22
5.4 Stap 4 – Uitvoeren van het plan..............................................................................22
5.5 Stap 5 – Opleveren van het resultaat......................................................................22
5.5.1. Kosten en baten.............................................................................................. 22
5.6 Stap 6 – Afsluiten van het plan...............................................................................23
5.7 Evaluatie en borging............................................................................................... 23
Literatuurlijst............................................................................................... 24
Bijlage A Stakeholderanalyse........................................................................27
Bijlage B 6W-methode..................................................................................30
Bijlage C Visgraatdiagram.............................................................................32
Bijlage D Zoekstrategie................................................................................33
4
OHBOV18
Communicatie als basis voor samenwerking tussen
zorgmedewerkers en mantelzorgers.
Naam:
Studentnummer: 545008
E-mailadres:
Saxion Parttime School | Deventer
Beoordelaar: Annabel van den Berg - Zweers
E-mail:
Werkbegeleider:
E-mail:
Aantal woorden: 5688
(excl. voorwoord, samenvatting, inhoudsopgave, literatuurlijst en bijlagen)
Inleverdatum: 06-01-2026
,Voorwoord
Dit verslag is geschreven in het kader van mijn afstuderen van de opleiding verpleegkunde
aan Saxion Hogeschool. Tijdens deze afstudeerfase heb ik mij verdiept in een vraagstuk uit
mijn eigen werkpraktijk waarbij het verbinden van theorie en praktijk centraal stond. Het
uitvoeren van dit praktijkgerichte onderzoek heeft mij uitgedaagd om kritisch te kijken naar
mijn eigen handelen en naar de manier waarop samenwerking in de zorg vorm krijgt.
Het onderzoek is uitgevoerd binnen Zorggroep Solis, binnen verpleeghuisafdeling Rande. In
deze werkomgeving heb ik van dichtbij ervaren hoe belangrijk goede communicatie is in de
samenwerking tussen zorgmedewerkers en mantelzorgers.
Ik wil mijn collega’s bedanken voor hun openheid, betrokkenheid en bereidheid om hun
ervaringen met mij te delen. Hun input heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de
totstandkoming van dit onderzoek. Ook wil ik de mantelzorgers bedanken die de tijd hebben
genomen om hun perspectief te delen.
Daarnaast wil ik mijn praktijkbegeleider, Stephanie Reilink, bedanken voor haar begeleiding
en kritische vragen gedurende dit proces. Haar betrokkenheid en feedback hebben mij
geholpen om het onderzoek scherp te houden en praktisch toepasbaar te maken. Ook wil ik
mijn afstudeercoach vanuit Saxion, Annabel van den Berg-Zweers, bedanken voor haar
prettige lessen en waardevolle feedback tijdens het schrijven van dit onderzoek.
Tot slot wil ik mijn familie en vrienden bedanken voor hun steun en begrip tijdens deze
intensieve periode. Hun aanmoediging en vertrouwen hebben bijgedragen aan het voltooien
van deze afstudeerfase.
Nijverdal, 6 januari 2026
2
,Samenvatting
Binnen de ouderenzorg wordt steeds meer een beroep gedaan op mantelzorgers, mede door
vergrijzing en aanhoudende personeelstekorten. Hierdoor neemt het belang van goede
samenwerking tussen zorgmedewerkers en mantelzorgers toe. In de dagelijkse praktijk blijkt
echter dat deze samenwerking niet altijd vanzelfsprekend verloopt. Met name de
communicatie rondom rollen, verwachtingen en verantwoordelijkheden is vaak informeel en
persoonsafhankelijk wat kan leiden tot misverstanden, spanning en onrust bij betrokkenen.
Dit praktijkgerichte onderzoek is uitgevoerd op verpleeghuisafdeling Rande van Zorggroep
Solis en richt zich op het verbeteren van de communicatie tussen zorgmedewerkers en
mantelzorgers. Het doel van het onderzoek is om inzicht te krijgen in de knelpunten en
behoeften die beide groepen ervaren en om op basis daarvan een praktische ondersteuning
te ontwikkelen voor zorgmedewerkers.
