INTRODUCTIE TOT DE REVALIDATIEWETEN-
SCHAPPEN EN KINESITHERAPIE
HOOFDSTUK 1
DEFINITIES
• Definitie revalidatie: Revalidatie is een proces van herstel van de mogelijkheden van een individu om
te leven en te werken op een zo normaal mogelijke manier na een invaliderende ziekte of letsel. Het is
hierbij de bedoeling om een maximale fysieke en mentale (mentale optimaliteit is ook nodig!!) fitness
te bekomen en autonomie te herwinnen. Hierbij worden vaardigheden aangeleerd of opnieuw aange-
leerd die nodig zijn voor het dagelijkse leven.
➔ Revalidatie (BE) = Rehabilitation (UK, US)
• Definitie wetenschap: Wetenschap is de systematisch verkregen, geordende en verifieerbare mense-
lijke kennis. (alles met wetenschap is bewijsbaar)
➔ “Science is the pursuit and application of knowledge and understanding of the natural and social
world following a systematic methodology based on evidence.” (science council)
• Definitie kinesitherapie: Kinesitherapie is, zoals het woord het zelf zegt: therapie die gericht is op be-
weging. Deze therapie heeft als doel: de functionaliteit en de beweging te verbeteren, te onderhou-
den of te herstellen.
➔ Kinein + therapeuein (κινειν + θεραπευειν)
➔ Kinesitherapie (BE) = physiotherapy (UK) = physical therapy (US) = fysiotherapie (NL)
Indeling volgens stelsels:
o Beenderstelsel
o Spierstelsel
o Ademhalingsstelsel
o Bloedvatenstelsel
o Verteringsstelsel
o Zenuwstelsel
o Huid
o Voortplantingsstelsel
o Urinestelsel
o Hormoonstelsel
o Lymfestelsel
➔ Niet voor elk stelsel zijn er specifieke interventiedomeinen, een patiënt is niet een som van stel-
sels. Een patiënt kent naast een interactie tussen de stelsels ook nog een psychologische compo-
nent, en een sociale component die inherent hiermee verbonden is. Bekijk een patiënt niet als
een anatomisch geheel van stelsels.
Interventiedomeinen:
• musculo-sketetale aandoeningen (spieren en skelet) (MSS) (kunnen we nog eens opdelen in orthope-
disch, traumatische en reumatische aandoeningen)
• cardio-vasculaire aandoeningen (hart en vaat)
• respiratoire aandoeningen (intensieve zorgen)
, • neurologische aandoeningen
• pediatrie
• geriatrie
• uro-gynaecologie
• psychiatrie
HOE HET BEGON
Voor het prille begin van de revalidatie van de patiënt aan te duiden, kijkt men vaak terug naar het oude China
(1000v.C) of het oude Griekenland. De eerste behandelingen waren gefocust op hydrotherapie (behandeling
met water), oefeningen en massages. De oefeningen in het oude China waren ‘Kong Fu’-oefeningen om de
houding van het lichaam en de ademhaling te verbeteren.
Heirodikos:
- 500v.C.
- Trakische arts
- Beschreef als eerste het gebruik van therapeutische oefeningen voor de behandeling van aandoenin-
gen
- Oefeningen: gewichtheffen, wandelen, massages, dieetvormen
- Eerste sportarts
Hippocrates:
- Vader van de geneeskunde
- Schreef oefentherapie voor om kracht te winnen
Galenus:
- Romein (150v.C.)
- Overtuigd van gebruik van massage, mobilisaties, manuele technieken bij herstelproces van de patiënt
(hippocrates ook)
➔ Hyppocratische-Galenische opvattingen van de menselijkefysiologie leefden door tot begin 19de
eeuw.)
➔ Kine= behandelen met bewegen, hoe meer je beweegt, hoe sneller je geneest, werd ontdekt in de
oudheid, te lang immobiliseren zorgt voor een ankyloze (=verstijving van gewricht).
