Academiejaar ’24-‘25
Praktische psychofarmacologie
Inhoud
1. Basisbegrippen................................................................................................................3
1.1 Anatomie van de hersenen ...........................................................................................3
1.2 Neurotransmissie ...................................................................................................... 12
1.1 Aangrijpingspunten voor psychopharmaca ................................................................. 18
1.2 Mechanismen voor neuromodulatie ........................................................................... 27
1.3 Neurotransmitter en neuromodulator systemen.......................................................... 30
2. Aan middelen gebonden stoornissen en hun behandeling ............................................... 40
2.1 Centrale stimulantia .................................................................................................. 46
2.1.1 Cocaïne..................................................................................................................... 48
2.1.2 Amfetamines ............................................................................................................. 50
2.1.3 MDMA ....................................................................................................................... 51
2.1.4 Synthetische cathinonen............................................................................................ 53
2.2 Nicotine .................................................................................................................... 53
2.3 Opioïden ................................................................................................................... 58
2.4 Cannabinoiden .......................................................................................................... 64
2.5 Alcohol ...................................................................................................................... 66
2.6 GHB/GBL................................................................................................................... 70
2.7 Dissociatieve anesthetica .......................................................................................... 72
2.8 Klassieke psychedelica .............................................................................................. 74
3. Behandeling van ADHD .................................................................................................. 76
3.1 DMS-5: Attention deficit hyperactivity disorder ............................................................ 76
3.2 Het netwerk model .................................................................................................... 76
3.3 Het “catecholamine arousal” model ........................................................................... 77
3.4 Behandeling .............................................................................................................. 79
4. Hypnotica en sedativa ................................................................................................... 86
4.1 Slaap en alertheid ...................................................................................................... 86
4.2 GABAA receptoren ...................................................................................................... 89
4.3 Benzodiazepines........................................................................................................ 91
4.4 Z-drugs ...................................................................................................................... 95
4.5 Melatonine ................................................................................................................ 96
4.6 Middelen op basis van planten ................................................................................... 97
1
,LenaCoe
Academiejaar ’24-‘25
4.7 Diversen .................................................................................................................... 97
5. Antipsychotica .............................................................................................................. 99
5.1 Psychotische stoornissen........................................................................................... 99
5.2 Klassieke antipsychotica .......................................................................................... 102
5.3 Atypische antipsychotica ......................................................................................... 105
5.4 Algemene indicaties van antipsychotica ................................................................... 109
5.5 Algemene contra-indicaties antipsychotica .............................................................. 110
6. Behandeling van depressie .......................................................................................... 112
6.1 Neurobiologie van depressie .................................................................................... 112
6.2 Behandeling van depressie ....................................................................................... 117
6.2.1 Monoamine heropname remmers ............................................................................ 118
6.2.2 Antidepressiva die inwerken op neuroreceptoren ...................................................... 125
6.2.3 MAO inhibitoren ....................................................................................................... 127
6.2.4 Glutamaterge antidepressiva ................................................................................... 129
6.2.5 Sint-Janskruid .......................................................................................................... 131
7. Behandeling van angststoornissen, trauma-gerelateerde stoornissen en obsessief-
compulsieve stoornissen ..................................................................................................... 134
7.1 Neurobiologie .......................................................................................................... 135
7.2 Behandeling ............................................................................................................ 139
8. Bipolaire stoornis en stemmingsstabilisatoren .............................................................. 142
8.1 Neurobiologie .......................................................................................................... 142
8.2 Behandeling ............................................................................................................ 144
8.2.1 Lithiumzouten ......................................................................................................... 145
8.2.2 Anti-epileptica/stemmingsregulatoren...................................................................... 146
9. Dementie .................................................................................................................... 151
9.1 Geneesmiddelen voor het behandeling van cognitieve symptomen bij dementie ........ 151
10. Psychedelica voor therapieresistente depressie: ketamine en psilocybine ................. 158
10.1 Ketamine voor TRD................................................................................................... 163
10.2 Psilocybine voor TRD? .............................................................................................. 166
2
,LenaCoe
Academiejaar ’24-‘25
1. Basisbegrippen
(Dit is herhaling, hij heeft dit meerdere keren aangehaald. Hij is hier zeer snel overheen
gegaan)
1.1 Anatomie van de hersenen
Anatomische terminologie
Snijvlakken en oriëntatie in de hersenen
Ontwikkeling van neutrale buis tot hersenen
Deze ontwikkeling is de
embryologie. Begint bij 5
secundaire hersenblaadjes en
deze ontwikkelen tot hoe we de
hersenen kennen
3
, LenaCoe
Academiejaar ’24-‘25
Cerebrum
= kleine hersenen
De groeven in de hersenen dienen voor meer oppervlakte
• Sulci en gyri: rol in evolutie naar grotere computationele capaciteit in zoogdieren?
Er is een correlatie tussen gewicht van hersenen en lichaamsgewicht, maar is niet per se een
predictie van intelligentie
4