Inhoudsopgave
Week 1 – Psychologische benadering in de pedagogische leefwereld................2
Week 2 – Van prikkel tot begrip.......................................................................4
Waarneming en perceptie............................................................................................... 4
Geheugen....................................................................................................................... 4
Ontwikkeling van het brein............................................................................................. 6
Week 3 – Leren, sociaal leren en hechting.......................................................6
Leertheorieën................................................................................................................. 6
Hechting......................................................................................................................... 6
Week 4 – Ontwikkeling en taal in de sociale wereld..........................................8
Cognitieve ontwikkeling.................................................................................................. 8
Taalontwikkeling............................................................................................................. 8
Theorieën over taalverwerving.......................................................................................9
Week 5 – Identiteit, persoonlijkheid en morele ontwikkeling...........................10
Identiteit en zelf............................................................................................................ 10
Persoonlijkheid.............................................................................................................. 10
Persoonlijkheidsstoornissen (DSM-5)............................................................................11
Morele ontwikkeling...................................................................................................... 11
Sport en ontwikkeling................................................................................................... 12
Week 6 – Emotie, motivatie, stress en begeleiding.........................................13
Emotie.......................................................................................................................... 13
Motivatie....................................................................................................................... 13
Stress en coping........................................................................................................... 14
Begeleiding en classificatie...........................................................................................15
Week 7 – Zelfontwikkeling en sociale interacties in de adolescentie................16
Intelligentie................................................................................................................... 16
Meervoudige intelligenties (Gardner), o.a:....................................................................17
Alternatieve benaderingen...........................................................................................17
Positieve psychologie.................................................................................................... 18
1
,Week 1 – Psychologische benadering in de
pedagogische leefwereld
Psychologie (gedrag en mentale processen)
Een wetenschappelijke studie van menselijk gedrag (alles wat zichtbaar is; praten en
bewegen) en mentale processen (interne activiteiten zoals denken, voelen en herinneren) die
nauw met elkaar samenhangen.
Toegepaste psychologie
Nadenken over hoe we kunnen toepassen wat we weten. Begrijpen waarom mensen doen wat
ze doen.
Experimentele psychologie
Gericht op weten (zuiver wetenschappelijk/fundamenteel).
Ontwikkelingspsychologie
Verandering en groei gedurende het leven.
Psychologische perspectieven
o Biologisch perspectief
Het lichaam en de breingenen, hormonen en hersenactiviteit. Erfelijkheid (Darwin).
o Cognitief perspectief
Denken, waarnemen, geheugen en informatieverwerking. Mentale processen (Vygotsky,
Gardner).
o Behavioristisch perspectief
Om de ontwikkeling van een individu te begrijpen moet je kijken naar waarneembaar gedrag
en externe stimuli in de omgeving. Observeerbaar gedrag (Pavlov, Skinner).
o Sociocultureel perspectief
De invloed van cultuur, omgeving en sociale normen. Normen & waarde. Culturele context
(Bronferbrenner, Vygotsky, Hofstede).
o Whole person-perspectief
Innerlijke drijfvoeren, emoties en persoonlijkheid. Hele individu, inclusief persoonlijke groei
(Freund, Maslov, Deci & Ryan).
2
, o Ontwikkelingsgericht perspectief
Verandering en groei door de levensloop heen. Opvoeding en ontwikkelingsfasen.
Verandering door de jaren heen (Piaget, Erikson).
Nature–nurture debat
Nature; relatieve rol van erfelijkheid. Nurture; interactie tussen erfelijkheid en omgeving. Een
discussie over de oorsprong van ons gedrag en onze eigenschappen.
Erfelijkheid
Cel = 23 chromosoomparen die bestaan uit genen. Het chromosoompaar bevat informatie
over het vervaardigen van specifieke eiwitten. Dat is bepalend voor erfelijke lichamelijke
en psychische eigenschappen.
Evolutie
Evolutie is het langzaam, geleidelijke proces waarbij levensvormen veranderen en zich
ontwikkelen over vele generaties. Want leiden tot de diversiteit van al het leven op aarde.
Gen-omgeving interactie (actief, passief, evocatief)
Genetische aanleg kan de omgeving beïnvloeden. Actief; het kind creëert zelf een omgeving
die past, een bewuste keuze. Passief; niet actief onbewust geeft de ouder dingen door aan het
kind. Kinderen kunnen dit ook bij elkaar doen. Evocatief/reactief; opvoeders creëren een
omgeving in reactie op het kind. Aanpak naar het kind aanpassen.
Hersenontwikkeling
Hersenen bestaat uit zenuwcellen en verbindingen. In de puberteit veranderen de hersenen
flink. Zij krijgen namelijk minder verbinden tussen de zenuwcellen, maar worden wel dikker.
Deze verbinden worden ingesteld op een zelfstandig leven. Een andere belangrijke functie van
het zenuwstelsel is het doorgeven van informatie aan de zenuw.
Puberbrein
De verzamelnaam voor de intense neurobiologische ontwikkeling tussen ongeveer 10 en 25
jaar, waarbij emotionele hersengebieden zich sneller ontwikkelen dan de rationele
(prefrontale) cortex. Wat leidt tot stemmingswisselingen, impulsiviteit, risicogedrag en een
sterke behoefte aan erkenning door leeftijdsgenoten, terwijl het losmaken van ouders en het
ontwikkelen van de eigen identiteit centraal staan
Prefrontale cortex
Voorste deel van de frontale kwab van de hersenen, achter het voorhoofd. Wat een cruciale
rol speelt in executive functies; plannen, besluitvorming, probleemoplossing en
impulscontrole. Deze is nog in ontwikkeling tot 25 jaar.