Per Ling:
- Zweed (19de eeuw)
- Introduceert de Zweedse ‘medische gymnastiek’
- Banken in de sportzaal zijn door hem geïntroduceerd
- Het was groepsgymnastiek met en zonder toestellen, hij voegde hier nog Chinese gevechtsport en
massage aan toe
- Handige vorm van oefeningen: maar 1 therapeut/leraar nodig voor een hele groep
- Nadeel: er waren nog geen gekwalificeerde personeelsleden om dit allemaal aan de patiënt meet te
geven. Er waren nog geen gekwalificeerde kinés.
- na 1800 werden gymnastiektoestellen van kinderen ook gebruikt voor medische doeleinden
Gustav Zander:
- Zweed (1835-1920)
, - Vond mechanische toestellen uit om het probleem van gebrek aan personeel op te vangen
- Er bestonden passieve machines: machines met motoren
- Actieve machines: patiënt moet zelf tegen een weerstand de machine in beweging steken
- Er was nog een voordeel naast dat van het opvangen van het personeeltekort: er kon weinig verkeerd
lopen zonder toezicht, in tegenstelling tot een ruimte meet vrije gewichten
- Zweed die toestellen ontwikkelde zoals degene die wij nu nog kennen vanuit de basic fit (met katrollen
etc.), hij gebruikte zijn toestellen voor revalidatie in zijn daarvoor voorziene instituten (=Zanderinstitu-
ten)
- De actieve toestellen verdeelde hij onder in 3 groepen:
1. A-klasse (bovenste lidmaat) (12)
2. B-klasse (onderste lidmaat) (13)
3. C-klasse (romp) (11)
- De passieve toestellen verdeelde hij onder in 8 groepen:
1. D-klasse = evenwicht op paard (3)
2. E-klasse = passieve bewegingen (8)
3. F-klasse = trillingen (2)
4. G-klasse = percussies (5)
5. H-klasse = massage (1)
6. J-klasse = wrijven (6)
7. K-klasse = strekken en rekken (5)
8. L-klasse = combinatie (actief + passief)
Het is het begin van de verschuiving van de empirische kennis (dagelijkse waarnemingen) naar wetenschap:
1800-1900
1. Bestuderen van weergenomen feiten (hospital)
2. Laboratorium geneeskunde (micro-organismen)
3. Huisartsgeneeskunde ++ 1900
4. Internationale congressen
Heel wat andere wetenschappelijke kennis werd ook in deze periode opgedaan:
- Röntgenstralen (1895)
- Bloedgroepen (1901)
- Electrocardiogram (1903)
- Kennis over immunologie, endocrinologie, anesthesie, vitaminen…
Revalidatie op de tijdlijn:
1. Introductie van de “medische gymnastiek” (Ling)
2. Mechanotherapie = oefeningen (Zander)
3. Elektrotherapie = stroom op spier daardoor samentrekken
4. Fysiotherapie = warme/koude lucht en water gebruiken bij de revalidatie
1908 HILO:
➔ Hoger instituut voor lichamelijke opvoeding, voor het eerst in België is een opleiding voor LO.
Hoe begon het voor België?
, - Voor WOII was pysiotherapy alleen nog maar heel bekend in Engeland en Zweden in België waren nog
geen specialisten of ze waren Engels of Zweeds
- Tijdens WOII had men nood aan specialisten maar die waren er niet, dus werden de Zweedse en En-
gelse verpleegsters bijgestaan door Belgische turnleraars en verpleegsters. De concepten die toen
werden gebruikt waren die van Zander en Ling. Er was een groot personeelstekort en dus kwamen
groepssessies en toestellen goed van pas.
- De Zandertoestellen werden echter van staal gemaakt en dat staal was tijdens de oorlog nodig voor
wapens en bovendien werd staal vanuit Duitsland afgevoerd, dus men had er sowieso te kort.
- Er werden geen passieve toestellen meer gemaakt, maar enkel nog actieve uit hout die vereenvoudigd
werden door de patiënten. De toestellen hadden katrollen of touwen en ze waren aanpasbaar op bv
hoogte. Hout was ook lichter en men kon dus meer toestellen maker.
