Transnational Organized Crime
Hoorcollege 1: Georganiseerde criminaliteit: theoretische perspectieven2
Kleemans (2014). Theoretical perspectives on organized crime. 8
Hoorcollege 2: Italiaanse maffia 11
Paoli (2020). What Makes Mafias Different? 22
Varese (2020). How Mafias Migrate: Transplantation, Functional Diversification, and Separation
24
Hoorcollege 3: Criminele netwerken en de logistiek van georganiseerde misdaad 27
Kleemans & Van de Bunt (1999). The social embeddedness of organized crime. 34
Kleemans & Soudijn (2017). Organised crime 37
Hoorcollege 4: Georganiseerde criminaliteit in Nederland 40
Kleemans (2007). Organized crime, transit crime, and racketeering 47
Levi & Soudijn (2020). Understanding the laundering of organized crime money. 50
Kleemans (2025). Chasing dirty money: Reuter’s contribution to the study of money
laundering 53
Hoorcollege 5: Gastcollege Drugscriminaliteit 56
Van Ooyen-Houben & Kleemans (2015). Drug Policy: The “Dutch Model”. 64
Hoorcollege 6: Gastcollege Outlaw Motorcycle Gangs 66
Lampe & Blokland (2020). Outlaw Motorcycle Gangs and Organized Crime. 74
Van Deuren, Kleemans, & Paoli (2025). Outlaw motorcycle groups in the
Netherlands: To what extent do they resemble mafia organizations?. 77
Hoorcollege 7: Mensensmokkel en mensenhandel 79
Kleemans & Smit (2014). Human smuggling, human trafficking, and exploitation in
the sex industry. 86
Campana, P. (2020). Human Smuggling: Structure and Mechanisms 88
Huisman & Kleemans (2014). The challenges of fighting sex trafficking in the
legalized prostitution market of the Netherlands.. 90
Hoorcollege 8: Criminele carrières en de bestrijding van georganiseerde criminaliteit 92
Kleemans & van Koppen (2020). Organized Crime and Criminal Careers 99
Van Dijk (2023). Over de wortels van zware criminaliteit. Een studie naar
Intergenerationele continuïteit van criminaliteit onder plegers van georganiseerde misdaad. 101
Hoorcollege 9: Situationele preventie en de bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit
105
Kleemans & Huisman (2015). Multi-agency approaches in ‘criminogenic’ settings:
The case of the Amsterdam Red Light District. 111
De Waard (2020). Preventieve en bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit in
1
,Nederland: een multidimensionale aanpak. 115
Hoorcollege 1: 28-10-2025
Theoretische perspectieven
- ‘’Alle activiteiten en groepen die vallen onder georganiseerde misdaad’’.
- Georganiseerde vormen van fraude.
- Georganiseerde vormen van cybercrime.
- Groepen met veel criminelen. Zijn dat misdaadorganisaties of gewoon clubs (Hell’s angels
bijvoorbeeld)?
- Gaat vaak over zaken die mensen willen faciliteren, terwijl het illegaal is (denk aan drugs,
sekswerkers).
- Noemen het ook wel ‘wicked problems’, want ze zijn bijna niet op te lossen.
- Op bepaalde markten zijn illegale zaken verdienmodellen, zoals drugs.
Een waarneming is theorie gebonden en theorie gestuurd. Pas als er onderzoek wordt gedaan
naar deze groepen, wordt dat beeld verder ingekleurd.
Georganiseerde misdaad is moeilijk:
- Het gaat niet alleen om feiten, maar ook om normen en ideologieën, belangen, emoties.
- Gaat vaak over zaken waar verschillende ideologieën over zijn: is drugs slecht?
- Gaat over groepen die samenwerken.
- Organisatie van mensen die activiteiten voor ogen hebben.
- Motorclub is legale organisatie, maar vormen wel dreiging. Activiteiten die ze plegen zijn
ernstige situaties voor de maatschappij.
- Strijd met justitieel systeem. Bijvoorbeeld Italiaanse maffia en politie. Maffia is lang aan de
macht geweest.
Heiligen de doelen de middelen?
