Evolutionaire
Psychologie
Evolutionaire psychologie legt uit hoe huidige patronen van menselijk sociaal gedrag oplossingen
waren voor terugkerende problemen in de omgeving van onze voorouders.
Twee vragen worden in dit hoofdstuk beantwoord
Hoe coöperatief of altruïstisch gedrag kon ontstaan through natural selection.
Hoe het idee van seksuele selectie de variatie aan psychologische verschillen tussen mannen en
vrouwen kan verklaren
1. Introduction
Sociaal psychologen zien de oorsprong van iemands disposities en gedrag in termen van sociale
rollen en socialisatie
“Sociobiologie”: Oorsprong en behoud van sociaal gedrag verklaart aan de hand van Darwin’s theorie
over natural selection.
De evolutionaire psychologie komt voort uit de sociobiologie
Maar er zijn verschillen.
EP erkent de flexibiliteit van menselijk gedrag en houdt zich vooral bezig met het verklaren
van huidige disposities en gedrag.
2. Altruïsme en Natuurlijke Selectie
Evolutionaire psychologie onderzoekt de evolutionaire oorsprong van gedrag en consequenties voor
huidige psychologische mechanismen
2.1 Natuurlijke Selectie en gedrag
Natural selection verklaart hoe een organisme zich aanpaste zonder tussenkomst van een
bovennatuurlijke designer
Darwin, 1859: Origin of Species
Selectie in de natuur ontstaat omdat sommige soorten beter overleven en zich reproduceren in
een bepaalde omgeving
Betere fitness (=meer doorgeven van genen aan volgende generatie)
“The ability of an organism to leave a greater proportion of its genes in succeeding
generations than other individuals”
, Beter aanpassing aan omgeving
Het soort dat best past binnen een omgeving gaat overleven en maken meer nakomelingen en
zo wordt het genetisch materiaal dat best aangepast is behouden
Aanpassing aan lichamelijke structuur
Aanpassing in gedrag
Hechting van kinderen aan ouders om overlevingskansen te vergroten
Hechting vnl. bij vogels en zoogdieren
vb. klein olifantje kan nog niet meestappen. Moederolifant gaat normaal mee met de groep
naar water. Maar kleintje schreeuwt en moeder blijft bij haar kind.
vb. Keizerspinguïn: mannetje moet blijven om eitje te verwarmen. Als het echt niet goed gaat
met het mannetje, koud, geen vetreserves, … verlaat het mannetje het ei. Maar dat is
evolutionair beter dan dat de paps sterft.
Het idee dat beter-aangepaste vormen geselecteerd worden, gaat op voor alle mogelijke kenmerken
die erfelijk zijn.
vb. de meeste vogels en zoogdieren hebben de stabiele dispositie om sterk emotioneel verbonden te
zijn met hun jongen (om zo hun klein aantal jongen te beschermen)
vb. zilvermeeuwkuikens pikken om de rode spot op de bek v/d ouders (om genoeg eten te krijgen)
Mensen zijn nu aangetrokken tot chocolade en hamburgers, dat is te verklaren doordat suikers en
vetten belangrijk, echter niet veel voorkomende voeding was.
Hoe kan het dat een egoïstisch proces, waarbij individuen die meer middelen hebben meer jongen
hebben, resulteert in niet-egoïstisch competitief gedrag?
2.2 Altruïstisch gedrag
= helpen van anderen hoewel het nadelig kan zijn voor de eigen fitness
Sociale psychologen hebben onderzocht onder welke condities mensen altruïstisch/helpend gedrag
vertonen.
Zij hebben dat niet in termen van fitness gedefinieerd, maar in de bereidheid om anderen te
helpen
Onderzoek has considered de impact van persoonlijkheid, sociale normen, en de kosten en baten
Hoe kunnen we dit verklaren?
Darwin: fitness van het individu
na 1960: fitness van soort en transfer van genen naar volgende generatie
Het lijkt dat het helpen van anderen zou leiden tot het uitsterven van de helpers. (Doordat er
anderen zijn die helpend gedrag wel aanvaarden, maar niets terugdoen -> die komen er sterker uit)
2.3 Inclusieve fitness en het belang van verwantschap
Inclusieve fitness = betere fitness (van volgende generatie) door het helpen van verwanten (fitness
van niet alleen het individu, maar ook van de nakomelingen. )
Psychologie
Evolutionaire psychologie legt uit hoe huidige patronen van menselijk sociaal gedrag oplossingen
waren voor terugkerende problemen in de omgeving van onze voorouders.