- De wonden die de patiënten hadden waren nog onbekend voor de kine, dus er was een grote ontwik-
keling (bv wat doen na een amputatie?)
➔ Wat met gewonde soldaten? 2 ideeën:
1. Onze gewonde soldaten zo dicht mogelijk bij front revalideren zodat ze snel weer kunnen vech-
ten.
2. Zo ver mogelijk weg van de frontlijn en in Normandië revalideren. Na de oorlog wou men zoveel
mogelijk fitte mensen zodat al die mensen weer konden functioneren in de maatschappij, anders
waren ze allemaal afhankelijk van de sociale dienst en dat kost veel geld.
ACTUALITEIT EN TOEKOMST
➔ Digitale ontwikkelingen gaan je niet vervangen, toch moet je technologie opvolgen, kan nuttig zijn
voor de behandelingen van je patiënten.
Nieuw:
➔ telerevalidatie, apps (mHealth) wordt wel gevalideerd door de overheid dat er zoveel mogelijk goeie
waardige, trouwbare apps zijn.
VAN BIOMEDISCH NAAR BIOPSYCHOSOCIAAL
Biomedisch denken:
• De focus ligt op de ziekte en niet op de gezondheid, dus ook wanneer een patiënt niet ziek is, wordt
die meteen als gezond beschouwd
• Het probleem zit in het individu; het model houdt dus geen rekening met de omgeving, de emotio-
nele, sociale, spirituele of culturele context. Het subjectief element van de patiënt wordt niet in acht
genomen. Er wordt met objectieve data gewerkt.
• Er is geen samenwerking tussen behandelaar en behandelde. De behandeling wordt bepaald aan de
hand van de medische diagnose en de samenhangende pathofysiologie.
• Je plakt dus een duur van het herstel op een ziekte en voor iedereen is dit hetzelfde, zonder te kijken
naar de leeftijd…
• Wordt nu enkel nog gebruikt voor medische diagnose te stellen maar wordt niet naar de patiënt toe
gebruikt
SCHAPPEN EN KINESITHERAPIE
HOOFDSTUK 1
DEFINITIES
• Definitie revalidatie: Revalidatie is een proces van herstel van de mogelijkheden van een individu om
te leven en te werken op een zo normaal mogelijke manier na een invaliderende ziekte of letsel. Het is
hierbij de bedoeling om een maximale fysieke en mentale (mentale optimaliteit is ook nodig!!) fitness
te bekomen en autonomie te herwinnen. Hierbij worden vaardigheden aangeleerd of opnieuw aange-
leerd die nodig zijn voor het dagelijkse leven.
➔ Revalidatie (BE) = Rehabilitation (UK, US)
• Definitie wetenschap: Wetenschap is de systematisch verkregen, geordende en verifieerbare mense-
lijke kennis. (alles met wetenschap is bewijsbaar)
➔ “Science is the pursuit and application of knowledge and understanding of the natural and social
world following a systematic methodology based on evidence.” (science council)
• Definitie kinesitherapie: Kinesitherapie is, zoals het woord het zelf zegt: therapie die gericht is op be-
weging. Deze therapie heeft als doel: de functionaliteit en de beweging te verbeteren, te onderhou-
den of te herstellen.
➔ Kinein + therapeuein (κινειν + θεραπευειν)
➔ Kinesitherapie (BE) = physiotherapy (UK) = physical therapy (US) = fysiotherapie (NL)
Indeling volgens stelsels:
o Beenderstelsel
o Spierstelsel
o Ademhalingsstelsel
o Bloedvatenstelsel
o Verteringsstelsel
o Zenuwstelsel
o Huid
o Voortplantingsstelsel
o Urinestelsel
o Hormoonstelsel
o Lymfestelsel
➔ Niet voor elk stelsel zijn er specifieke interventiedomeinen, een patiënt is niet een som van stel-
sels. Een patiënt kent naast een interactie tussen de stelsels ook nog een psychologische compo-
nent, en een sociale component die inherent hiermee verbonden is. Bekijk een patiënt niet als
een anatomisch geheel van stelsels.