3
Week 1 – Psychologische benadering in de pedagogische leefwereld................2
Week 2 – Van prikkel tot begrip.......................................................................4
Waarneming en perceptie............................................................................................... 4
Geheugen....................................................................................................................... 4
Ontwikkeling van het brein............................................................................................. 6
Week 3 – Leren, sociaal leren en hechting.......................................................6
Leertheorieën................................................................................................................. 6
Hechting......................................................................................................................... 6
Week 4 – Ontwikkeling en taal in de sociale wereld..........................................8
Cognitieve ontwikkeling.................................................................................................. 8
Taalontwikkeling............................................................................................................. 8
Theorieën over taalverwerving.......................................................................................9
Week 5 – Identiteit, persoonlijkheid en morele ontwikkeling...........................10
Identiteit en zelf............................................................................................................ 10
Persoonlijkheid.............................................................................................................. 10
Persoonlijkheidsstoornissen (DSM-5)............................................................................11
Morele ontwikkeling...................................................................................................... 11
Sport en ontwikkeling................................................................................................... 12
Week 6 – Emotie, motivatie, stress en begeleiding.........................................13
Emotie.......................................................................................................................... 13
Motivatie....................................................................................................................... 13
Stress en coping........................................................................................................... 14
Begeleiding en classificatie...........................................................................................15
Week 7 – Zelfontwikkeling en sociale interacties in de adolescentie................16
Intelligentie................................................................................................................... 16
Meervoudige intelligenties (Gardner), o.a:....................................................................17
Alternatieve benaderingen...........................................................................................17
Positieve psychologie.................................................................................................... 18
1
,Week 1 – Psychologische benadering in de
pedagogische leefwereld
Psychologie (gedrag en mentale processen)
Een wetenschappelijke studie van menselijk gedrag (alles wat zichtbaar is; praten en
bewegen) en mentale processen (interne activiteiten zoals denken, voelen en herinneren) die
nauw met elkaar samenhangen.
Toegepaste psychologie
Nadenken over hoe we kunnen toepassen wat we weten. Begrijpen waarom mensen doen wat
ze doen.
Experimentele psychologie
Gericht op weten (zuiver wetenschappelijk/fundamenteel).
Ontwikkelingspsychologie
Verandering en groei gedurende het leven.
Psychologische perspectieven
o Biologisch perspectief
Het lichaam en de breingenen, hormonen en hersenactiviteit. Erfelijkheid (Darwin).
o Cognitief perspectief
Denken, waarnemen, geheugen en informatieverwerking. Mentale processen (Vygotsky,
Gardner).
o Behavioristisch perspectief
Om de ontwikkeling van een individu te begrijpen moet je kijken naar waarneembaar gedrag
en externe stimuli in de omgeving. Observeerbaar gedrag (Pavlov, Skinner).
o Sociocultureel perspectief
De invloed van cultuur, omgeving en sociale normen. Normen & waarde. Culturele context
(Bronferbrenner, Vygotsky, Hofstede).
o Whole person-perspectief
Innerlijke drijfvoeren, emoties en persoonlijkheid. Hele individu, inclusief persoonlijke groei
(Freund, Maslov, Deci & Ryan).
2
, o Ontwikkelingsgericht perspectief
Verandering en groei door de levensloop heen. Opvoeding en ontwikkelingsfasen.
Verandering door de jaren heen (Piaget, Erikson).
Nature–nurture debat
Nature; relatieve rol van erfelijkheid. Nurture; interactie tussen erfelijkheid en omgeving. Een
discussie over de oorsprong van ons gedrag en onze eigenschappen.
Erfelijkheid
Cel = 23 chromosoomparen die bestaan uit genen. Het chromosoompaar bevat informatie
over het vervaardigen van specifieke eiwitten. Dat is bepalend voor erfelijke lichamelijke
en psychische eigenschappen.
Evolutie
Evolutie is het langzaam, geleidelijke proces waarbij levensvormen veranderen en zich
ontwikkelen over vele generaties. Want leiden tot de diversiteit van al het leven op aarde.
Gen-omgeving interactie (actief, passief, evocatief)
Genetische aanleg kan de omgeving beïnvloeden. Actief; het kind creëert zelf een omgeving
die past, een bewuste keuze. Passief; niet actief onbewust geeft de ouder dingen door aan het
kind. Kinderen kunnen dit ook bij elkaar doen. Evocatief/reactief; opvoeders creëren een
omgeving in reactie op het kind. Aanpak naar het kind aanpassen.
Hersenontwikkeling
Hersenen bestaat uit zenuwcellen en verbindingen. In de puberteit veranderen de hersenen
flink. Zij krijgen namelijk minder verbinden tussen de zenuwcellen, maar worden wel dikker.
Deze verbinden worden ingesteld op een zelfstandig leven. Een andere belangrijke functie van
het zenuwstelsel is het doorgeven van informatie aan de zenuw.
Puberbrein
De verzamelnaam voor de intense neurobiologische ontwikkeling tussen ongeveer 10 en 25
jaar, waarbij emotionele hersengebieden zich sneller ontwikkelen dan de rationele
(prefrontale) cortex. Wat leidt tot stemmingswisselingen, impulsiviteit, risicogedrag en een
sterke behoefte aan erkenning door leeftijdsgenoten, terwijl het losmaken van ouders en het
ontwikkelen van de eigen identiteit centraal staan
Prefrontale cortex
Voorste deel van de frontale kwab van de hersenen, achter het voorhoofd. Wat een cruciale
rol speelt in executive functies; plannen, besluitvorming, probleemoplossing en
impulscontrole. Deze is nog in ontwikkeling tot 25 jaar.
3