1. Afluisteren: telefoon/internet-tap + OVC (microfoontje, direct afluisteren).
- Nederland is groot in afluisteren.
2. Undercovermethoden.
- Vinden we in Nederland te gevoelig en riskant als politie.
2
, - Op verschillende manieren inzetten door burgers of politieagenten. Of criminelen zelf
inzetten.
3. Informanten
4. Immuniteit / ‘kroongetuigen’
- Astrid Holleeder, Nabil B.
- Wordt vaak een deal gesloten, waardoor ze lagere straf krijgen.
- Is vaak discussie over; is het eerlijk?
5. Getuigenbescherming
- Lopen gevaar, dus zorgen dat zij beschermt worden.
- Nederland is een klein land, dus bescherming ingewikkelder.
6. Afpakken / wederrechtelijk verkregen voordeel
- Geld afpakken wat is verkregen met de misdaad.
- In dictaturen worden veelal eigendommen afgepakt. In Nederland ligt dat ingewikkelder.
Overheid niet te veel macht daarin geven. Je hebt voor- en tegenstanders.
7. Strafrechtelijke, financiële en bestuurlijke aanpak
- Discussies over deze activiteiten: mag het wel of niet.
Wat mag bij de bestrijding van georganiseerde misdaad? Over deze 7 punten is altijd discussie
wat mag en of het nodig is.
Theorieën en fenomenen
Theorieën proberen deze fenomenen te verklaren.
Veel verschillende soorten fenomenen.
Verklaren niet alle onderdelen.
Soms niet gebaseerd op feiten, maar enkel door (rationeel) nadenken.
Theoretische perspectieven (I):
1. Alien conspiracy
- Gericht op het verklaren van de Amerikaanse en Italiaanse maffia.
- Racistische verklaringen van misdaad. Buitenstaanders die zijn binnengekomen en een
dreiging vormen.
- Amerika is een immigratieland. Veel Europeanen naar Amerika voor nieuw leven.
- Italiaanse/Amerikaanse maffia: hadden over bepaalde gebieden de volledige macht.
2. Bureaucratie model (Cressey, 1969)
- Koppelde oorzaak van probleem en het bureaucratie model.
- Italianen en Amerikanen zijn het probleem en zijn op een bepaalde manier georganiseerd (lijkt
op een legale organisatie, zoals een bank) zie het voorbeeld van het maffia-model.
- Taakverdeling en sanctiesysteem.
- Soort zondebok-mechanismen mocro-maffia is ook een label.
- Wat bindt hem? Sociale relaties door gezamenlijke SES, racistische zit diep in ons systeem.
- Racisme zit ook in de theorieën.
3
, Maffia-model
Theoretische perspectieven (II):
3. Illegal Enterprise/illegaal ondernemerschap (o.a. Reuter (1983)
Hoe functioneert de maffia?
- Criminelen binnen georganiseerde groep zien als economische individuen.
- Zijn illegale ondernemers.
- Rationele actor: kosten en baten.
- Illegaliteit creëert problemen moeizaam samenwerken.
Je werkt ook met criminelen, dus zorgt voor problemen.
Weten van elkaar dat ze liegen en bedriegen.
Handelen in een jungle en gaat vaak over grote bedragen.
- Prijs-kwaliteit ligt ingewikkeld binnen misdaad.
- ‘Small is beautiful’, door de illegaliteit kunnen bepaalde zaken fout gaan.
Illegaliteit:
- Geen contracten, officiële transacties en betalingsbewijzen.
- Goederen kunnen ieder moment in beslag worden genomen.
- Risico op aanhouding, vervolging en gevangenisstraf.
- Geen rechter of mediator (bij onenigheid).
Hierdoor eigenrichting, vaak met geweld.
Gevolgen:
1. Geen prikkel voor de totstandkoming van grote criminele organisaties. Mede door
wantrouwen en de risico’s van de illegaliteit. Daardoor flexibele, kleine samenwerkingen vaak
in de criminele wereld.
2. ‘Small is beautiful’: samenwerkingsverbanden zijn klein en vluchtig (‘ephemeral’).