Interventiedomeinen:
• musculo-sketetale aandoeningen (spieren en skelet) (MSS) (kunnen we nog eens opdelen in orthope-
disch, traumatische en reumatische aandoeningen)
• cardio-vasculaire aandoeningen (hart en vaat)
• respiratoire aandoeningen (intensieve zorgen)
, • neurologische aandoeningen
• pediatrie
• geriatrie
• uro-gynaecologie
• psychiatrie
HOE HET BEGON
Voor het prille begin van de revalidatie van de patiënt aan te duiden, kijkt men vaak terug naar het oude China
(1000v.C) of het oude Griekenland. De eerste behandelingen waren gefocust op hydrotherapie (behandeling
met water), oefeningen en massages. De oefeningen in het oude China waren ‘Kong Fu’-oefeningen om de
houding van het lichaam en de ademhaling te verbeteren.
Heirodikos:
- 500v.C.
- Trakische arts
- Beschreef als eerste het gebruik van therapeutische oefeningen voor de behandeling van aandoenin-
gen
- Oefeningen: gewichtheffen, wandelen, massages, dieetvormen
- Eerste sportarts
Hippocrates:
- Vader van de geneeskunde
- Schreef oefentherapie voor om kracht te winnen
Galenus:
- Romein (150v.C.)
- Overtuigd van gebruik van massage, mobilisaties, manuele technieken bij herstelproces van de patiënt
(hippocrates ook)
➔ Hyppocratische-Galenische opvattingen van de menselijkefysiologie leefden door tot begin 19de
eeuw.)
➔ Kine= behandelen met bewegen, hoe meer je beweegt, hoe sneller je geneest, werd ontdekt in de
oudheid, te lang immobiliseren zorgt voor een ankyloze (=verstijving van gewricht).
Per Ling:
- Zweed (19de eeuw)
- Introduceert de Zweedse ‘medische gymnastiek’
- Banken in de sportzaal zijn door hem geïntroduceerd
- Het was groepsgymnastiek met en zonder toestellen, hij voegde hier nog Chinese gevechtsport en
massage aan toe
- Handige vorm van oefeningen: maar 1 therapeut/leraar nodig voor een hele groep
- Nadeel: er waren nog geen gekwalificeerde personeelsleden om dit allemaal aan de patiënt meet te
geven. Er waren nog geen gekwalificeerde kinés.
- na 1800 werden gymnastiektoestellen van kinderen ook gebruikt voor medische doeleinden
Gustav Zander:
- Zweed (1835-1920)
, - Vond mechanische toestellen uit om het probleem van gebrek aan personeel op te vangen
- Er bestonden passieve machines: machines met motoren
- Actieve machines: patiënt moet zelf tegen een weerstand de machine in beweging steken
- Er was nog een voordeel naast dat van het opvangen van het personeeltekort: er kon weinig verkeerd
lopen zonder toezicht, in tegenstelling tot een ruimte meet vrije gewichten
- Zweed die toestellen ontwikkelde zoals degene die wij nu nog kennen vanuit de basic fit (met katrollen
etc.), hij gebruikte zijn toestellen voor revalidatie in zijn daarvoor voorziene instituten (=Zanderinstitu-
ten)
- De actieve toestellen verdeelde hij onder in 3 groepen:
1. A-klasse (bovenste lidmaat) (12)
2. B-klasse (onderste lidmaat) (13)
3. C-klasse (romp) (11)
- De passieve toestellen verdeelde hij onder in 8 groepen:
1. D-klasse = evenwicht op paard (3)
2. E-klasse = passieve bewegingen (8)
3. F-klasse = trillingen (2)
4. G-klasse = percussies (5)
5. H-klasse = massage (1)
6. J-klasse = wrijven (6)
7. K-klasse = strekken en rekken (5)
8. L-klasse = combinatie (actief + passief)
Het is het begin van de verschuiving van de empirische kennis (dagelijkse waarnemingen) naar wetenschap:
1800-1900
1. Bestuderen van weergenomen feiten (hospital)
2. Laboratorium geneeskunde (micro-organismen)
3. Huisartsgeneeskunde ++ 1900
4. Internationale congressen
Heel wat andere wetenschappelijke kennis werd ook in deze periode opgedaan:
- Röntgenstralen (1895)
- Bloedgroepen (1901)
- Electrocardiogram (1903)
- Kennis over immunologie, endocrinologie, anesthesie, vitaminen…
Revalidatie op de tijdlijn:
1. Introductie van de “medische gymnastiek” (Ling)
2. Mechanotherapie = oefeningen (Zander)
3. Elektrotherapie = stroom op spier daardoor samentrekken
4. Fysiotherapie = warme/koude lucht en water gebruiken bij de revalidatie
1908 HILO:
➔ Hoger instituut voor lichamelijke opvoeding, voor het eerst in België is een opleiding voor LO.