Twee vragen worden in dit hoofdstuk beantwoord
Hoe coöperatief of altruïstisch gedrag kon ontstaan through natural selection.
Hoe het idee van seksuele selectie de variatie aan psychologische verschillen tussen mannen en
vrouwen kan verklaren
1. Introduction
Sociaal psychologen zien de oorsprong van iemands disposities en gedrag in termen van sociale
rollen en socialisatie
“Sociobiologie”: Oorsprong en behoud van sociaal gedrag verklaart aan de hand van Darwin’s theorie
over natural selection.
De evolutionaire psychologie komt voort uit de sociobiologie
Maar er zijn verschillen.
EP erkent de flexibiliteit van menselijk gedrag en houdt zich vooral bezig met het verklaren
van huidige disposities en gedrag.
2. Altruïsme en Natuurlijke Selectie
Evolutionaire psychologie onderzoekt de evolutionaire oorsprong van gedrag en consequenties voor
huidige psychologische mechanismen
2.1 Natuurlijke Selectie en gedrag
Natural selection verklaart hoe een organisme zich aanpaste zonder tussenkomst van een
bovennatuurlijke designer
Darwin, 1859: Origin of Species
Selectie in de natuur ontstaat omdat sommige soorten beter overleven en zich reproduceren in
een bepaalde omgeving
Betere fitness (=meer doorgeven van genen aan volgende generatie)
“The ability of an organism to leave a greater proportion of its genes in succeeding
generations than other individuals”
, Beter aanpassing aan omgeving
Het soort dat best past binnen een omgeving gaat overleven en maken meer nakomelingen en
zo wordt het genetisch materiaal dat best aangepast is behouden
Aanpassing aan lichamelijke structuur
Aanpassing in gedrag
Hechting van kinderen aan ouders om overlevingskansen te vergroten
Hechting vnl. bij vogels en zoogdieren
vb. klein olifantje kan nog niet meestappen. Moederolifant gaat normaal mee met de groep
naar water. Maar kleintje schreeuwt en moeder blijft bij haar kind.
vb. Keizerspinguïn: mannetje moet blijven om eitje te verwarmen. Als het echt niet goed gaat
met het mannetje, koud, geen vetreserves, … verlaat het mannetje het ei. Maar dat is
evolutionair beter dan dat de paps sterft.
Het idee dat beter-aangepaste vormen geselecteerd worden, gaat op voor alle mogelijke kenmerken
die erfelijk zijn.
vb. de meeste vogels en zoogdieren hebben de stabiele dispositie om sterk emotioneel verbonden te
zijn met hun jongen (om zo hun klein aantal jongen te beschermen)
vb. zilvermeeuwkuikens pikken om de rode spot op de bek v/d ouders (om genoeg eten te krijgen)
Mensen zijn nu aangetrokken tot chocolade en hamburgers, dat is te verklaren doordat suikers en
vetten belangrijk, echter niet veel voorkomende voeding was.
Hoe kan het dat een egoïstisch proces, waarbij individuen die meer middelen hebben meer jongen
hebben, resulteert in niet-egoïstisch competitief gedrag?
2.2 Altruïstisch gedrag
= helpen van anderen hoewel het nadelig kan zijn voor de eigen fitness
Sociale psychologen hebben onderzocht onder welke condities mensen altruïstisch/helpend gedrag
vertonen.
Zij hebben dat niet in termen van fitness gedefinieerd, maar in de bereidheid om anderen te
helpen
Onderzoek has considered de impact van persoonlijkheid, sociale normen, en de kosten en baten
Hoe kunnen we dit verklaren?
Darwin: fitness van het individu
na 1960: fitness van soort en transfer van genen naar volgende generatie
Het lijkt dat het helpen van anderen zou leiden tot het uitsterven van de helpers. (Doordat er
anderen zijn die helpend gedrag wel aanvaarden, maar niets terugdoen -> die komen er sterker uit)
2.3 Inclusieve fitness en het belang van verwantschap
Inclusieve fitness = betere fitness (van volgende generatie) door het helpen van verwanten (fitness
van niet alleen het individu, maar ook van de nakomelingen. )