4
Hoorcollege 1: Georganiseerde criminaliteit: theoretische perspectieven2
Kleemans (2014). Theoretical perspectives on organized crime. 8
Hoorcollege 2: Italiaanse maffia 11
Paoli (2020). What Makes Mafias Different? 22
Varese (2020). How Mafias Migrate: Transplantation, Functional Diversification, and Separation
24
Hoorcollege 3: Criminele netwerken en de logistiek van georganiseerde misdaad 27
Kleemans & Van de Bunt (1999). The social embeddedness of organized crime. 34
Kleemans & Soudijn (2017). Organised crime 37
Hoorcollege 4: Georganiseerde criminaliteit in Nederland 40
Kleemans (2007). Organized crime, transit crime, and racketeering 47
Levi & Soudijn (2020). Understanding the laundering of organized crime money. 50
Kleemans (2025). Chasing dirty money: Reuter’s contribution to the study of money
laundering 53
Hoorcollege 5: Gastcollege Drugscriminaliteit 56
Van Ooyen-Houben & Kleemans (2015). Drug Policy: The “Dutch Model”. 64
Hoorcollege 6: Gastcollege Outlaw Motorcycle Gangs 66
Lampe & Blokland (2020). Outlaw Motorcycle Gangs and Organized Crime. 74
Van Deuren, Kleemans, & Paoli (2025). Outlaw motorcycle groups in the
Netherlands: To what extent do they resemble mafia organizations?. 77
Hoorcollege 7: Mensensmokkel en mensenhandel 79
Kleemans & Smit (2014). Human smuggling, human trafficking, and exploitation in
the sex industry. 86
Campana, P. (2020). Human Smuggling: Structure and Mechanisms 88
Huisman & Kleemans (2014). The challenges of fighting sex trafficking in the
legalized prostitution market of the Netherlands.. 90
Hoorcollege 8: Criminele carrières en de bestrijding van georganiseerde criminaliteit 92
Kleemans & van Koppen (2020). Organized Crime and Criminal Careers 99
Van Dijk (2023). Over de wortels van zware criminaliteit. Een studie naar
Intergenerationele continuïteit van criminaliteit onder plegers van georganiseerde misdaad. 101
Hoorcollege 9: Situationele preventie en de bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit
105
Kleemans & Huisman (2015). Multi-agency approaches in ‘criminogenic’ settings:
The case of the Amsterdam Red Light District. 111
De Waard (2020). Preventieve en bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit in
1
,Nederland: een multidimensionale aanpak. 115
Hoorcollege 1: 28-10-2025
Theoretische perspectieven
- ‘’Alle activiteiten en groepen die vallen onder georganiseerde misdaad’’.
- Georganiseerde vormen van fraude.
- Georganiseerde vormen van cybercrime.
- Groepen met veel criminelen. Zijn dat misdaadorganisaties of gewoon clubs (Hell’s angels
bijvoorbeeld)?
- Gaat vaak over zaken die mensen willen faciliteren, terwijl het illegaal is (denk aan drugs,
sekswerkers).
- Noemen het ook wel ‘wicked problems’, want ze zijn bijna niet op te lossen.
- Op bepaalde markten zijn illegale zaken verdienmodellen, zoals drugs.
Een waarneming is theorie gebonden en theorie gestuurd. Pas als er onderzoek wordt gedaan
naar deze groepen, wordt dat beeld verder ingekleurd.
Georganiseerde misdaad is moeilijk:
- Het gaat niet alleen om feiten, maar ook om normen en ideologieën, belangen, emoties.
- Gaat vaak over zaken waar verschillende ideologieën over zijn: is drugs slecht?
- Gaat over groepen die samenwerken.
- Organisatie van mensen die activiteiten voor ogen hebben.
- Motorclub is legale organisatie, maar vormen wel dreiging. Activiteiten die ze plegen zijn
ernstige situaties voor de maatschappij.
- Strijd met justitieel systeem. Bijvoorbeeld Italiaanse maffia en politie. Maffia is lang aan de
macht geweest.
Heiligen de doelen de middelen?