Hoe begon het voor België?
, - Voor WOII was pysiotherapy alleen nog maar heel bekend in Engeland en Zweden in België waren nog
geen specialisten of ze waren Engels of Zweeds
- Tijdens WOII had men nood aan specialisten maar die waren er niet, dus werden de Zweedse en En-
gelse verpleegsters bijgestaan door Belgische turnleraars en verpleegsters. De concepten die toen
werden gebruikt waren die van Zander en Ling. Er was een groot personeelstekort en dus kwamen
groepssessies en toestellen goed van pas.
- De Zandertoestellen werden echter van staal gemaakt en dat staal was tijdens de oorlog nodig voor
wapens en bovendien werd staal vanuit Duitsland afgevoerd, dus men had er sowieso te kort.
- Er werden geen passieve toestellen meer gemaakt, maar enkel nog actieve uit hout die vereenvoudigd
werden door de patiënten. De toestellen hadden katrollen of touwen en ze waren aanpasbaar op bv
hoogte. Hout was ook lichter en men kon dus meer toestellen maker.
- De wonden die de patiënten hadden waren nog onbekend voor de kine, dus er was een grote ontwik-
keling (bv wat doen na een amputatie?)
➔ Wat met gewonde soldaten? 2 ideeën:
1. Onze gewonde soldaten zo dicht mogelijk bij front revalideren zodat ze snel weer kunnen vech-
ten.
2. Zo ver mogelijk weg van de frontlijn en in Normandië revalideren. Na de oorlog wou men zoveel
mogelijk fitte mensen zodat al die mensen weer konden functioneren in de maatschappij, anders
waren ze allemaal afhankelijk van de sociale dienst en dat kost veel geld.
ACTUALITEIT EN TOEKOMST
➔ Digitale ontwikkelingen gaan je niet vervangen, toch moet je technologie opvolgen, kan nuttig zijn
voor de behandelingen van je patiënten.
Nieuw:
➔ telerevalidatie, apps (mHealth) wordt wel gevalideerd door de overheid dat er zoveel mogelijk goeie
waardige, trouwbare apps zijn.
VAN BIOMEDISCH NAAR BIOPSYCHOSOCIAAL
Biomedisch denken:
• De focus ligt op de ziekte en niet op de gezondheid, dus ook wanneer een patiënt niet ziek is, wordt
die meteen als gezond beschouwd
• Het probleem zit in het individu; het model houdt dus geen rekening met de omgeving, de emotio-
nele, sociale, spirituele of culturele context. Het subjectief element van de patiënt wordt niet in acht
genomen. Er wordt met objectieve data gewerkt.
• Er is geen samenwerking tussen behandelaar en behandelde. De behandeling wordt bepaald aan de
hand van de medische diagnose en de samenhangende pathofysiologie.
• Je plakt dus een duur van het herstel op een ziekte en voor iedereen is dit hetzelfde, zonder te kijken
naar de leeftijd…
• Wordt nu enkel nog gebruikt voor medische diagnose te stellen maar wordt niet naar de patiënt toe
gebruikt