Het onderzoek heeft een kwalitatief karakter en bestaat uit een literatuuronderzoek en een
praktijkonderzoek. Het literatuuronderzoek richt zich op communicatie en samenwerking
tussen formele en informele zorgverleners binnen de ouderenzorg. Het praktijkonderzoek
bestaat uit semigestructureerde interviews met zorgmedewerkers en een aanvullende
vragenlijst met open vragen voor mantelzorgers. De verzamelde gegevens zijn thematisch
geanalyseerd en naast elkaar gelegd om overeenkomsten en verschillen inzichtelijk te maken.
Uit het onderzoek blijkt dat communicatie met mantelzorgers binnen afdeling Rande
grotendeels plaatsvindt op informele momenten en zonder vaste structuur. Rollen en
verwachtingen worden niet standaard expliciet besproken waardoor zorgmedewerkers
onzekerheid ervaren bij het voeren van gesprekken, met name in emotioneel beladen
situaties. Mantelzorgers geven aan behoefte te hebben aan duidelijke afspraken, erkenning
van hun rol en consistente communicatie. Zowel zorgmedewerkers als mantelzorgers
benadrukken het belang van heldere afstemming voor een prettige samenwerking en rust
rondom de bewoner.
Op basis van deze bevindingen is een gesprekskaart ontwikkeld die zorgmedewerkers
ondersteunt bij het voeren van gesprekken met mantelzorgers. De gesprekskaart biedt
houvast bij het bespreken van samenwerking, rollen en verwachtingen en is bedoeld als
laagdrempelig hulpmiddel dat aansluit bij de dagelijkse zorgpraktijk. De verwachte opbrengst
van deze innovatie is een meer eenduidige en gelijkwaardige samenwerking, vermindering
van misverstanden en meer duidelijkheid en rust voor zorgmedewerkers, mantelzorgers en
bewoners.
3
, Inhoudsopgave
1. Inleiding.................................................................................................... 6
1.1. Oriëntatie................................................................................................................. 6
1.1.1. Macroniveau...................................................................................................... 6
1.1.2. Mesoniveau....................................................................................................... 7
1.1.3. Microniveau....................................................................................................... 7
1.2. Stakeholders........................................................................................................... 8
1.3. Probleemanalyse..................................................................................................... 8
1.3.1 Samenvattende analyse.....................................................................................8
1.3.2 Kernprobleem..................................................................................................... 9
1.4.1. Doelstelling....................................................................................................... 9
1.4.2. Onderzoeksvraag.............................................................................................. 9
2. Methodologie........................................................................................... 11
2.2. Dataverzameling.................................................................................................... 11
2.2.1. Literatuuronderzoek........................................................................................11
2.2.2. Praktijkonderzoek............................................................................................ 12
2.3. Analyse en betrouwbaarheid.................................................................................13
3. Resultaten............................................................................................... 14
3.1. Literatuuronderzoek..............................................................................................14
3.2. Praktijkonderzoek.................................................................................................. 16
4. Conclusie, discussie en aanbevelingen......................................................18
4.1. Conclusie............................................................................................................... 18
4.1.1. Conclusie deelvragen......................................................................................18
4.1.2. Conclusie onderzoeksvraag.............................................................................18
4.2. Discussie................................................................................................................ 19
5. Implementatie van de innovatie................................................................21
5.1 Stap 1 – Opstarten van het plan.............................................................................21
5.2 Stap 2 – Inrichten van het plan...............................................................................21
5.3 Stap 3 – Maken van het plan van aanpak...............................................................22
5.4 Stap 4 – Uitvoeren van het plan..............................................................................22
5.5 Stap 5 – Opleveren van het resultaat......................................................................22
5.5.1. Kosten en baten.............................................................................................. 22
5.6 Stap 6 – Afsluiten van het plan...............................................................................23
5.7 Evaluatie en borging............................................................................................... 23
Literatuurlijst............................................................................................... 24
Bijlage A Stakeholderanalyse........................................................................27
Bijlage B 6W-methode..................................................................................30
Bijlage C Visgraatdiagram.............................................................................32
Bijlage D Zoekstrategie................................................................................33
4