1. Afluisteren: telefoon/internet-tap + OVC (microfoontje, direct afluisteren).
- Nederland is groot in afluisteren.
2. Undercovermethoden.
- Vinden we in Nederland te gevoelig en riskant als politie.
2
, - Op verschillende manieren inzetten door burgers of politieagenten. Of criminelen zelf
inzetten.
3. Informanten
4. Immuniteit / ‘kroongetuigen’
- Astrid Holleeder, Nabil B.
- Wordt vaak een deal gesloten, waardoor ze lagere straf krijgen.
- Is vaak discussie over; is het eerlijk?
5. Getuigenbescherming
- Lopen gevaar, dus zorgen dat zij beschermt worden.
- Nederland is een klein land, dus bescherming ingewikkelder.
6. Afpakken / wederrechtelijk verkregen voordeel
- Geld afpakken wat is verkregen met de misdaad.
- In dictaturen worden veelal eigendommen afgepakt. In Nederland ligt dat ingewikkelder.
Overheid niet te veel macht daarin geven. Je hebt voor- en tegenstanders.
7. Strafrechtelijke, financiële en bestuurlijke aanpak
- Discussies over deze activiteiten: mag het wel of niet.
Wat mag bij de bestrijding van georganiseerde misdaad? Over deze 7 punten is altijd discussie
wat mag en of het nodig is.
Theorieën en fenomenen
Theorieën proberen deze fenomenen te verklaren.
Veel verschillende soorten fenomenen.
Verklaren niet alle onderdelen.
Soms niet gebaseerd op feiten, maar enkel door (rationeel) nadenken.
Theoretische perspectieven (I):
1. Alien conspiracy
- Gericht op het verklaren van de Amerikaanse en Italiaanse maffia.
- Racistische verklaringen van misdaad. Buitenstaanders die zijn binnengekomen en een
dreiging vormen.
- Amerika is een immigratieland. Veel Europeanen naar Amerika voor nieuw leven.
- Italiaanse/Amerikaanse maffia: hadden over bepaalde gebieden de volledige macht.
2. Bureaucratie model (Cressey, 1969)
- Koppelde oorzaak van probleem en het bureaucratie model.
- Italianen en Amerikanen zijn het probleem en zijn op een bepaalde manier georganiseerd (lijkt
op een legale organisatie, zoals een bank) zie het voorbeeld van het maffia-model.
- Taakverdeling en sanctiesysteem.
- Soort zondebok-mechanismen mocro-maffia is ook een label.
- Wat bindt hem? Sociale relaties door gezamenlijke SES, racistische zit diep in ons systeem.
- Racisme zit ook in de theorieën.
3
, Maffia-model
Theoretische perspectieven (II):
3. Illegal Enterprise/illegaal ondernemerschap (o.a. Reuter (1983)
Hoe functioneert de maffia?
- Criminelen binnen georganiseerde groep zien als economische individuen.
- Zijn illegale ondernemers.
- Rationele actor: kosten en baten.
- Illegaliteit creëert problemen moeizaam samenwerken.
Je werkt ook met criminelen, dus zorgt voor problemen.
Weten van elkaar dat ze liegen en bedriegen.
Handelen in een jungle en gaat vaak over grote bedragen.
- Prijs-kwaliteit ligt ingewikkeld binnen misdaad.
- ‘Small is beautiful’, door de illegaliteit kunnen bepaalde zaken fout gaan.
Illegaliteit:
- Geen contracten, officiële transacties en betalingsbewijzen.
- Goederen kunnen ieder moment in beslag worden genomen.
- Risico op aanhouding, vervolging en gevangenisstraf.
- Geen rechter of mediator (bij onenigheid).
Hierdoor eigenrichting, vaak met geweld.
Gevolgen:
1. Geen prikkel voor de totstandkoming van grote criminele organisaties. Mede door
wantrouwen en de risico’s van de illegaliteit. Daardoor flexibele, kleine samenwerkingen vaak
in de criminele wereld.
2. ‘Small is beautiful’: samenwerkingsverbanden zijn klein en vluchtig (‘ephemeral’).
4
